Li Peng: rol van Sovjet-Unie nog niet uitgespeeld

PEKING, 2 april - De Chinese premier Li Peng acht de problemen in de Sovjet-Unie slechts van tijdelijke aard en meent dat dit land opnieuw een sleutelrol in de wereld zal spelen.

Li zei dit tijdens zijn ontmoeting met Sovjet-minister van buitenlandse zaken Aleksandr Bessmertnych, die China bezoekt ter voorbereiding van de tweede Sovjet-Chinese top van de partijleiders Jiang Zemin en Gorbatsjov in mei.

Li is beduidend optimistischer dan zijn minister van buitenlandse zaken Qian Qichen in een intern rapport aan het Nationale Volkscongres enkele dagen geleden. Qian zei daarin dat de nationale macht van de Sovjet-Unie verzwakt was en dat er nog slechts een grote mogendheid in de wereld is: de Verenigde Staten.

Li Peng vertelde zijn Russische bezoeker dat het Chinese volk bezorgd is over de toestand in de Sovjet-Unie. “De Chinese lening in de vorm van consumptiegoederen (ter waarde van 1 miljard Zwitserse Franken) is een gebaar van traditionele vriendschap van het Chinese volk voor het volk van de Sovjet-Unie”. Li memoreerde dat de Sovjet-Unie in de jaren vijftig China ook heeft geholpen, juist in de periode dat hij daar studeerde. Li meende dat de vooruitzichten voor economische samenwerking riant zijn zolang de complementariteit van de beide economieen volledig wordt uitgebuit. “De Sovjet-Unie heeft rijke hulpbronnen en haar totale nationale macht is nog zeer aanzienlijk”, aldus Li Peng.

Tegenover de positieve woorden van de orthodoxe premier Li staat de veel soberder inschatting van de pragmatische minister Qian. Diens rapport is door Zuidchinese gedelegeerden ter inzage gegeven aan de Hongkong-media. Qian zei daarin verder dat de Sovjet-Unie de verkeerde weg is opgegaan, maar dat China niettemin de relaties met de voormalige aartsvijand verder moet ontwikkelen.

Hij sloot echter uit dat de relaties dezelfde intimiteit als gedurende de jaren vijftig zullen bereiken. Een Westerse diplomaat in Peking meende dat Li's vriendelijke woorden voor Moskou toe te schrijven zijn aan zijn grotere bereidheid een nieuwe confrontatie met de VS niet uit de weg te gaan. Minister Qian wil die liever voorkomen.

Li Peng had tijdens het weekeinde een delegatie van het Amerikaanse Congres op bezoek. De ontmoeting liep uit op een scherpe woordenwisseling over mensenrechtenschendingen, niet alleen over gedetineerde politieke dissidenten, maar ook over katholieke bisschoppen. De congresleden vertelden Li dat China's status als meest begunstigde natie afhangt van zijn staat van dienst op het gebied van de mensenrechten. “De Golfoorlog is voorbij en de aandacht is weer ten volle op China gericht”, zei het Republikeinse congreslid Christopher Smith.

Wat de Amerikaanse stemming tegen China nog verder heeft versterkt is dat het land in het kader van bezuinigingen zijn importen almaar drastisch vermindert, terwijl de Chinese exporten dankzij subsidies omhoogvliegen. Het Chinese handelsoverschot met de VS zal dit jaar tussen de 12 en 15 miljard dollar bedragen. Het Amerikaanse Congres wil ook daaraan paal en perk stellen, tenzij er ingrijpende verbeteringen op het gebied van de mensenrechten komen. Congreslid Smith waarschuwde tijdens een persconferentie dat de vooruitzichten voor een Chinese misrekening niet moeten worden onderschat.