Actieradius Kroatische politie Plitvice zeer beperkt

PLITVICE, 4 april - De Kroatische politiepost in Plitvice is comfortabel gehuisvest. Blijkens een schildje staan we voor een hotel van de categorie A in dit Joegoslavische natuurpark, waar tanks en zwaar bewapende militairen en politie de plaats hebben ingenomen van toeristenbussen en prentbriefkaartenverkopers.

Minder geruststellend zijn de vier machinegeweren op pantserwagens van het Joegoslavische leger, die rondom op het hotel annex politiebureau staan gericht. De jonge commandant van de politiepost is niet onder de indruk: “Wij blijven hier zolang er kans bestaat op een nieuwe terroristische aanval”, verklaart hij ferm.

Zijn superieuren in de Kroatische regering in Zagreb hebben besloten het ultimatum van het leger, dat de Kroatische politie deze plek moet ontruimen, naast zich neer te leggen. In Zagreb vreest men dat dit Kroatische gebied - met behulp van het leger - stilzwijgend wordt geannexeerd door de Servische minderheid, die haar provincie Krajina van Kroatie heeft afgescheiden. “Door onze aanwezigheid hier bestaat er een bufferzone tegen verdere terroristische acties in Kroatie”, meent de politiecommandant. Met zijn collega van de legereenheid even verderop heeft hij geen contact. “Het is de officieren van het leger verboden met ons contact op te nemen. Het overleg loopt uitsluitend via het presidium van het Kroatische parlement en het federale staatspresidium van Joegoslavie.”

De weg naar deze plaats, een van de snel in aantal toenemende brandhaarden van Servisch-Kroatische spanning in Joegoslavie, was makkelijker dan verwacht. De Joegoslavische wegenwacht meldt via de radio dat de route Zagreb-Split vanaf Karlovac is versperd, maar afgezien van een onwezenlijke rust op deze vooral 's zomers door veel toeristen bereden weg is er weinig bijzonders te merken. In de dorpen, waar afhankelijk van de bevolkingssamenstelling het gemeentehuis is versierd met een Kroatische of geheel geen vlag, staan boerinnen met zelfgemaakte kaas en honing tevergeefs te wachten op afnemers. De kleine pensions met bordjes Zimmer frei gaan, nu de dreigende burgeroorlog de toeristen deze zomer ver van Joegoslavie lijkt te houden, vermoedelijk een sombere toekomst tegemoet.

De Kroatische politiewagen aan de toegangspoort van het natuurpark Plitvice maakt geen aanstalten onze taxi uit Zagreb tegen te houden.

Dat doet evenmin de legereenheid met drie tanks en pantserwagens, waarvan de militairen net liggen te zonnen aan de oever van het riviertje de Korona. Dan gaat de weg de bergen in, op naar het stelsel van meren en watervallen dat van Plitvice een van Joegoslavie's populairste attracties heeft gemaakt. De sneeuw smelt hier in de zon, de in iedere Joegoslavische krant beschreven decoratieve bloedsporen van drie doden en tientallen gewonden met zich meevoerend. Wel is aan omgekapte bomen nog te zien waar de barricades waren waarachter Servische nationalisten dit weekeinde het door hen bezette park verdedigden tegen de succesvolle tegenaanval door 'speciale eenheden'

uit Kroatie. Juist is men bezig enkele bij die gelegenheid ontstane autowrakken op een vrachtwagen te laden.

In het hart van het natuurgebied, waar drie inmiddels ontruimde hotels liggen, staan nog meer tanks en gevechtswagens en bewapende patrouilles, die wel kijken maar de bezoeker niets in de weg leggen.

Wie hier rechtsaf gaat, in de richting van de loop der mitrailleurs, stuit na enkele meters op een schildwacht van de Kroatische politie.

Die geeft het verzoek om toegang en een interview per radio door. Als we even later mogen doorrijden, staat de politiecommandant al voor de ingang van het hotel.

Twee dagen is zijn eenheid er nu, vertelt hij. Ze hebben de Kroatische 'speciale eenheden' afgelost, de bewapende eenheden van de Kroatische republiek die de legerleiding als illegaal en ongrondwettig beschouwt.

Op de vraag of hij negentig man onder zich heeft, zoals kranten hebben geschreven, antwoordt de commandant met “ongeveer”. Zijn naam wil hij liever niet zeggen, wel zijn rang: “Inspektor”. De meesten van zijn mannen komen uit Zagreb of de nabijgelegen stad Gospic. Formeel is de politiepost Plitvice een bijkantoor van de politie in het wat zuidelijker gelegen Titova Korenica. Maar dit hierarchische gegeven lijkt elke zin te hebben verloren: de bestuurders van Titova Korenica, en de politie daar, hebben zich aangesloten bij Krajina, het gebied dat zich nu als deel van de republiek Servie beschouwt.

De actieradius van de Kroatische politiepost Plitvice is beperkt: het leger verhindert dat de agenten zich op meer dan enkele meters afstand van hun hotel begeven. Dat hotel moet worden gezien als een tijdelijk onderkomen, vandaar dat op dit gebouw de Kroatische vlag niet wappert, vertelt de commandant. Die siert naar zijn zeggen nog steeds het door het leger in bezit genomen oorspronkelijke politiekantoortje van Plitvice. “U kunt hem net zien, daar.” Door de bomen heen is de Kroatische driekleur echter niet waarneembaar. Het Kroatische wapen siert wel de pet van de onberispelijk geuniformeerde commandant. Als alle Kroatische agenten heeft hij gaten in de revers van zijn uniform, op de plaats waar tot voor enkele maanden de rode ster zat vastgeschroefd.

“Hier in de buurt is op het moment alles rustig”, verklaart onze inspektor. “De weg naar Zagreb is vrij, over die naar Titova Korenica ben ik minder zeker, u kunt dat beter aan het leger vragen. In ieder geval blijven wij hier, ter bescherming van deze objecten en de mensen die hier wonen en werken. Wij zijn op alles voorbereid.” De enkele politie-agenten die zich tijdens het onderhoud in de hal van het hotel laten zien zijn allen bewapend met automatische geweren.

De militaire schildwacht aan het begin van de route naar Titova Korenica geeft een dubbelzinnig antwoord op de vraag of we daarheen zouden kunnen rijden. Voor verdere inlichtingen, zegt hij op dreigende toon, zal het nodig zijn ons bij zijn officier aan te melden. We besluiten niet verder aan te dringen, in de wetenschap dat een taxi met een nummerbord van de Kroatische hoofdstad Zagreb kwade kansen loopt bij barricades in Servische dorpen, waarachter burgers staan met heuse wapens die ook echt schieten.

Dat ondervond gisteren bijvoorbeeld een nietsvermoedende mevrouw in Vukovar, in het oosten van Kroatie, toen zij niet vlug genoeg kon keren bij een over de weg gelegde boom. Twaalf forse kogelgaten vertoonde haar rode autootje, de Kroatische televisie heeft het uitgebreid laten zien. De vrouw overleefde het avontuur.

We rijden richting Zagreb het park weer uit en luisteren naar de jobstijdingen van vandaag op de radio. Vijfhonderd Serviers hebben de Kroatische politiepost van Dalj overvallen, om drie kameraden te bevrijden die op verboden wapenbezit waren betrapt. In Vinkovci heeft het spoorwegpersoneel geprotesteerd tegen de stationering van negen tanks op het station, die daar zouden staan om een transport van tanks naar Kroatie veilig te stellen. In Grubisno Polje is een bom ontploft.

In Vukovar evacueren de Serviers hun vrouwen en kinderen omdat die, zeggen zij, door bewapende Kroatiers worden bedreigd.

De Servische politiechef van Titova Korenica heeft, na het leger, nu zijn eigen ultimatum gesteld aan de Kroatische agenten in Plitvice: om middernacht eruit, of hij komt met zijn mannen en wapens opruiming houden.