Goede leraren

Een goede leraar is een leraar die kan uitleggen. Hij kan in een oneindig aantal variaties de meest complexe zaken reduceren tot eenvoudige vertellingen.

Hij is nooit voor een gat gevangen, weet altijd een heldere formulering te vervangen door een nog duidelijker voorbeeld.

Een goede leraar begrijpt dat niet hij maar dat zijn leerlingen moeten begrijpen. Hij legt niet uit, want woorden zijn gebakken lucht, die zich onmerkbaar van oor tot oor verplaatst. Alleen wanneer de nood hoog is, zal hij het vastgelopen leerproces van zijn leerlingen weer op gang brengen. Maar hij bevindt zich liever tussen dan voor zijn leerlingen.

Een goede leraar weet bij zijn leerlingen het onderste uit de kan te halen. De lessen worden van minuut tot minuut benut voor onderwijs. Het huiswerk dat hij opgeeft is naast een oefening een test voor hun wilskracht. Als zij 's avonds met een zucht van verlichting de boeken dichtslaan, weten zij dat zij gewerkt hebben.

Een goede leraar kent de grenzen van zijn leerlingen. Laat ze de eerste 5 minuten van de les, gun ze de ontspanning, zo redeneert hij, de boog kan niet altijd gespannen zijn. Liever geconcentreerde aandacht gedurende korte tijd, dan moeizaam gezwoeg de hele dag. Huiswerk beperkt hij tot het strikt noodzakelijke of laat het achterwege. Er moet ruimte voor andere dan schoolse zaken zijn, na school.

Een goede leraar is een vakidioot. Hij is enthousiast over dat wat hij zijn leerlingen moet onderwijzen. Alleen dan is het mogelijk iedereen te boeien. Zijn bezetenheid weet hij over te dragen op de excellerenden in zijn klas, die de anderen meesleuren. Ook in zijn vrije tijd is zijn vak zijn grootste passie. Hij ergert zich aan de middelmatigheid van de havo en de speelsheid van de brugklas.

Een goede leraar weet van ophouden. Zijn vak is niet alleenzaligmakend. Hij heeft begrip voor de desinteresse van zijn leerlingen. Die kent hij ook, al is het op ander terrein. Regelmatig brengt hij in de klas zaken aan de orde die niets met zijn vak te maken hebben. Hij heeft een zwak voor de zwakkeren, de afhakers, de slomen. Zo was hij toch ook? Hij ergert zich aan het verlies van de kinderlijkheid en de pretenties van 6 vwo.

Een goede leraar heeft orde. Zijn leerlingen zijn gewend aan regelmaat en rust. Als hij aan het woord is, is het stil. Alleen een strak regime leidt tot aandacht en concentratie, zo is zijn mening. Zijn leerlingen zullen hun collega's noch hem hinderen in de arbeid.

Een goede leraar tolereert de chaos. Regelmatig staat zijn lokaal bol van het lawaai. Het is toch niet natuurlijk dat kinderen zes uur per dag hun mond houden, zo redeneert hij. Orde als doel is onzin. Orde is een noodzakelijk kwaad, dat lang niet altijd het leerproces bevordert.

Een goede leraar is consequent: gelijke monniken, gelijke kappen.

Een goede leraar weet dat geen twee leerlingen gelijk zijn en handelt ernaar.

Tja, het is wat.

    • Rob Knoppert