Muziek van Braxton staat als een huis

Concert: het kwartet van rietblazer Anthony Braxton met Merylin Crispell (piano), Mark Dresser (contrabas) en Gerry Hemingway (slagwerk). Gehoord: 4-4 BIMhuis, Amsterdam. Verder te horen: vanavond Thelonius, Rotterdam. Een deel van het BIMhuis-concert wordt op 11-4 van 22.00-23.00 uur uitgezonden in het VPRO-programma Downbeats (radio 4).

Een studentenbrilletje dragen, van wiskunde en schaken houden en ook nog pijp roken, kon dat wel in de jazzmuziek? Altijd in de uitverkoop liggen maar telkens nieuwe platen maken, hoe flik je dat? Een tiental instrumenten bespelen, van piccolo tot contrabasklarinet - was dat niet wat overdreven? Geometrische figuren in plaats van titels, waar was dat goed voor?

Om Anthony Braxton heeft altijd een zweem van geheimzinnigheid gehangen. Wat wilde die man nu eigenlijk? Op iedere plaat iets anders, zo leek het wel vanaf For Alto uit 1968, de eerste solo-saxofoonplaat die ooit werd uitgebracht. Van Willem Breuker tot Chick Corea, van Derek Bailey tot Max Roach, geen uitdaging ging Braxton uit de weg.

Hoewel men hem, gezien zijn lange en brede carriere, niet op een concept vast mag pinnen, maakte hij in het BIMhuis wel duidelijk wat hij voor alles is: een gedreven architect. Geen bouwer van grootse plannen a la Albert Speer of suikerbroden bakker a la Nicolae Ceausescu, eerder iemand die noch zijn blokkendoos noch zijn passerdoos ooit weg heeft kunnen doen. Braxton metselt en timmert, hier een helling en daar een boog tot er bijna toevallig een huis ontstaat, althans iets waarin je kunt leven. Geen doorzonwoning in Nieuw-Vennep, eerder een ouderwets dwaalhuis met opkamertjes en een entresol, een vliering en als je goed zoekt ergens achter een kast ook nog een draaitrap naar een achterhuis.

Voor de uitvoering van zijn plannen heeft Braxton zich verzekerd van vakmensen die het prestigieuze oude handwerk niet schuwen: Merylin Crispell, exact en krachtig, Mark Dresser, zwierig en vol elan, Gerry Hemingway, licht en virtuoos. De inzet is tomeloos, de concentratie weergaloos, de zaal is ademloos. Anthony Braxton vertolkt geen stemming, laat geen hemelse tonen horen en zingt niemand in slaap.

Anthony Braxton maakt muziek die staat.