Luchtvaart lijdt onder gedaalde reislust

ROTTERDAM-SCHIPHOL, 31 JAN. Walter Liccioli houdt er een wat afwijkende mening op na.

Waar menig reiziger vliegplannen uitstelt onder de dreiging van door de Iraakse leider Saddam Hussein geinspireerde aanslagen, vloog de Italiaanse ingenieur gewoon van Milaan naar Schiphol. “Het is veiliger dan ooit”, stelt hij. “De controle is nog nooit zo strikt geweest.” Met zichtbaar plezier vertelt hij over een meegereisde collega wiens koffer veiligheidsmensen in het bagagecentrum hadden opengesneden omdat ze het niet ding niet gewoon hadden durven openen.

Op Schiphol vervielen gistermiddag vluchten naar Milaan, Londen, Oporto, Malmo en Gothenburg. “We hebben de indruk dat het wat stiller is”, merkt een woordvoerder van de luchthaven op. Het gemiddelde aantal vluchten van 300 per dag is volgens hem ongeveer gehandhaafd, maar sommige luchtvaartmaatschappijen zetten kleinere toestellen in.

Vluchten op het Midden-Oosten zijn natuurlijk al enige tijd beperkt, maar ook vallen mondjesmaat lijndiensten uit van en naar bestemmingen in de Verenigde Staten en binnen Europa. Een patroon is moeilijk te herkennen. “De maatschappijen beoordelen per dag of ze hun schema's aanpassen”, aldus de Schiphol-woordvoerder.

Zakenlieden reizen minder en zoeken alternatieven om niet op reis te hoeven. Vooral Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen hebben te lijden onder gedaalde reislust. Omdat de Amerikanen in de Golfoorlog de belangrijkste tegenstander van Irak zijn, is de kans het grootst geacht dat aanslagen tegen Amerikaanse doelen zijn gericht.

TWA, een van de grootste Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen, heeft sinds de Golfoorlog wegens een terugval van het passagiersaanbod twee van haar zeven vluchten tussen New York en Schiphol geschrapt.

Northwest Airlines, de Amerikaanse partner van KLM, registreerde in de eerste week van de Golfoorlog een procent minder Europese passagiers en bijna dertig procent minder Amerikanen. Het aantal vluchten op Europese bestemmingen (vooral Duitse) is met twintig procent verminderd, maar de route Amsterdam-Boston wordt nog steeds driemaal per week onderhouden, aldus manager K. M. Groenewold. Hij signaleert overigens weer groei in de bezettingsgraad.

Pag. 21: .

Luchtvaart in mineur, PTT steekt de vlag uit

Britse belangen lijken ook potentieel doelwit. British Airways meldt deze maand een terugval in het reizigersverkeer van dertien procent. Vooral de duurdere klassen in zijn vliegtuigen zijn slechter bezet dan normaal.

Air France boekte in de eerste oorlogsweek zestien procent minder passagiers en schat de daling in de tweede week op bijna twintig procent. De bezetting van de Concorde naar New York, bij uitstek gebruikt door zakenreizigers, kende vorige week een dieptepunt met 35 passagiers. Morgen zullen 73 van de honderd stoelen bezet zijn.

De KLM zegt sinds 17 januari vijf tot tien procent minder boekingen te hebben gehad dan gebruikelijk. Lijndiensten op tien bestemmingen in het Midden-Oosten zijn ten minste tot 17 februari geschrapt. Ook in Europa zijn aanpassingen doorgevoerd. Zo worden deze week Barcelona en Madrid, normaal twee afzonderlijke vluchten waard, met een en hetzelfde vliegtuig bediend. Omzetten en combineren van vluchten leidt er volgens een KLM-woordvoerder toe dat ze soms langer duren en dat aankomst- en vertrektijdstippen kunnen veranderen. Soms valt ook een KLM-vlucht uit, maar alleen op bestemmingen die elke dag in hoge frequentie worden bediend, zoals Londen (tienmaal per dag).

Kleinere luchtvaartmaatschappijen, zoals Freeway Air in Amsterdam, zeggen wel meer aanvragen voor de 'luchttaxi' te krijgen dan normaal. “Maar het is niet zo dat men zich massaal meldt”, stelt commercieel directeur R. Stinga. Hoewel Freeway Air zijn passagiers niet naar hun keuzemotieven vraagt, zegt hij zich te kunnen voorstellen dat reizigers nu liever de anonimiteit van een kleine luchtvaartmaatschappij zoeken dan de vliegtuigen van gerenommeerde bedrijven. “Het klinkt wat banaal, maar een aanslag op een Airbus van een grote maatschappij is spectaculairder dan op een Cessna.”

Directeur H. Noorlander van Air Transport Schiphol (ATS), dat zes kleine vliegtuigen exploiteert, merkt ook nadrukkelijk verschuivingen in het reisgedrag. Zo krijgt hij bij voorbeeld meer aanvragen voor transatlantische vluchten dan gebruikelijk.

Het aantal passagiers dat ATS vervoert op lijndiensten is de laatste tijd met dertig tot veertig procent gedaald. Daar staat tegenover dat zijn toestellen vaker door bedrijven worden gecharterd. “We nemen natuurlijk ook extra veiligheidsmaatregelen”, zegt Noorlander, “maar een aantal mensen reist nu kennelijk toch liever in een gezelschap dat ze kennen en op een tijdstip dat ze zelf kunnen uitkiezen.”

Waar de grote luchtvaart in mineur is, steekt PTT Telecom de vlag uit. Weliswaar werd vorige week met leedwezen vernomen dat een groep Amerikaanse gasten niet bij het bedrijf op bezoek wilde komen omdat ze vliegen te onveilig vond, maar met de zaken gaat het goed. Sinds twee weken is een heel duidelijk merkbare stijging geregistreerd van aanvragen voor telefonische vergaderingen. Ook neemt het aantal boekingen voor video-conferenties toe. Het gewone telefoon- en fax-verkeer richting Midden-Oosten groeit eveneens, omdat de postverzending naar en in die contreien stagneert.

Veel alternatieven voor luchtreizen hebben zakenlieden niet, erkent een woordvoerder van Holland International, 's lands grootste regelaar van zakenreizen. Hij ziet de terughoudendheid om te vliegen onder zakenreizigers dan ook geleidelijk wegebben: “De ervaren reiziger stapt gewoon weer in het vliegtuig.” Waarbij een enkeling de voorkeur zal geven aan een Europese boven een Amerikaanse maatschappij.

Dat de luwte in zakenreizen aanhoudt als telecommunicatie een bruikbaar alternatief blijkt, geloven ze bij Holland International niet. “Het persoonlijk contact blijft voor de zakenman essentieel”, meent de woordvoerder.

Dat bevestigen twee Nederlandse zakenlieden op Schiphol. De een, op weg naar Barcelona, is bedrijfsadviseur en acht persoonlijk contact essentieel. Alternatieven zijn er niet, meent hij. “Als ik het telefonisch zou afkunnen, ging ik niet vliegen.” De ander, op weg naar Zurich, wil niet meer kwijt dan dat hij er “proeven” gaat bijwonen. “Daar moet je zelf bij zijn. Het gaat om te veel geld.” Zijn voorgenomen reis naar Frankfurt heeft hij overigens wegens de “hoge risicofactor” wel afgezegd.

Juist bij dat soort nabijgelegen bestemmingen constateert Holland International een sterk gegroeide belangstelling voor de trein. De Nederlandse Spoorwegen bevestigen dat de laatste weken duidelijk meer vraag bestaat naar inlichtingen over reizen per 'Eurocity'.

Of meer zakenreizigers naar Engeland het vliegtuig verruilen voor de boot is onduidelijk. North Sea Ferries zegt het “lekker druk” te hebben, maar niet anders dan normaal.

De Queen Elizabeth II, het enige passagiersschip dat nog van Europa (Cherbourg, Southampton) naar de Verenigde Staten vaart, is in ieder geval geen alternatief voor mensen die voor hun werk naar de VS willen. “Geen zakenman piekert erover de boot te nemen”, stelt L. Houtebos, ajunct-directeur van Zeetours in Rotterdam, vast. “De allergoedkoopste hut kost in het laagseizoen nog 2700 gulden en de overtocht duurt bijna vijf dagen.”