Futons

Andervrouws ellebogen in je gezicht, knieen die schuren over de harde houten rand, lange tenen tegen het uiteinde en een dreigende crash in een onrustige slaap: zo krap was het bed altijd al geweest maar het begon te vervelen.

Ik had de twijfelaar van 1.20 bij 1.90 ooit derdehands gekocht in een uithoek van de stad Groningen voor het studentenbedrag van vier tientjes. Verscheidene malen tijdens zijn dienstjaren had het ledikant onmiskenbare tekenen vertoond in elkaar te willen storten, maar steeds was dat met ruig spijkerwerk voorkomen. Na het zoveelste gebroken latje was de lol er af, een nieuw bed zou er komen, maar wat voor een?

Ieder familielid, iedere kennis bleek een bed te hebben dat hij of zij 'nooit meer kwijt wil'. In twaalf beddenzaken rieden twaalf handelaren evenzoveel verschillende bedden aan als 'het allerbeste voor uw rug'.

Boerenbed met lattenbodem, Auping-spiraal met zondagochtendstand, springboxen, kapokmatrassen, luchtbedden, hangmatten. Harde en zachte bedden, natuurlijke en buitenaardse, water- en golfslagbedden. Maar het ene bed lag beroerd, het andere was truttig, te duur of juist te goedkoop (kan niet goed zijn), overal was wat mee. Tot het slaperige oog viel op een strooibiljet met futons, Japanse katoenbedden.

Het futon-principe is eeuwenoud en dus uiterst simpel. Gekamde katoen wordt in lagen op elkaar gelegd, doorgestikt en voorzien van een tijk.

Futons zijn tamelijk hard en 'leven', ze moeten regelmatig gekeerd en gelucht worden. Het matras vormt zich naar zijn beslapers. Er zijn dunne futons van zes lagen katoen en dikkere exemplaren; het aantal lagen kan oplopen tot twaalf.

'De' Japanner slaapt op een tamelijk dunne, oprolbare futon en gebruikt geen matras. Veel Japanse huizen hebben tatami als vloerbedekking, een dikke mat van geperste rijstvezel, die de ondergrond vormt voor wonen en slapen in een en dezelfde kamer.

Japanners zijn gewend aan een harde ondergrond. Hier te lande wordt een futon gewoonlijk gecombineerd met een lattenbodem en bedbak van degelijk Hollands fabrikaat.

In de grote steden verkopen exclusieve interieurwinkels (onder andere Habitat en Aba-i) futons. Meestal betreft het bedden van het merk Nippon, die er weliswaar Japans en gestroomlijnd uitzien, maar de ultieme futon-ervaring is het niet. Daarvoor reize men naar Amsterdam waar drie winkels zich hebben gespecialiseerd in de Japanse slaapstijl. De 7+7 Futon Winkel is gevestigd in de Oude Hoogstraat. De uitbater prijst met een zwaar Engels accent zijn waar aan. Niet het feit dat hij meer aandacht voor het vegen van de vloer heeft dan voor de vragen van zijn klant, maar de ontdekking dat de man alleen prefab modellen verkoopt drijft me op de vlucht.

Bij Futon Fact in de Van Ostadestraat worden de futons wel zelf gemaakt, van lattenbodem tot matras. In de verbouwde garage preekt de eigenaar enthousiast over zijn produkt en laat verse balen Indiase katoen zien die in een achterkamer liggen opgetast. De futon-modellen dragen klinkende namen als 'de Sjaki' en 'de Squatter'.

De echte futon-freak gaat naar Cotton Comfort, dat is duidelijk zodra men het pand aan de Rozengracht betreedt. Twee futons staan verlokkelijk opgemaakt te wachten op klanten. Aan de achterzijde van het pand is de eigenaar, Tju Min Young - geen Japanner, maar een Nederlandse-Indonesische Chinees - bezig in kleermakerszit een futon te maken.

Tju is een jonge ambachtsman die met liefde het oude traditionele handwerk bedrijft. Afkomstig van de kunstacademie in Arnhem ontwerpt hij al zijn bedden zelf. De beddenmaker doet goede zaken, maar gruwt bij de gedachte wegens succes te moeten uitbreiden. Liever verblijft Tju alleen op de werkvloer, gewapend met een naald van 20 centimeter en draad en voorzien van een stofkapje om persoonlijk de opdrachten van de klanten te verwezenlijken. Een bevriende arts liet zijn patienten in de steek om in een eigen werkplaats voor Tju de onderstellen van vurenhout en berken-multiplex in elkaar te timmeren.

Om het harde karakter van de futons te compenseren heeft Tju Min Young na enige experimenten een 'nieuw slaapconcept' ontwikkeld: een combinatie van een futon met een ondermatras van latex, natuurlijke rubber. ''Dit garandeert een optimaal comfort'', belooft het comfortabele winkeltje. Katoenen dekbedden en omtrekken voorzien van Tju's Japanse kalligrafie worden aangeprezen om de 'cocon van katoen'

te completeren. Het mooiste bed aan de Rozengracht vind ik de Orchidee: een futon met een omhulsel van blank gelakt hout, 'massief Oregon Pine', al dan niet met latex-onderlegger. Een dergelijke combinatie kost voor het formaat van 160 bij 200 centimeters wel 3.310 guldens. Wie helemaal wil wegzweven in Japanse hogere sferen kan bij Cotton Comfort terecht voor zabutons (zitkussens), meditatiekussens, Japanse verlichting, zijden kimono's, teenslippers, theeserviezen en tatami-meubilair, .

Alleen in Japan zelf bestaat een nog hoger slaapgenot: de rijstzak. Helaas, een gewone sterveling slaapt niet op een rijstzak, dat recht is voorbehouden aan de geluksgod Hotei.