Het drama van Maradona is ook het drama van Napels

Een helikopter bracht hem uit de hemel. En met hem, in de zes jaar, twee landstitels en een UEFA-Cup. Als een nieuwe koning, als een eigentijdse patroonheilige, zo werd Maradona in 1984 bij Napoli binnengehaald. Het was een groot feest voor een club die al tientallen jaren niets had gewonnen. Maradona en Napels leken voor elkaar geschapen. Een jongen uit de sloppenwijken die triomfen viert in de stad van de straatschoffies. Een voetbaltalent even verrassend en onbedwingbaar als het warmbloedige, romantische, gewelddadige, eeuwig-vitale Napels.

NAPELS, 5 april - Franco Mirabella heeft het niet zien aankomen. Om extra bezoekers te trekken voor zijn concert had deze Napolitaanse zanger zich laten fotograferen met Diego Armando Maradona, in vuurrood trainingspak. Maar in de Spaanse wijk, het kloppend hart van Napels, is Maradona op de meest plaatsen van het affiche gescheurd en hangt ook Mirabella er in flarden bij: zo vlak na de scheiding doet iedere herinnering aan de gevallen god pijn.

Ook al is de liefde bekoeld, de meeste Napoli-supporters in deze kasbah van winkeltjes, bedrijfjes, eenkamerwoningen en verborgen mitrailleurs zijn niet boos op Maradona. Daarvoor heeft hij de stad te veel gegeven. Tussen de schone was en de steigers die de huizen na de aardbeving van 1980 overeind houden, hangen nog de lichtblauwe plastic slierten die herinneren aan de kampioensfeesten van 1987 en vorig jaar.

De scheiding zat er lang aan te komen en er zijn weinig mensen die vinden dat Maradona en Napels het samen nog een keer moeten proberen.

Bij het hoofdkwartier van de club, op het Plein van de Martelaars, staat niemand te demonstreren. De schaarse gevoelens van woede, verdriet of opluchting worden overstemd door de Napolitaanse melancholie: dat het doek over het verhaal van 's wereld beste voetballer in een van 's werelds meest hartverscheurende steden zo moest vallen.

“Hij is als een middeleeuwse despoot met zijn hofhouding,” zei de Napolitaanse filosoof Luciano De Crescenzo. “Hij speelt alleen goed als hij zich bemind weet, en daarvoor is hij naar de goede plaats gekomen.” Maar als een dief in de nacht is Maradona dinsdagmorgen iets na middernacht uit Napels vertrokken, op de vlucht voor rechters die hem willen ondervragen over zijn cocainegebruik, voor een vrouw die wil dat hij haar zoon als de zijne erkent, voor een tuchtcommissie van de voetbalbond die dreigt met een zware schorsing. De gloriejaren van een topvoetballer eindigen tegen een decor van verkeerde vrienden, drugs en vrouwen, al dan niet tegen betaling.

Wat hebben de Napolitaanse tifosi, de meest sportieve supporters van Italie, nu voor verweer als ze weer eens worden uitgelachen en bespot als boerenkinkels, wanneer hun club in Verona, Bergamo of andere steden in Noord-Italie moet spelen? Wat hebben ze nog om trots op te zijn? Het persoonlijke drama van Maradona is tegelijkertijd het drama van een stad die ontwaakt uit de voetbalroes en zich opnieuw geconfronteerd ziet met zijn duizenden problemen.

Morgen moet de tuchtcommissie een uitspraak doen over de cocainesporen die in de urine van de Argentijn zijn gevonden. Maar of het nu zes maanden of twee jaar wordt, Napels heeft eigenlijk al afscheid genomen van het tijdperk-Maradona. Tegen een journalist die maandagnacht met hem meevloog naar Buenos Aires zei Maradona dat hij nooit meer wil voetballen. Zijn advocaat ontkende dat Maradona definitief stopt. Maar zijn huis in de chique wijk Posilippo, met prachtig uitzicht over de veelbezongen baai en vlakbij het amoureuze rendez-vous Hotel Paradiso, is leeg. Vrienden zijn de laatste openstaande rekeningen aan het betalen. Het meeste huisraad is de afgelopen weken in grote containers naar Argentinie gebracht. Zijn twee Ferrari's, twee BMW's, Rolls Royce, Espace en Renault-5 staan te wachten tot de papieren in orde zijn om ze achter hem aan te zenden, naar Buenos Aires.

Wat blijft zijn dichte luiken, een club die woensdag is uitgeschakeld voor de Italiaanse beker, 25 miljoen gulden schuld heeft en alleen met veel geluk nog kans maakt op Europees voetbal volgend jaar. En herinneringen, veel mooie herinneringen. 'Ondanks alles, bedankt Maradona', zei burgemeester Nello Polese.

“Maradona was de beste,” zegt de jonge barman van Caffe Degli Azzurri, een vaste pleisterplaats van Napoli-supporters, tegenover het stadion. Zijn vingers tippelen razendsnel over de tap. “Zoals hij tegen Engeland wel zeven man omspeelde....” Het was in 1986, op het WK in Mexico, maar hier is nog niemand het vergeten.

Een andere man komt erbij en gaat half op de vloer zitten om te laten zien hoe Maradona eens met een omhaal scoorde, terwijl hij op de grond lag. “Het was het mooiste doelpunt dat ik in heel mijn leven heb gezien”, zegt hij vol weemoed. “Niemand kon met de bal jongleren zoals hij. Maradona was een grotere voetballer dan Pele, veel groter.

Jammer dat hij ons als mens zo heeft teleurgesteld.” Het is een onderscheid dat vrijwel alle Napolitanen maken. Als speler heeft Maradona geen gelijke. Maar als mens... “Maradona is altijd een jongen gebleven, hij is nooit een man geworden” of “Hij wilde teveel. Hij kwam uit het niets en wilde alles” of “Hij heeft de verkeerde vrienden gezocht. In Napels zijn veel slechte mensen, en daar is hij tussen terecht gekomen” of “Hij kon het niet aan.

Maradona weet alleen wat van voetballen, en hij kwam terecht in een wereld die groter was dan hij.''

Jarenlang kon je zulke dingen niet zeggen in Napels. “Diego, hoe meer je ze bekritiseren, hoe meer ik van je hou”, stond er niet zo lang geleden op een groot spandoek in het stadion. In 1984 kwam Maradona naar Italie vanuit Barcelona, voor hem een stad van hepatitis, een gebroken been en onbegrip bij het publiek. Napels haalde hem binnen als de verlosser. En dat werd hij ook, voor de club en voor de stad.

Het eerste kampioenschap, in 1987, heeft wonderen gedaan voor het zelfvertrouwen van de Napolitanen.

Maradona vergrootte zijn faam met de wereldtitel op het WK in Mexico en die faam straalde ook af op Napoli. Dat hij in de kwartfinale tegen Engeland met zijn hand scoorde, was een slimmigheidje dat Napolitanen wel kunnen waarderen. En dat hij daarop zei dat het doelpunt “gedeeltelijk door de hand van God en gedeeltelijk door de hand van Maradona” was gemaakt, wees op niets meer dan op pieteit en dankbaarheid.

Vrij snel daarna kreeg Maradona juridisch ruzie met Cristiana Sinagra, de vrouw die zegt een kind van hem te hebben gekregen en dat door de rechter erkend wil zien. Aan zijn populariteit veranderde die nog steeds lopende rechtszaak weinig, want bijna niemand ligt in Napels wakker van een buitenechtelijk kind. Misschien was Maradona wel de enige: volgens hardnekkige geruchten zou hij nu overwegen Diego Armando jr, die van zijn moeder heeft geleerd “papa” te zeggen als hij Maradona op tv ziet, alsnog te erkennen. Kan hij tenminste met zijn eigen ogen controleren of het jongetje inderdaad zo op hem lijkt als de foto's suggereren.

Het echte begin van de breuk komt in de zomer van 1989. Maradona blijft vissen in Argentinie als zijn medespelers al lang weer aan het trainen zijn en hij mist de eerste competitiewedstrijd. Een paar maanden later krijgt hij opnieuw ruzie als hij zich pas een uur voor het begin van een UEFA-Cupwedstrijd meldt. Deze incidenten worden gevolgd door een groot aantal gemiste trainingen, plotselinge absenties en dit jaar opnieuw door een paar gemiste wedstrijden.

In de pers zijn dan berichten verschenen over banden tussen Maradona en leiders van de camorra, de Napolitaanse versie van de mafia. Als bewijs hiervan worden foto's gepubliceerd van Maradona met leden van de beruchte familie Giuliano. Het onderzoek hiernaar is eind vorig jaar afgesloten, zonder dat justitie redenen zag voor verdere actie.

Maar twee maanden later, in februari van dit jaar, lijken afgeluisterde telefoontjes erop te wijzen dat Maradona voor vrouwen en cocaine een beroep deed op de camorra.

In een los daarvan staande zaak zegt een man dat Maradona met veel geheimzinnigheid voor veertigduizend gulden een pakket uit Buenos Aires heeft laten brengen, waarin volgens hem gezien de beloning niets anders dan drugs kunnen hebben gezeten. Maradona's ex-manager Coppola, van wie velen zeggen dat hij zijn speler aan de cocaine bracht, heeft vanuit Buenos Aires laten weten dat er kranten zaten in het pakje en dat het geld was bedoeld om een voetbalschool op te zetten met Maradona's naam. De speler heeft tegenover de justitie aanvankelijk ontkend dat hij cocaine heeft gebruikt, maar de dopingcontrole maakt die verdediging ongeloofwaardig.

Dat de cocainesporen die na de wedstrijd Napoli-Bari in zijn urine zijn gevonden misschien het sportieve einde betekenen van Maradona, vinden veel Napolitanen wel onrechtvaardig. Zijn sportieve prestaties zouden er niet door zijn verbeterd. Waarom moet Maradona dan worden bestraft voor iets wat honderden managers en artiesten ongestraft doen?

“Dat Diego drugs nam wisten we een tijdje. Maar ik kan ook een lijstje maken van vooraanstaande spelers uit andere steden die ze ook gebruiken,” zo vertolkte burgemeester Polese de gevoelens van veel van zijn stadgenoten. Later gevraagd naar dat lijstje zei Polese dat hij het bij wijze van spreken had bedoeld, maar dat toch “algemeen bekend” is dat iedereen het doet.

In een verklaring voor de supporters die Maradona vlak voor zijn vertrek aan een persbureau gaf, suggereerde hij dat er een complot tegen hem is gesmeed. Eerder heeft hij gezegd dat het hem nooit is vergeven dat Argentinie vorig jaar in de halve finale van het WK Italie heeft uitgeschakeld, in Napels nog wel.

Sommige Napolitaanse supporters zien een ander complot. De slager in de Spaanse wijk, die een paar enorme portretten van Maradona tussen de worsten heeft hangen, wil niets weten van kritiek op de speler. “De club heeft hem weggewerkt”, zegt hij. “Voorzitter Ferlaino wilde van hem af en heeft een slimme manier gevonden om ervoor te zorgen dat niemand boos op hem wordt nu Maradona weg is. Maradona was, als alle groten, een onhandelbare speler en Ferlaino wilde van hem af.”

Financieel gezien lijkt dat niet zo'n slimme manier. “Onzin”, zegt dan ook de man die net wat gehakt heeft gekocht en mee naar buiten loopt. “Maradona heeft zichzelf vernietigd. Natuurlijk, hij heeft de stad veel gegeven, heel veel. Maar hij heeft ook veel gekregen en genomen. Wij hebben in het water gestaan voor hem, in de regen en de kou. We hebben hem ons geld gegeven, maar hij heeft onze vrouwen geneukt, hij heeft ons in de steek gelaten. Dit einde is een speler van zijn klasse, zijn sportieve klasse, onwaardig.”

Temidden van al het tumult houdt Maradona zich stil. Hij heeft gezegd dat hij pas over twee weken interviews zal geven. Bij zijn vertrek uit Italie zei hij dat hij met zijn vader wil praten, om samen te gaan vissen en rustig na te denken. Maar ook in Argentinie is de ontvangst niet onverdeeld hartelijk. Sommigen zien in de justitiele zaken tegen Maradona een complot van de camorra. Anderen zeggen dat hij een slecht voorbeeld stelt en suggereren hem het diplomatieke paspoort af te nemen dat president Belem hem heeft gegeven.

Dinsdag heeft hij direct na aankomst de vijfde verjaardag van zijn dochtertje Dalma gevierd, die met zijn vrouw en de andere dochter twee dagen eerder waren aangekomen in Buenos Aires. Het moet een van de weinige vrolijke momenten zijn geweest. Op zijn laatste dagen in Napels had Maradona vaak een betraand gezicht en volgens de berichten uit Buenos Aires is het daar niet anders.

“Napels dreigt me te verstikken,” heeft hij de afgelopen maanden vaak gezegd. “Als ze me een afscheidscadeau willen geven, laten ze er dan voor zorgen dat ik in alle rust een wandeling kan maken door de straten van Napels, zonder voortdurend te worden lastig gevallen.”

Maar dat was toen er nog sprake was van een echt afscheid, en niet van een vlucht in de nacht.

    • Marc Leijendekker