Vernuftige trucs met 'verloren' OV-kaarten

AMSTERDAM, 6 april - De student van de Universiteit van Amsterdam gaat er echt voor zitten. Frauderen met de OV-studentenkaart? “Je snijdt de plastic hoes direct langs je pasfoto open. Dan stoom je het plastic los en kun je de foto eruit halen. Je schuift de pasfoto van een ander eronder, plakt 't dicht en je kunt je kaart verkopen.” Als ik hem om zijn kaart vraag, lacht hij en laat hem zien. Onbeschadigd. Hij doet er niet aan mee.

De student van de Vrije Universiteit kijkt veel ernstiger. Hij vindt frauderen “fout”. Mijn vader betaalt toch met zijn belastinggeld voor mijn kaart, zegt hij. Hij heeft wel van trucs gehoord. Een student die in april afstudeert, zou meteen in januari zijn kaart als verloren of gestolen hebben kunnen opgeven. Na zes of acht weken krijgt hij dan een duplicaat. Bij zijn afstuderen levert hij heel eerlijk zijn duplicaat weer in bij de OV Studentenkaart BV en reist tot 1 november - want tot zolang zijn de kaarten geldig - op zijn 'kwijtgeraakte' origineel verder.

Andere studenten in de mensa schuiven aan en komen met varianten op deze methode. “Je zegt dat je kaart gestolen is. Dan moet je per post een duplicaat aanvragen. Daarbij stuur je de pasfoto op van iemand die graag zo'n kaart wil hebben. En die kennis koopt dan je duplicaat voor de helft van de prijs van een gewone OV-jaarkaart.” Zo'n kaart - tweede klas - kost bijna vierduizend gulden. Studenten betalen uit hun toelage bijna 750 gulden. Met daarbij de 60 gulden die een duplicaat kost, zou het handeltje een fraudeur zo'n 1.500 gulden opleveren.

Een andere studente aan de tafel kent een zekere Pien die haar kaart op die manier verkocht heeft. Haar vriendin schrikt: ze moet geen naam noemen! Zijn ze soms bang voor de actie tegen fraudeurs die prof. dr.

W. Fortuyn, directeur van de OV Studentenkaart BV, aankondigde? Fortuyn maakte onlangs bekend dat 5.000 studenten hun kaart als vermist hadden opgegeven. Een verdacht groot aantal, vond Fortuyn. Hij suggereerde tevens dat er gesjoemeld wordt, al wilde hij dat niet met zoveel woorden beweren: “Dan krijg ik ze allemaal op m'n nek.” Hij heeft inmiddels wel gedreigd met maatregelen, met name in Amsterdam omdat daar de meeste kaarten verdwijnen.

Nee, die roep om een grote actie in de zomer beschouwen de studenten in Amsterdam meer als dreigement dan als de voorbode van strengere controle. Bovendien frauderen ze geen van allen. De ene student beschouwt de trucs als een geslaagde overval, de andere vindt het goed dat Fortuyn de fraude aan de kaak stelt. Allemaal kennen ze wel een truc, echter meer bij wijze van Broodje-Aapverhaal, van horen zeggen.

Iemand kent weer iemand anders wiens zuster met haar kaart sjoemelt, maar ze dragen zelf allemaal hun groene OV-studentenkaart bij zich. En ze maken er regelmatig gebruik van - dat klopt ook wel want in januari van dit jaar waren de treinen bijna een kwart voller dan in januari 1990.

Blijft de vraag of er inderdaad gefraudeerd wordt. Worden studenten met 'vermiste' originelen stelselmatig betrapt in de trein? Als bij de BV van Fortuyn een kaart als vermist wordt opgegeven, noteert men daar het nummer. Controleurs in de treinen lopen met een boek, of soms een kleine computer waarin ze die nummers kunnen opzoeken. Een vermiste of gestolen kaart die ze in de trein tegenkomen, wordt direct ingenomen.

Volgens een woordvoerder van de NS zijn tot en met maart 43 studentenkaarten in de trein ingenomen - dat zijn beslist niet allemaal frauderende studenten maar ook 'gewone' dieven. Hij vindt de cijfers van Fortuyn niet erg overtuigend en voegt eraan toe dat de Spoorwegen tot nu toe niet de indruk hebben dat met de OV-studentenkaart meer gesjoemeld wordt dan met de 'normale'

jaarkaarten. Fortuyn houdt een slag om de arm: “Misschien is de doelgroep erg slordig.”