Geldzaken in Moskou niet zonder plastic zak

MOSKOU, 5 april - Met vijf biljetten van honderd dollar kwam hij de Vnesjekonombank binnen. Met een plastic zak vol papiergeld ging hij weer weg. Het leek wel alsof de 'mafia' nu ook deze staatsinstelling in handen had genomen. Twee jaar geleden kreeg je voor die vijfhonderd dollar nog maar 277 roebel, gisteren ontving de Westerling maar liefst 13.800 roebel.

De toeristenkoers werd in 1989 geintroduceerd om de zwarte handel wind uit de zeilen te nemen. Voordien kostte een roebel voor iedereen 1,8 dollar, maar bij de vrije jongens kreeg je toen minimaal het twintigvoudige. Met de geboorte van deze nieuwe koers kreeg de Sovjet-Unie drie roebels: een officiele voor de commerciele transacties (die bleef op peil), een toeristische voor de matriosjka-poppen en een zwarte voor spijkerbroeken.

De invoering van de toeristenkoers was amper een slag voor de zwarte wisselaars. Op straat werd de handel wat minder opdringerig, maar binnen werd de markt juist verfijnder. Ten eerste daalde de koers van de Sovjet-munt tot vijftien a twintig roebel per dollar, afhankelijk van de omvang van het te wisselen bedrag. En ten tweede begon de dollar ook langzamerhand op te rukken als gewoon betaalmiddel. Het is officieel aan Sovjet-burgers nog steeds niet toegestaan om valuta te incasseren - wel om te bezitten, overigens - maar op markten, in taxi's en in restaurants worden aan hen die net even de verkeerde schoenen (lees: Westerse) dragen in principe alleen voor dollars diensten verleend. Ook op de arbeidsmarkt is de dollar in opmars.

“Vloeiend Engels sprekende Rus biedt zich aan, tegen beloning in harde valuta, aan Westers bedrijf of joint-venture”. Advertenties als deze wekken geen verbazing meer.

Pag. 13:

Toen de regering vorig najaar de commerciele koers devalueerde van 1,8 dollar voor een roebel naar 0,6 dollar dacht menigeen dat dit de Sovjet-munt nu eindelijk een beetje sterker zou worden. Dat was niet het geval. De zwarte markt pastte zich snel aan tot 25 roebel voor een dollar. En op de beurs in Tallinn (Estland) wordt nu zelfs bijna 40 roebel neergeteld. De waardevermindering van de toeristische roebel is de meest schrijnende knieval voor die realiteit die een communistische staatsbankier zich twee jaar geleden maar had kunnen denken. Maar het moet, terwille van de stabiliteit van de roebel, zeggen ze bij de Gosbank, de staatsbank van de Sovjet-Unie. De dollar moet worden teruggedrongen.

Het zal waarschijnlijk wederom anders uitpakken. Alleen al om een reden: veel Russen willen naar het buitenland, voor goed of alleen om een kijkje te nemen. Voor hun roebels krijgen ze nu geen cent meer. De wanhoop was gisteren dan ook groot bij het enige filiaal van de Vnesjekonombank, de bank voor buitenlandse economische betrekkingen, waar de Sovjet-burgers tegen mensonterende omstandigheden hun geld mogen wisselen. Zij moeten nu met een plastic zak binnenkomen willen ze een beetje dollars terugkrijgen. Voor hen is er maar een remedie: dollars vergaren en sparen zodat je die bij een reis naar het buitenland achter de hand hebt, ook al is het strafbaar om ze uit te voeren.