Lang geleden las ik een artikel dat 'Het ...

Lang geleden las ik een artikel dat 'Het notitieboekje van Poloegajevski' heette. De opschrijfboekjes van Poloegajevski waren legendarisch in Russische schaakkringen. In die boekjes schreef hij zijn openingsanalyses. Niemand studeerde zo hard en deed in ondoorgrondelijke tactische stellingen zoveel verbluffende vondsten als Poloegajevski.

Later schreef hij het boek Grandmaster Preparation. Een imponerend verslag van twintig jaar onderzoek naar de geheimen van zijn eigen tuintje, de Poloegajevski-variant van de Najdorf-variant van de Siciliaanse opening. Een klein hoekje van de schaakwetenschap, maar Poloegajevski zou er zonder moeite een paar adembenemende dikke boeken over kunnen schrijven.

Ongeveer een maand geleden stond in de krant dat Poloegajevski beroofd was. Hij reisde van Parijs naar Aruba, waar hij een trainingsmatch met Judit Polgar zou spelen. Op het station van Amsterdam liet hij even zijn koffer onbeheerd staan. Volgens het krantebericht bestond de buit uit een paar boeken en een schaakbord. Dat zou geen onoverkomelijk verlies zijn, maar ik maakte me zorgen. Zou de dief misschien ook de hand gelegd hebben op het legendarische notitieboekje? Dat bleek inderdaad het geval te zijn. De vrucht van vele jaren arbeid was Poloegajevski op het Amsterdamse perron ontstolen. Een culturele ramp.

Hoe graag zou de schaakwereld een vervolg op Grandmaster Preparation zien. Het materiaal daarvoor is nu in handen van een dief die waarschijnlijk niet beseft welke schat hij gevonden heeft.

De directe gevolgen waren voor Poloegajevski gering. Hij won de match tegen Judit Polgar met 5-3. Ongeveer de score die verwacht kon worden.

Poloegajevski is geen wereldkampioenskandidaat meer zoals vroeger, maar schaken kan hij nog steeds. Begin dit jaar werd hij in het supertoernooi in Reggio Emilia tweede achter Karpov.

Laatst besprak ik met een paar schaakvrienden de carriere van Judit Polgar. Ging het wel snel genoeg? Leek het er niet op dat ze op een dood punt was beland? Waar bleef de verwachte doorbraak naar de wereldtop? Hoe oud was ze nu? Veertien jaar. Eigenlijk is het krankzinnig om bij een sterke grootmeester van veertien te spreken van een dood punt in de loopbaan. Bij Judit Polgar worden geen normale maatstaven meer aangelegd.

Er werd in Aruba ook een match gespeeld tussen Sosonko en Sofia Polgar, het middelste zusje, dat nu zestien jaar is. In de openingen vertoonde Sosonko zijn vanouds bekende superioriteit, ook al speelt en studeert hij veel minder dan vroeger. Verder was het een rommelige match, waarin Sosonko zeker anderhalve punt liet liggen. Tenslote werd de strijd bij de stand 3-3 gestaakt wegens ziekte van Sosonko. De gebruikelijke procedure in de schaakwereld is dat een zieke speler na een kort proces geexecuteerd wordt, maar daar was de sfeer in Aruba te gemoedelijk voor.

Poloegajevski en Judit Polgar speelden een paar mooie en opwindende partijen. Vooral als Poloegajevski zwart had. Het Siciliaans is zijn lievelingsverdediging. Judit Polgar houdt er van om deze opening met de scherpste middelen aan te pakken. Zo botsten de legers in vier Siciliaanse partijen met donderend geweld op elkaar, beide spelers wonnen een keer en Poloegajevski won verder twee van zijn witpartijen.

Wit Judit Polgar-zwart Poloegajevski, eerste partij. 1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5.

Pb1-c3 a7-a6 6. f2-f4 e7-e6 7. Lf1-d3 b7-b5 8. Dd1-f3 Lc8-b7 9. g2-g4 Pb8-c6 In latere partijen koos Poloegajevski een ander plan, Pf6-d7-c5 gevolgd door Pbd7. 10. Pd4xc6 Lb7xc6 11. a2-a3 Lf8-e7 12. Lc1-e3 Pf6-d7 13. 0-0-0 Dd8-c7 14. h2-h4 Judit Polgar en Poloegajevski zijn blijkens hun aantekeningen voor het clubblad van de schaakvereniging Volmac Rotterdam, een interessant blad dat ik graag in uw belangstelling aanbeveel, van mening dat hier 14. g5, met de bedoeling 15. Dh3 gevolgd door 16. g6, sterker was. 14...Dc7-b7 15. Le3-d4 0-0 16. g4-g5 Tf8-e8 17. h4-h5 b5-b4 18. a3xb4 Db7xb4 19. Pc3-e2 Pd7-c5 20. g5-g6 f7xg6 21. h5xg6 h7-h6 22. Td1-g1 Ta8-c8 23. Kc1-b1 Pc5xd3 24. c2xd3 Db4-b3 25. Ld4-c3 e6-e5 Sterk gespeeld. Na 26. fxe5 dxe5 27.

Lxe5 komt 27...Dc2+! met voordeel voor zwart. 26. Pe2-c1 Db3-e6 27. Df3-e3 Le7-f8 Veel sterker was 27...Lf6, waarna wit geen directe aanval heeft. 28. f4-f5 De6-f6 En nu was 28...De7 29. Le1 d5 30. Lh4 Dc5 de enige kans. 29. Lc3-e1! d6-d5 30. Le1-h4 Df6-d6 31. f5-f6 Te8-e6 32. f6-f7+ Kg8-h8 33. De3-g3 Lc6-a4 $schaak ++T++L+K +++++pP+ P++DT+pP +++PP+++ L+++p++l +++p++d+ +p++++++ +ks+++tt x 34. Lh4-f6! Het begin van een grappig fragment. Zwart moet steeds materiaal geven om de witte toren van g1 weg te lokken. 34...Tc8xc1+ 35. Tg1xc1 Te6xf6 36. Tc1-g1 Tf6-f1+ 37. Tg1xf1 d5xe4 38. Tf1-g1 Daar staat ze weer klaar voor 39. Txh6+. Zwart kan nog naar een eindspel afwikkelen, maar dat is verloren. 38...Dd6xd3+ 39. Dg3xd3 e4xd3 40.

Tg1-e1 La4-c2+ 41. Kb1-c1 Zwart gaf op. De stelling van diagram 2 gaf ik vorige week als een opgave. Wit Tauber-zwart Bachmayr, Bad Worishofen 1991, wit begint en wint.

$schaak ++T++++T P++K+P++ +L++PP+P +++PD++L +d++s+++ p+++++p+ +p++pplp ++tt++k+ x 1. Td1xd5+! e6xd5 Of 1...Dxd5 2. Pxf6+ en wint 2. Lg2-h3+ f6-f5 3.

Lh3xf5+! De5xf5 4. Db4-d6+ Kd7-e8 5. Tc1xc8+ en zwart gaf op, na 5...Dxc8 volgt 6. Pf6 mat.