Spanning Joegoslavie neemt ondanks oproep van staatsleiding toe

LJUBLJANA, 4 april - Het Joegoslavische staatspresidium en de presidenten van de zes republieken hebben gisteravond na gezamenlijk overleg met klem aangedrongen op herstel van orde en rust. Veel ontwikkelingen wijzen er echter op dat Joegoslavie weer verder in de richting van een burgeroorlog is afgegleden.

Het federale leger, dat zich zondag in het natuurpark Plitvice na een gewapend treffen tussen Servische nationalisten en de Kroatische politie met tanks en pantservoertuigen tussen de beide partijen opstelde, heeft gisteren tanks, pantservoertuigen en manschappen overgebracht naar de gebieden in Kroatie waar voornamelijk Serviers wonen. In verscheidene plaatsen leidde dat tot demonstraties van de Kroatische bevolking waartegen door het leger of de militaire politie werd opgetreden.

In Vrpolje maakte de militaire politie daarbij gebruik van traangas. Het leger trok zijn eenheden terug uit Vrpolje nadat de Kroatische politie ingreep en een kordon vormde tussen de tanks en de demonstranten. In de aan Servie grenzende gemeente Vinkovci werden gisteren door de Servische Democratische Partij (SDS) wapens verdeeld onder de Servische bevolking. In veel gemeenten met een gemengde bevolking zijn de afgelopen dagen zowel door Serviers als door Kroaten gewapende burgerwachten gevormd die elkaar nauwlettend in de gaten houden en in sommige gevallen leden van de “tegenpartij” in gijzeling nemen. Gisteren werd na langdurige onderhandelingen tussen vertegenwoordigers van de Kroatische regering en Servische nationalisten overeenstemming bereikt over de uitwisseling van gijzelaars.

Het conflict tussen de Serviers en Kroaten werd verder verscherpt toen de Kroatische leiding bekendmaakte dat zij op korte termijn een eind zal maken aan de eenzijdige afscheiding van de provincie Krajina, tenzij het staatspresidium die afscheiding veroordeelt. Milan Babic, de burgemeester van Knin en 'premier' van het 'Servische autonome gebied' Krajina, Milan Babic, reageerde op dat dreigement met de bekendmaking dat in geval van enig Kroatisch ingrijpen de Servische president, Slobodan Milosevic, de Serviers van wapens zal voorzien. De Kroatische president, Franjo Tudjman, wordt inmiddels door de Kroatische oppositie steeds meer onder druk gezet. De voorzitter van de Kroatische Volkspartij (NSH), Savka Babcevic Kucar, zei gisteren dat het leger bezig is met een “stille” bezetting van Kroatie en eiste dat er direct voorbereidingen worden getroffen “om het vaderland te verdedigen”.

Het Servische parlement praat vandaag over de afscheiding van Krajina, dat heeft verzocht zich bij Servie te mogen aansluiten. In eerste instantie heeft het Servische parlement het verzoek van de Serviers in Kroatie niet gehonoreerd. Het stemde wel in met een eis van het leger aan het staatspresidium om de controle van de etnisch gemengde gebieden over te nemen van de Kroatische regering “tot een overeenkomst over de toekomst van Joegoslavie is bereikt”. Het staatspresidium wees die eis van het leger echter van de hand.