Turkije wil ook zitting V-raad over Koerden

ATHENE, 3 april - Turkije heeft zich gisteren aangesloten bij het Franse verzoek de Veiligheidsraad bijeen te roepen om de noodsituatie rondom de Koerden in Noord-Irak te bespreken.

De Turkse ambassadeur bij de Verenigde Naties heeft het bewind in Bagdad ervan beschuldigd ten minste 200.000 Koerdische vluchtelingen over de grens met Turkije te willen drijven. De situatie is “een bedreiging voor de vrede en stabiliteit in het gebied”, een duidelijke zinspeling op de mogelijkheid resolutie 678 te blijven toepassen tegen het bewind van Saddam Hussein. De Nationale Veiligheidsraad van Turkije, waarin hoge militairen en ministers samenkomen, heeft gisteren eveneens zijn bezorgdheid uitgesproken over het lot van de Iraakse Koerden die zich opmaken om naar Turkije te vluchten. De Turkse bereidheid al deze vluchtelingen toe te laten is miniem.

De Turkse minister van staat Kamram Inan - zelf een Koerd - pleitte in een vraaggesprek met de BBC voor militaire interventie ten gunste van de Iraakse Koerden. President Turgut Ozal, zojuist terug van een verblijf van een week in de Verenigde Staten, betuigde zijn diepe bezorgdheid in een nieuw telefoongesprek met president Bush.

De laatste dagen zijn al enkele duizenden vluchtelingen uit Irak bij de grenspost Habur en vooral bij Semdinli de Turkse grens overgekomen.

Het merendeel van hen zou echter bestaan uit Turkmenen, leden van de Turks sprekende minderheid in Irak die van een wraaklustige Saddam Hussein ook niet veel goeds te verwachten hebben. In het niemandsland aan de grens bij Semdinli worden alle binnenkomende vluchtelingen uitvoerig onderzocht, ongetwijfeld vooral op taalgebruik.

Uit Ankara wordt gemeld dat nieuwe, grote vluchtelingenkampen in gereedheid worden gebracht, niet alleen bij Hakkari en Van maar ook in Centraal-Turkije, bij Sivas en Kayseri. Al sinds 1988 functioneren drie kampen waar nog steeds bijna 30.000 Koerdische vluchtelingen uit Irak onder hoogst primitieve omstandigheden verblijven. Hun wordt door Ankara de officiele status van vluchtelingen geweigerd.

De Iraakse ambassadeur in Ankara is inmiddels op het Turkse ministerie van buitenlandse zaken ontboden om kennis te nemen van de Turkse bezorgdheid over het lot van de Iraakse minderheden. De Turkse regering wil hun nog steeds “humanitaire steun” verschaffen, zo kreeg hij te horen. Voor het eerst werd de Turkse bereidheid hiertoe uitgesproken tijdens het bezoek dat twee Koerdische voormannen, onder wie de leider van de Patriottische Unie van Koerdistan, Jelal Talabani, drie weken geleden aan het Turkse ministerie van buitenlandse zaken brachten. De Koerden waren toch echter nog aan de winnende hand. De Turkse president Turgut Ozal verklaarde in deze periode dat hij genoegen nam met elke vorm van autonomie voor de Iraakse Koerden, zolang deze maar geen onafhankelijkheid eisten.

Sindsdien lijkt hij echter enigszins van zijn beloftes te zijn teruggekomen. Zo werd vorige week verteld dat humanitaire hulp alleen via Bagdad zou kunnen lopen, wat het gebaar feitelijk waardeloos leek te maken. Turkse vrachtauto's met levensmiddelen voor de Iraakse Koerden zouden aan de grens bij Habur, waar de brug is vernietigd maar door de Turken inmiddels een pontonbrug is gebouwd, nog steeds op doorgang wachten. Berichten uit het Turkse dagblad Hurriyet als zouden Koerdische guerrillastrijders van de in Turkije opererende PKK (Arbeiderspartij Koerdistan) tot over de Iraakse grens zijn vervolgd, werden door de Turkse regeringswoordvoerder niet met zoveel woorden tegengesproken.

Turkije is niet gebaat bij een nieuwe invasie van Koerdische vluchtelingen, maar evenmin bij een slachting van de Koerden aan de Iraakse kant van de grens. Dat zou de strijdlust van de PKK alleen maar bevorderen. Deze had de laatste weken, zoals gewoonlijk bij het aanbreken van de lente, haar activiteiten reeds verhevigd, en het aantal slachtoffers dat aan beide zijden is gevallen wordt op zestig geschat.

Turkse versoepeling jegens de 10 a 12 miljoen Koerden in eigen land spreekt ook niet uit de - zoveelste - arrestatie van de bekende Turkse 'koerdoloog' Ismail Besikci, op grond van diens nieuwste publikaties, en het verbod van het weekblad Yuzyl (Eeuw). Dit tijdschrift vormde een soort reserve, elke keer dat het weekblad Naar 2000 werd verboden.

Het had deze week een artikel waarin, aan de hand van verklaringen van Koerdische afgevaardigden van de regerende Moederlandpartij, werd betoogd dat Ozals taalconcessies aan de Koerden - hoewel ook door Talabani toegejuicht - niets voorstelden.