Voegloos metselen minder vermoeiend

Bouwen in baksteen krijgt nieuwe kansen. TNO-Bouw heeft voor de Projecten Kleinschalige Mechanisatie in de Bouw (een samenwerking van overheid, bedrijfsleven en vakbonden) een nieuwe metselmethode ontwikkeld die veel minder vermoeiend is dan het ouderwetse metselen en bovendien veel minder grondstoffen gebruikt.

De essentie van de nieuwe methode, die onlangs al te zien was in het BBC-programma 'Tomorrow's world', is dat de gangbare metselspecie, met wat aanpassingen, is verdund tot een 'lijm' die met een lijmpistool is aan te brengen. Dezelfde lijm wordt nu al gebruikt voor het verlijmen van kalkzandsteenblokken en zogeheten Durox-blokken. Durox (dochter van het Duitse RWK) levert ook de lijm.

De lijm wordt als poeder aangevoerd in zakken van 25 kilogram (dat is overigens 5 kilo meer dan de Arbo-wet beoogt), aangemaakt met water en overgebracht in een druktank die met een standaard persluchtaggregaat onder druk wordt gehouden. Van de tank (die drie metselaars van lijm kan voorzien) lopen slangen van vier meter naar de verschillende verwerkers. Het vermoeiende bukken om specie te scheppen komt daarmee te vervallen en ook het 'voegen' verdwijnt. Bovendien ontwierp TNO een verstelbaar aluminium 'metselplatform' waarmee ook de benodigde stenen op werkhoogte zijn aan te voeren. De Stichting Arbeidstechnisch Onderzoek in de Bouw stelde vast dat beide verbeteringen de belasting van de metselaar flink verminderden.

De dunne lijm verhardt in voegen van 2 mm dik, de ouderwetse metselspecie liet tussenruimten van 10 mm over. Daardoor verandert niet alleen het aanzien van het metselwerk maar ook de maatvoering.

Dat laatste maakt een aanpassing van kozijnen en deuren of stenen nodig. De verwachting is, zegt TNO-onderzoeker ir. J.C.A. de Kroon, dat de baksteenindustrie speciale grote stenen voor het nieuwe metselen zal gaan produceren (bijvoorbeeld blokken van 10 bij 30 centimeter). Desgewenst kunnen daarin speciale groeven worden aangebracht die de indruk zullen wekken dat toch ouderwetse voegen zijn aangebracht. Schijnvoegen dus - want niet iedereen vindt voegloos metselwerk even mooi.

De nieuwe lijm levert een veel sterker verband tussen de baksteen dan vroeger en daardoor kunnen verlijmde baksteenmuren veel dunner worden uitgevoerd. Wie traditionele bakstenen gebruikt kan deze stenen zonder bezwaar 'op hun kant' vermetselen zodat een muurdikte van 7,5 centimeter overblijft. Vorig jaar is bij wijze van proef een baksteen klimtoren verlijmd in Maastricht en deze is nog niet omgevallen.

Aannemer Nelissen-Van Egteren hoopt binnenkort een eerste serieus project in baksteen en lijm uit te voeren. (Toegepaste Wetenschap, april).