Eureka met lasershow naar Nederland

DEN HAAG, 4 APRIL. Met buitenlandse staatshoofden, twee beroemde concertpianistes en een miljoenenverslindende lasershow wil Nederland in juni de aandacht vestigen op het eerste lustrum van het Europese technologieprogramma 'Eureka' en, terloops, op zichzelf.

Eureka werd vijf jaar geleden door de Franse president Mitterrand in het leven geroepen als Europees antwoord op de groeiende technologische voorsprong van Japan en de Verenigde Staten.

Nederland is vanaf komende juni een jaar voorzitter van het samenwerkingsverband, waaronder bijna 400 onderzoeksprojecten ressorteren. In ieder project werken bedrijven uit verschillende Europese landen samen met Europese onderzoeksinstituten met de bedoeling nieuwe technologie om te zetten in produkten.

De voortgang van het project wordt besproken op een jaarlijkse ministersconferentie, die dit jaar op 18 juni in Den Haag gehouden zal worden. De traditionele ministersconferentie gaat vergezeld van een lustrum-congres in de Ridderzaal, waar de Franse president Mitterrand zal spreken, een concert in de Rotterdamse Doelen en een laserspektakel tegen de achtergrond van de Rotterdamse skyline. Met de show op de Nieuwe Maas, waarvoor de synthesiser-specialist Vangelis is aangetrokken, is een bedrag van 2 miljoen gulden gemoeid. Rotterdam hoopt met de show het middelpunt te worden van een pan-Europese televisie-uitzending.

Behalve met het ambitieuze feest wil Nederland zich ook als voorzitter van Eureka laten gelden door het programma “inhoudelijk een impuls te geven”, aldus gisteren drs. T.J. van Heesch, plaatsvervangend directeur-generaal voor industriezaken van het ministerie van economische zaken en straks directeur van Philips. Zo heeft een internationale commissie van deskundigen onder leiding van Philips'

Wisse Dekker Eureka doorgelicht en haar bevindingen neergelegd in een nog vertrouwelijke nota.

De kritiek van de commissie-Dekker spitst zich onder andere toe op de omslachtige procedures die sommige nationale overheden hanteren bij de toekenning van subsidies aan projecten die onder Eureka-vlag worden uitgevoerd. In tegenstelling tot onderzoeksprojecten van de Europese Commissie wordt Eureka-onderzoek niet uit een Europese pot gefinancierd, maar beoordelen de 19 deelnemende overheden ieder project waaraan 'hun' bedrijven deelnemen afzonderlijk.

Tijdens de ministersconferentie wil Nederland zich sterk maken voor uniforme regels bij de subsidieverlening. De overheden zouden zich moeten verplichten subsidie-aanvragen binnen vier maanden af te handelen. In Den Haag wordt gerekend op forse politieke tegenstand omdat het Nederlandse voorstel raakt aan nationale bevoegdheden.

Vooral van de kant van Duitsland (en Oostenrijk) wordt tegengas verwacht.

Internationaal nog omstredener is het Nederlandse voorstel de regels voor deelname door Oosteuropese bedrijven en instellingen te versoepelen. Met name Duitsland en Groot-Brittannie zijn bang bondgenoot Verenigde Staten voor het hoofd te stoten als bedrijven uit Oost-Europa eenvoudiger toegang krijgen tot Eureka dan Amerikaanse ondernemingen. Momenteel nemen zes bedrijven uit Oost-Europa deel aan Eureka-projecten, vertegenwoordigt IBM de Verenigde Staten en participeert Japan via Fujitsu-dochter ICL, het vorig jaar overgenomen Britse elektronica-concern.

Belangrijk voor het welslagen van de conferentie in Den Haag is ook de reactie van de Eureka-landen op de Nederlandse wens dat ieder land zich committeertaan de invoering van 'toekomsttelevisie' (High Defenition Television, HDTV). Al eerder maakte Nederland zich binnen Eureka sterk voor een soepele invoering van HDTV, een produkt van vitaal belang voor Philips. Vorig jaar tijdens de ministersconferentie in Rome haalde een soortgelijk Nederlands voorstel het niet.

Bij de Europese Commissie in Brussel woedt al weken een felle strijd over de manier waarop de Europese variant van HDTV, HDMAC, in de EG ingevoerd moet worden. De televisiefabrikanten Philips en Thomson (Frankrijk) staan daar tegenover de satellietexploitanten, zoals het Luxemburgse SES-Astra. De fabrikanten willen een snelle en dwingende invoering van de Europese uitzendnorm MAC, terwijl de satellietexploitanten de invoering pas willen als in het midden van de jaren '90 nieuwe satellieten in gebruik worden genomen.

Officieel zijn de onderhandelingen tussen de strijdende partijen nog niet afgerond, aldus een woordvoerder van de Europese Commissie. Maar naar in Den Haag verluidt is er op hoofdpunten inmiddels overeenstemming bereikt over een compromis. Dat zou betekenen dat de satellietondernemingen langer volgens de traditionele Pal-standaard mogen uitzenden dan Philips en Thomson oorspronkelijk wilden. Het compromis wordt op 3 juni voorgelegd aan de EG-ministers voor telecommunicatie.