Timman verslaat Hubner opnieuw in de opening

SARAJEVO, 31 jan. - Wat kan schaken soms simpel lijken. Robert Hubner is vaak geprezen als een diep rekenaar, een taai verdediger en een nuchter strateeg.

Al die goede eigenschappen konden niet voorkomen dat hij gisteren in de vijfde partij van de kandidatentweekamp tegen Jan Timman al na dertien zetten aan de rand van de afgrond stond. Veertien zetten later had Timman gewonnen. Opmerkelijk snel.

Timman staat nu met 31-2-11-2 voor, een ongekende weelde. Nog nooit heeft hij in een kandidatenmatch twee punten voor gestaan. Het kan bijna niet meer mis gaan. Hubner heeft nog drie partijen om het in te halen. In twee daarvan heeft hij wit, daar zou het van moeten komen. Dat het hem zou lukken is natuurlijk uiterst onwaarschijnlijk, ook gezien het spelverloop in de eerste vijf partijen.

Timman speelde de Engelse opening. Dat doet hij de laatste jaren zelden, eigenlijk alleen als hij een concrete zwakke plek in het openingsrepertoire van de tegenstander heeft opgemerkt. Hij zei na afloop dat hij niet op het bord kreeg wat hij had verwacht. Misschien betekende het dat Hubner een variant koos waar hij zelf niet goed in thuis was, dat zou in ieder geval kunnen verklaren dat Timman de gelegenheid kreeg om Hubner met een ijzersterk pionoffer meteen het mes op de keel te zetten. De gevolgen waren verschrikkelijk voor Hubner. Zijn dame verdwaalde, zijn stukken konden nauwelijs tot ontwikkeling komen en zijn koning was in groot gevaar. Ljubojevic vond dat Timman nog veel gemakkelijker had kunnen winnen. Een kwestie van smaak. Zoals hij het deed was overtuigend genoeg.

Heeft Hubner zich wel goed voorbereid, vroeg een radioverslaggeefster. Een begrijpelijke vraag, want het is nu al de tweede keer dat Hubner in de opening verloren heeft. Timman antwoordde dat een mens nu eenmaal nooit alle verrassingen kan voorkomen. Dat is ook waar, en daarom omringen Karpov en Kasparov zich met een leger van bediendes, die het werk moeten doen dat tegenwoordig voor een mens teveel is.

Bij Gelfand-Nikolic blijft het spannend. Ze speelden remise en het staat nu 21-2-21-2. Een wisselvallige partij, waarin eerst Gelfand, toen Nikolic, toen weer Gelfand de beste kansen had en tenslotte Nikolic in tijdnood van zijn tegenstander een mooie winstkans miste. Een rommelige match. Alles is hier mogelijk.

Iets meer toeschouwers deze keer, op het hoogtepunt van de strijd ongeveer negentig. Sommigen in dikke jassen, ik kreeg de indruk dat de verwarming een paar graden lager was gedraaid. Misschien zuinigheid. In tegenstelling tot de andere plaatsen waar kandidatenmatches gespeeld worden, zendt Sarajevo geen faxberichten met de partijen de wereld in, omdat het te duur en te lastig is. Een marketingbureau en de Joegoslavische televisie garanderen het prijzengeld van Gelfand en Nikolic (Timman en Hubner worden door de Brusselse firma Swift betaald). Het is de bedoeling dat de sponsors hun geld met winst terugkrijgen door allerlei kleine sponsors als onderaannemer in te schakelen. Dat schijnt aardig te lukken. Een schaakwedstrijd organiseren om er geld mee te verdienen, dat is in Nederland eigenlijk onbekend en het zou de moeite waard zijn om het hier ook eens te proberen.

Wit Timman-zwart Hubner, vijfde partij

1. c2-c4 e7-e5 2. Pb1-c3 Pg8-f6 3. Pg1-f3 Pb8-c6 4. g2-g3 Lf8-b4 5. Lf1-g2 0-0 6. 0-0 Tf8-e8 7. Pc3-d5 Pf6xd5 Hierna krijgt wit altijd een klein voordeel. Strijdlustiger is 7... e4 of 7... Lc5 8. c4xd5 Pc6-d4 9. Pf3xd4 e5xd4 10. e2-e3 c7-c5 Dit is niet goed. In Ribli-Andersson, Reggio Emilia 1991, bleek wit ook na 10... dxe3 enig voordeel te krijgen. In aanmerking komt 10... Lc5. 11. a2-a3 Lb4-a5 Hier had 11... dxe3 ook nog gekund, maar dat was naturlijk niet de bedoeling van zijn vorige zet. 12. e3xd4 c5xd4 13. d5-d6 Een zeer sterk pionoffer, waarna zwarts stelling meteen kritiek is. 13... Dd8-f6 Hij moet de pion veroveren, anders kan hij zich niet roeren. 14. d2-d3 Df6xd6 15. Lc1-f4 Dd6-a6 Geen goede plaats voor de dame, maar ook na 15... Df8 of 15... Df6 staat wit schitterend. 16. b2-b4 La5-d8 17. Tf1-e1 Te8-f8 Misschien was het kwaliteitsoffer 17... Te6 18. Ld5 Lf6 de beste kans. 18. Dd1-h5 d7-d6 19. Lg2-d5 19. Dd5 was ook een geweldige zet, maar Timman wil in de koningsaanval winnen. Nu dreigt 20. Dxf7+ 19... Lc8-d7 Na 19... Le6 is 20. Txe6 fxe6 21. Lxe6+ Kh8 22. Lf5 zeer sterk. 20. a3-a4 Ta8-c8 21. Ld5-e4 g7-g6 Misschien was 21... f5 22. Ld5 Kh8 iets hardnekkiger, maar ongetwijfeld heeft wit ook dan beslissend overwicht. 22. Dh5-f3 Tc8-c7 23. b4-b5 Da6-b6 24. Lf4-h6

De zwarte toren kan niet weg, want na 24... Te8 volgt 25. Ld5 Le6 26. Lxe6 fxe6 27. Txe6 Tce7 28. Tf6 Te1+ 29. Txe1 Txe1+ 30. Kg2 Lxf6 31. Dxf6 en zwart gaat mat. 24... a7-a6 25. Le4-d5 Ld7-f5 26. g3-g4 Lf5-c8 27. Te1-e2 a6xb5 en zwart gaf meteen op. Wit speelt 28. Tae1 gevolgd door 29. Te8.

    • Hans Ree