Israel zal Palestijnen vrijlaten

TEL AVIV, 8 april - Met het oog op het vanavond beginnende bezoek van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken James Baker zal Israel op korte termijn honderden Palestijnse gevangenen op vrije voeten stellen.

Ook zullen de ruim drie jaar geleden gesloten Palestijnse universiteiten in de bezette gebieden worden heropend en zullen economische maatregelen worden getroffen om werkgelegenheid voor de Palestijnse bevolking in bezet gebied te scheppen. Tevens heeft Israel plannen uitgewerkt om de Palestijnse bevolking op gemeentelijk niveau ruime bestuursautonomie te geven. Deze maatregelen worden genomen om een vertrouwensklimaat te creeren tussen Israel en de Arabische wereld in verband met mogelijk vredesoverleg.

Het tweede bezoek van Baker aan Israel na de oorlog in het Golfgebied heeft Jeruzalem verrast. Pas donderdag werd premier Yitzhak Shamir vanuit Washington over de komst van de Amerikaanse minister ingelicht.

Met speculaties over zware Amerikaanse druk op de regering-Shamir is de temperatuur in de Israelische politiek snel opgelopen.

Likud-leiders lieten vandaag via de media weten dat vervroegde verkiezingen worden uitgeschreven indien Baker Jeruzalem met de rug tegen de muur plaatst. “Dat zal leiden tot vertraging van het vredesproces”, zeiden vanmorgen door radio Israel aangehaalde hoge regeringskringen. “Amerikaanse druk is daarom niet te verwachten”.

Naar uitspraken van Israels leiders te oordelen zal Jeruzalem zich tijdens de besprekingen met Baker hoogstwaarschijnlijk soepel opstellen in procedure-kwesties maar geen krimp geven betreffende territoriale concessies en een inbreng van de Palestijnse Bevrijdings Organisatie, de PLO, in het vredesproces.

Het ziet ernaar uit dat Israel zal instemmen met een nog deze zomer te houden regionale vredesconferentie mits een dergelijke conferentie onmiddellijk leidt tot rechtstreeks vredesoverleg met de eraan deelnemende Arabische landen. Zo'n door de VS en de Sovjet-Unie (na herstel van de diplomatieke betrekkingen met Israel) voor te zitten conferentie zal wat Israel betreft geen beslissingsbevoegdheden mogen hebben.

Israel is bereid in het kader van een regionale vredesconferentie met een uit vertegenwoordigers uit de bezette gebieden opgestelde Palestijnse delegatie te onderhandelen, die niet namens de PLO aan de onderhandelingstafel verschijnt en waarin geen Palestijnse vertegenwoordigers uit Oost-Jeruzalem zitting hebben. De Israelische voorkeur gaat echter uit naar een Jordaans-Palestijnse onderhandelingspartner. De Israelische pers voorspelt vandaag een felle discussie met Baker over de opneming van Palestijnen uit Oost-Jeruzalem in de Palestijnse delegatie en houdt er rekening mee dat op dit punt het bijeenroepen van een regionale vredesconferentie kan vastlopen.

Ook de koortsachtige Israelische bouwactiviteit in de bezette gebieden, waar volgens publikaties in de media 20 procent - bijna 1 miljard gulden - van de begroting van het ministerie van bouwnijverheid van Ariel Sharon naar toe gaat, komt als een twistpunt tussen Baker en Shamir op de agenda.

De PLO op haar beurt heeft vanuit Tunis het licht op groen gezet voor een nieuwe ontmoeting tussen Baker en een Palestijnse delegatie.

Volgens radio Israel aanvaardt de PLO dat een dergelijke Palestijnse delegatie met Israel onderhandelt over een oplossing in fasen van het Palestijnse vraagstuk. In de laatste fase zou dan de territoriale problematiek moeten worden aangesneden.