Verzoenende taal aan begin vredesoverleg over Angola

ROTTERDAM, 4 april - Terwijl betrokken diplomaten nog blijk geven van enig cynisme hebben de strijdende partijen in Angola hun totaal ontredderde bevolking opnieuw een spoedig einde van de burgeroorlog in het vooruitzicht gesteld.

Aan de vooravond van de zevende gespreksronde, die vanochtend is begonnen in een vakantie-oord even buiten de Portugese hoofdstad Lissabon, hebben vertegenwoordigers van de strijdende partijen in de al zestien jaar durende burgeroorlog laten weten dat wat hen betreft alle hoop op een voorspoedige uitkomst gerechtvaardigd is. Het hoofd van de officiele Angolese delegatie, Lopo de Nascimento, zei gisteravond bij zijn aankomst op het vliegveld van Lissabon al“deze keer” niet van plan te zijn de onderhandelingstafel vroegtijdig te verlaten. “We zijn vastberaden ditmaal alle nog openstaande geschilpunten te bespreken, en zo snel mogelijk tot een staakt-het-vuren te komen.” Om zijn woorden kracht bij te zetten voegde hij er als kwinkslag aan toe “zelfs een pen te hebben meegebracht” om het voorziene akkoord zo spoedig mogelijk officieel te kunnen bezegelen.

De beide kampen in het conflict gingen precies een jaar geleden voor het eerst met elkaar aan tafel zitten. Sinds die tijd zijn zij elkaar steeds een stapje genaderd in hun gezamenlijke poging een voor beiden aanvaardbaar scenario op te stellen. De afstand bleek echter steeds te groot om daadwerkelijk knopen door te hakken.

Maar nu zowel president Jose Eduardo dos Santos als de leider van de door de VS gesteunde vrijheidsbeweging UNITA, Jonas Savimbi, onlangs hebben laten weten hun gewapende strijd nog voor het einde van deze maand te willen staken, lijken er opeens zaken te kunnen worden gedaan. Volgens de kladversie van het draaiboek dat nu op tafel ligt kunnen alle problemen waar het zwaar gehavende Angola mee kampt sinds het land in 1975 onafhankelijk werd, stap voor stap uit de weg worden geruimd zodra beide partijen hun wapens hebben neergelegd.

Het belangrijkste stuikelblok voor vrede is het verschil van mening over het tijdsschema om tot vrije en democratische verkiezingen in Angola te komen. Volgens president Dos Santos zijn er minimaal drie jaar nodig om de vorming van een meer-partijenstelsel kans van slagen te geven, maar UNITA-voorman Savimbi heeft er steeds op gehamerd dat de zittende regering wat hem betreft niet langer de tijd krijgt dan dertien maanden.

De voortekenen lijken hoopvol, maar de gang naar het bestand waarmee het politieke hervormingsproces moet worden ingeluid, kan niet los worden gezien van de andere vraagstukken waarover dezer dagen in Lissabon in samenspraak met diplomaten uit de VS en de Sovjet-Unie voorlopige overeenstemming moet worden bereikt: controle op naleving van het gewenste bestand en een volledige beheersing van de door de beide grootmachten ter beschikking gestelde wapenarsenalen.