Meesterzet van Kremlin: hoge prijzen, lege winkels

MOSKOU, 2 april - Alleen de bakker is redelijk voorzien van brood. Een halfje bruin kost er nu zestig kopeken. Gisteren was dat nog 25 kopeken. Maar de levensmiddelenzaak even verderop in de Doebrovskaja-straat is op wat wortels, melk en koffie na geheel leeg. Elders is het niet anders.

De winkels in Moskou bieden vandaag nog meer dan anders de aanblik alsof ze net een plundergolf hebben overleefd. De hoofdstedelingen hebben de afgelopen dagen, aan de vooravond van de enorme prijsverhogingen van vandaag, alles weggehamsterd wat maar voor handen was. De rijen voor de winkels waren langer dan ooit en het telefonische verkeer tussen winkelpersoneel en hun vrienden intensiever dan ooit.

“Kom over een week maar terug”, zegt directeur Anatoli Sergejevitjs gelaten in zijn kantoortje achter de winkel in de Doebrovskaja-straat.

Als de prijzen verhoogd zouden zijn, zou er eindelijk ook weer wat verkocht worden. Dat was het idee in Moskou toen de regering van premier Pavlov twee weken geleden de lang verbeide en drastische prijsstijgingen over de hele linie van het leven aankondigde. Menigeen vermoedde een meesterlijk plan achter de maatregelen van de uitvoerder van president Michail Gorbatsjov. Eerst de prijzen verhogen en dan de voorraden uit de staatssilo's op de markt brengen om het volk de eerste weken rustig te houden. Dat was het politieke scenario van het Kremlin. Zo zou het gaan. Het is vooralsnog een misverstand gebleken.

Pag. 14:

De eerste dag van de nieuwe prijzen ofwel 'het grote bedrog'

De hoofdstedelijke krant Moskovski Komsomolets, een van de radikaalste dagbladen in de stad, zag het al aankomen. “De eerste dag van de nieuwe prijzen, ofwel, het grote bedrog”, schreef de redactie vanmorgen over zes kolom.

Het prijsbeleid maakt deel uit van het centralistische hervormingsplan van Pavlov. Hij hoopt de produktie zo te stimuleren. Bovendien wil de regering van zoveel mogelijk subsidies af. Die zijn een loden last geworden voor de schatkist die dit jaar totaal in het ongerede is geraakt, ook al weet niemand hoe groot het tekort is, laat staan zal worden. Maar de geruchten circuleren dat de centrale overheid het eerste kwartaal van dit jaar nog maar een derde van haar geraamde inkomsten heeft geincasseerd.

Dat betekent dat een kilo vlees (zo rekent men in de Sovjet-Unie, het verschil tussen een schouderkarbonade en een ossehaas is er alleen op de zwarte markt bekend) nu minstens zeven in plaats van twee roebel kost, de prijs van een kilo boter is gestegen van 3,6 naar tien roebel en voor de metro niet meer vijf maar vijftien kopeken moet worden betaald. Ook de luxe-goederen, waarvan de prijs minder werd gesubsidieerd, zijn met vijftig tot honderd procent omhoog gegaan. De lagere inkomens zijn ervoor gecompenseerd. Gewone werknemers met een gemiddeld inkomen van 250 roebel krijgen er zestig roebel per maand bij. Militairen ontvangen tachtig roebel meer.

De politieke voorbereidingen op de prijsverhogingen waren heftig. Voormalig premier Nikolaj Ryzjkov is erop gestruikeld. Maar in de winkels was het een fluitje van een cent. “We hebben gewoon de nieuwe prijscourant gekregen. Dat was alles”, aldus Anatoli Sergejevitsj. De goederen volgden echter niet.

Wanneer er wel iets te koop zal zijn? “Alleen God en Pavlov weten dat”.