We dachten dat het met het superioriteitsgevoel ...

We dachten dat het met het superioriteitsgevoel van de computerwereld ten opzichte van het boek wel afgelopen zou zijn. We dachten dat de juichkreet van de digitale mannetjes over hun aanstaande overwinning op de meneren van het gedrukte woord nu wel voorgoed verstomd was.

De triomfalistische voorspelling dat de elektronische informatiemaatschappij de overwinning zou behalen op een samenleving van boek, krant, tijdschrift en folder, is niet uitgekomen. Het beloofde vuurwerk bleek een natte voetzoeker.

Het terugplagen door de meneren van het drukwerk is zelfs begonnen.

Fijntjes wijzen de meneren er ons op dat de computer, na zoveel jaren, niet eens in staat is foutloos een klusje op te knappen dat door een mens in een minuut kan worden geklaard. Nu ja, het ding kan in een oogwenk op duizend pagina's tekst van de heer Jansen de heer Pietersen maken, maar als het werkwoordsvormen van de tegenwoordige naar de verleden tijd moet omzetten, kan het nog niet een pagina behoorlijk aan.

Wie een telefoonnummer wil opzoeken, raadpleegt ook allang weer zijn handgeschreven agenda in plaats van al zijn driehonderdvijfentwintig telefoonnummers van een schijf te 'laden' om er vervolgens met een surrealistische combinatie van toetsaanslagen weer eentje uit te plukken.

Toetsaanslagen waarvoor je - om ze te onthouden - eerst een handgeschreven agenda moest aanleggen.

ALT-7, F1, Yes.

Als ik de paginagrote advertentie zie waarin het gebruik van Videotex wordt aangeprezen, krijg ik de stellige indruk dat deze ontwikkeling de reclamebureaus moet zijn ontgaan.

Over het wereldje van de copywriters is wel vaker - en door bevoegder mensen dan ik - gezegd dat de modieuze borreltafelpraat er hoger ogen gooit dan de nuchterheid, dat men er de gemeenplaats maar moeilijk opzij weet te zetten ten gunste van de nuance en dat de grappige eendagsvliegen van de tijdgeest er hardnekkiger dan waar ook hogere wijsheden blijven.

Enfin, een boel woorden om te zeggen dat copywriters, als ze in het verleden ergens een klok hebben horen luiden, verdomd lang met de echo's daarvan blijven doorbeieren.

Zo ook bij de copywriter die de stompzinnige tekst schreef waarmee hij het gebruik van Videotex dacht aan te bevelen.

“Wie veel wil weten of moet opzoeken, hoeft geen rijen boeken meer door te bladeren”, begint de advertentie. “Er is nu Videotex, waarmee u alles kunt lezen wat u wilt.” Op de huiscomputer, wel te verstaan.

En wat kan men daarop met videotex lezen? Informatie op toeristisch gebied, over vakanties. Of beursinformatie, zoals koersen. Het weerbericht.

Teksten waarvoor men, dacht ik, niet in de eerste plaats naar boeken grijpt.

Of het zouden weer die telefoonnummers moeten zijn.

“U hebt in een klap”, belooft de advertentie, “alle telefoonboeken in huis.” Ik geef toe, daar staan heel wat meer dan driehonderdvijfentwintig nummers in.

Maar bladert iemand ooit, op zoek naar een nummer, rijen telefoonboeken door? Als men de heer Pietersen uit Zwaagwesteinde wil bellen, bladert men waarschijnlijk niet ook het deel Zeeland door op zoek naar de heer Jansen.

De copywriter wil - zoveel is duidelijk - graag blijven verkeren in de verstoven wolkenwereld waarin boek en computer elkaar naar het leven stonden. Hij is er trots op dat hij ooit die klok heeft horen luiden.

Hij vindt het interessanter, de ijdeltuit, dat we op de hoogte zijn van zijn kennis van halfbakken informatica-theorietjes uit oude nummers van Reader's Digest, dan te doen waarvoor hij betaald wordt: de firma Videotex aan abonnees te helpen.

“Gebruik de bon”, besluit de advertentie, “en ruim alvast die stofnesten van de boekenplanken.” De leukdoener ook.

Het is hem ontgaan dat men niet langer zieltjes voor de computerinformatie wint door tegen boeken te zijn. Of hij is persoonlijk uit een milieu afkomstig waarin de enige boeken de telefoonboeken zijn. Of hij is een ouwe theetante. Het gebruik van het woord 'stofnesten' duidt nog het meest in de laatste richting.

In alle drie gevallen was het voor een eigentijdse firma als Videotex beter geweest een eigentijdser reclamebureau in de arm te nemen.