Eeuwige gloeilamp

De theorie dat Philips in een kluis een geheim recept bewaart voor een gloeilamp die niet stuk kan branden, is in het verleden door bijna niemand serieus genomen.

De meeste Nederlanders geloven niet in zo'n lamp, die praktisch het eeuwige leven heeft. Ik ken zelfs een echte professor - niet uit Delft, maar uit Leiden - die altijd vreselijk moet lachen om de stelling dat Philips expres die duurzame lamp achterhoudt.

Zijn redenering ziet er ook erg redelijk uit. “Kijk”, zegt hij, “op het eerste gezicht is het voor Philips natuurlijk erg handig als die lampjes na een paar honderd uur opgebrand zijn. De gebruikers moeten dan nieuwe lampjes kopen en zo kan de fabriek blijven draaien. Zou Philips een lamp produceren die een mensenleven lang meegaat, dan zou het bedrijf spoedig zijn eigen graf graven. Ze zijn daar gek, in Eindhoven.”

Maar op het tweede gezicht, zo werpt de professor onmiddellijk tegen, klopt hier iets niet. Als het echt mogelijk is om een eeuwig brandende gloeilamp te maken, waarom hebben de Russen dat dan niet gedaan in de tijd dat zij nog communistisch waren? Het communisme produceert immers niet om der wille van de winst, maar om de consumptiebehoefte van de bevolking.

Zo'n gloeilamp zou trouwens een schitterend wapen zijn geweest om het hele kapitalisme te ontwrichten. Iedereen in het Westen zou voortaan die Russische lampen hebben gekocht. Die plotselinge concurrentie zou Philips eveneens tot de produktie van een duurzame gloeilamp hebben genoopt, en daarmee zou het bedrijf voor zijn eigen ondergang hebben getekend. Van Eindhoven tot Hongkong zouden duizenden arbeiders op straat worden gezet. Een kettingreactie van ontslagen zou volgen en spoedig zou het hele kapitalisme ineenstorten. Dat is allemaal niet gebeurd, waaruit wij kunnen opmaken dat de eeuwig brandende gloeilamp tot de onmogelijkheden behoort.

Deze tegenwerping vind ik nogal zwak. Behalve Marcus Bakker ziet iedereen nu wel in dat de Russen, zo lang zij onder het communistische systeem gebukt gaan, op technisch gebied achterlijk blijven. Als zij niet eens in staat zijn om elke inwoner van Moskou een Hamburger met frites voor te zetten, mag je ook niet verwachten dat zij wel zo'n ingewikkelde lamp kunnen ontwerpen.

De vraag waarom de eeuwig brandende gloeilamp nog steeds niet op de markt is gebracht, zou je ook anders kunnen benaderen. In de eerste plaats geloof ik dat niemand nog produkten wil van een al te grote duurzaamheid. Dat was vroeger zo, in de tijd dat broeken nog werden versteld, sokken gestopt en stofzuigers gerepareerd. Maar een heleboel mensen zijn niet meer arm en zij vinden het eigenlijk zonde om al dat geld zo maar op te potten. Een socioloog als Elias zou er in dit verband nog op wijzen dat het hiernamaals is afgeschaft en dat de mens, beseffende dat hij maar een leven heeft, zich juist met zoveel mogelijk verschillende dingen wil omringen. Of Elias ook echt zoiets heeft gezegd, weet ik niet, maar het zou mij niet verbazen.

Het mooiste voorbeeld van de afkeer voor duurzaamheid is natuurlijk de haute couture. Elk jaar kopen dames met rijke mannen nieuwe kleren bij Dior of Frans Molenaar. Die kleren zijn gemaakt van de mooiste en de duurzaamste stoffen. Toch gaan al die robes na een paar maanden de kast in, omdat zij verouderd zijn. Elk jaar verandert de mode en moet er een nieuwe garderobe worden aangeschaft. Geen koper of koopster protesteert er tegen. In tegendeel, de modeshows tonen altijd een verzameling van blije gezichten. Hoe rijker wij worden, hoe groter de invloed van de mode - dat is een eenvoudige wet.

Het voorpaginabericht van gisteren, dat Philips een nieuwe revolutionaire lamp heeft ontwikkeld, heb ik dan ook met grote bezorgdheid gelezen. Het procede is al twintig jaar bekend. Dus dat ding heeft in potentie wel degelijk al die tijd in een kluis gelegen.

De lamp heeft de extreem lange levensduur van 60.000 uur, wat er op neerkomt dat je bij een dagelijks gebruik van vijf uur met zo'n lamp ruim 34 jaar toe kan.

Wat is er met Philips aan de hand dat men nu toch dit grote geheim heeft prijsgegeven? Voelt Philips zich veilig, nu het communisme het loodje heeft gelegd of heeft men eenvoudig de tijdgeest niet goed begrepen? Wilt u een lamp die het nog doet, als u allang dood bent?

Dat het met Philips slecht gaat is bekend, maar dat ze in Eindhoven zo wanhopig zijn, had ik niet vermoed.