'Niemand wil de Koerden in Irak helpen, waar zijn de Verenigde Staten?'; Turkije behandelt vluchtelingen hard

CIZRE (Turkije), 3 april - Vijftig kilometer ten noordwesten van de Khaburbrug, de enige grensovergang tussen Irak en Turkije die voor gemotoriseerd verkeer toegankelijk is, lijkt alles rustig. Onbeheerd vee verlevendigt het straatbeeld, winkels zijn gewoon open en als overal in het Turkse deel van Koerdistan is het leger massaal aanwezig.

Vorige week nog, bij de Koerdische nieuwjaarsfeesten, werden tientallen Koerden door de Turken doodgeschoten: een milde variant van wat aan de andere kant van de grens gebeurt. Van Saddams meedogenloze afrekening met de Koerdische lente valt hier echter slechts sporadisch iets te merken.

Vier dagen geleden nog was hier een levendig aanbod van illegale tochten naar Noord-Irak, in prijs varierend van 400 tot 1.500 dollar per persoon. Maar nadat zondag bekend werd dat Zakho en de Khaburbrug in handen van de troepen van Saddam Hussein vielen, hebben zelfs de meest geldbeluste smokkelaars hun nering stilgelegd. Dit ondanks een oproep zondag van een van de radiozenders in het nog vrije Koerdistan aan alle Koerden in Syrie, Turkije en Iran om maximale hulp te bieden aan journalisten die naar Irak willen. Een kleine groep Europeanen van een humanitaire hulporganisatie, elk met twintig kilo medicijnen voor de Koerden in hun rugzak, keerde eveneens zondag onverrichterzake naar Cizre terug.

Er zijn meer signalen van onrust. Een Koerdische reiziger die maandag in de buurt van de Khaburbrug was vernam dat zes of zeven Iraakse Koerden, op de vlucht voor de troepen van Bagdad, door de Turken waren doodgeschoten.

Onrust kenmerkt ook bijna alle gesprekken. Op straat werd ik maandag bij de arm gegrepen door een man: samen met anderen liet hij me de versgedrukte Turkse krant zien met foto's van hun rebellerende volksgenoten in Irak. Binnenskamers heft een Koerdische zakenman vertwijfeld de handen omhoog: “Wie helpt nu de Koerden in Irak?

Dagelijks komen er duizenden om. Waar is Amerika, waar is Engeland? Wat moeten we nu doen?''

Dat de Turken niets en niemand legaal Irak binnenlaten heeft alles te maken met het binnenlandse Koerdenprobleem. De militante Koerdische Arbeiderspartij, de PKK, zou zeer gebaat zijn bij een autonoom Koerdistan in Noord-Irak, de grote ideologische verschillen met de Iraakse Koerdische partijen ten spijt. De ernst van het Turks-Koerdische probleem werd zaterdagavond overduidelijk geillustreerd voor iedereen die het horen wilde: een langdurig mitrailleursalvo aan de rand van Cizre, op de weg naar Nusaybin, deed alle gesprekken op het hotelterras verstommen. Een korte stilte volgde, waarna een paar geisoleerde pistoolschoten het vuren beeindigden. De volgende ochtend hoorden we de achtergrond: een auto van de speciale troepen van het Turkse leger was in een PKK-hinderlaag gereden, vier van de inzittenden kwamen om het leven.

Het Wilde Oosten van Turkije is bij lange na nog niet getemd, maar het smoren van het Koerdische vrijheidsstreven in Noord-Irak zal door veel Turken gezien worden als een stap in de goede richting. En het potdicht houden van de grens is daar hun eigen bijdrage aan.