Angstige kijkers willen 'liever van geen oorlog weten'; Programmering Britse tv gekuist

LONDEN, 31 jan. - 'Allo, Allo' kon dus even niet meer. De humoristische pikanterie waarmee in deze televisieserie het Franse verzet belachelijk wordt gemaakt zou 'onze bondgenoot in de Golf' voor het hoofd kunnen stoten.

John Lennons 'Give peace a chance' gaat onmiskenbaar in tegen het nationaal belang. Ook even verbannen. Net als 66 andere popsongs waarvan de BBC heeft besloten dat ze aanstoot kunnen geven.

Zoals de radio- en televisiebazen waken over de gevoelens van de luisteraars en kijkers, zo waakt het Britse publiek over de programmamakers. Bij het lokale radiostation LBC in Londen kwam vorige week een klacht binnen over Kate Adie, sterverslaggeefster van het BBC-journaal sinds haar reportages over de opstand op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking in 1989. Adie verkeert nu met de Britse landmacht in Saoedi-Arabie. De klager viel over het feit dat ze oorbellen aanhad bij haar 'battle-dress'. Zoals een andere kijker het niet passend vond dat de BBC-verslaggever in Jeruzalem, die na de Scud-aanvallen op Tel Aviv wel honderd keer in beeld is geweest om de laatste gebeurtenissen in de huiskamer te verduidelijken, geen jasje had aangetrokken maar in hemdsmouwen zijn kamer binnendrong.

De Britse televisiestations hebben sinds het uitbreken van de oorlog tegen Irak hun uitzendschema's eensgezind ondergeschikt gemaakt aan het nieuws. Zelfs de commerciele zender ITV heeft van zijn bazen toestemming gekregen om niet in de eerste plaats aan de adverteerders te denken, maar het nieuws voor te laten gaan. De BBC besteedt tot acht uur extra per dag aan nieuws, analyse en commentaar over de oorlog in de Golf, terwijl ITN de eerste week overdag zeven uur extra nieuws gaf en verder elke nacht de gebeurtenissen in het Midden-Oosten op de voet is blijven volgen. Maar duizenden televisiekijkers hebben geklaagd over die ingreep, omdat hun persoonlijke favoriete programma's werden uitgesteld of afgelast. De programmaleiders ontkennen een oorzakelijk verband, maar de komende week worden de oorlogsanalyses enigszins ingeperkt.

Aan een van de meest bekeken soaps van alle tijden, het Australische 'Neighbours', heeft de BBC zelfs in tijden van oorlog niet durven raken. Helen, Jim, Todd en Beverley draven dus nog steeds tweemaal per dag met hun “no probs, mate” over het scherm. Maar Thames Television, dat op de commerciele zender ITV 's avonds laat 'Prisoner Cellblock H' pleegt uit te zenden, heeft volgens zijn programmaleiding ware scheldkannonades over de telefoon te verduren gehad omdat het de serie twee keer heeft overgeslagen. Oorlogsverslaggeving is prima, maar te lang moet het niet duren, want dan is de jeu eraf. Of, zoals programmabaas Roy Addison vrijdag tegen The Times zei: “Er zit een element van angst in die telefoontjes - er zijn mensen die liever van geen oorlog willen weten.”

De BBC heeft inmiddels ontkend dat een van haar richtlijnen behelst dat haar programmmakers niet over “onze troepen” zouden mogen spreken, maar alleen over “de Britse troepen”. Een Conservatief Lagerhuislid was daar zo boos over geworden dat hij premier Major vroeg die richtlijn formeel te veroordelen. Tot vreugde van de BBC-leiding, die elf jaar lang niet anders gewend is geweest dan door Downing Street te worden uitgemaakt voor “stelletje bolsjewieken”, hield de nieuwe Britse premier die boot heel ver af. Hij ging zelfs zo ver dat hij de BBC prees voor haar “opmerkelijke berichtgeving”. En het Lagerhuislid kreeg als antwoord dat de BBC “een juist evenwicht” hanteert, “vooral omdat zoveel mensen in de wereld naar de BBC luisteren”.

'ZAPPED'

De meeste nationale kranten hebben hun oplage sinds het begin van de oorlog zien stijgen met een omvang van tussen de 50.000 en 100.000 exemplaren. De populaire pers beschrijft het verloop van de strijd in de Golf voornamelijk in termen van een spannende voetbalwedstrijd: 'Scuds 0, Patriots 4', kopte The Sun deze week en 'Zapped' (, Doormidden!') zette The Daily Mirror bij de foto van een Patriot die een Iraakse Scud-raket deed exploderen. Al sinds voor de kerstdagen wedijveren de populaire bladen in blind nationalisme.

Vlak voor Kerstmis brak een venijnige strijd los over de vraag wie erin zou slagen de meeste kerstpuddingen naar “the boys” in de Golf gestuurd te krijgen. The Sun heeft nu in haar kop een Union Jack opgenomen, met de tekst “de krant die achter onze jongens en meisjes staat”, en daaronder, bij wijze van dagopening, elke dag een andere stichtelijke gedachte: “In onze gedachten vandaag: de onschuldige slachtoffers in Israel” of “de dappere Tornado-bemanning, verdwaald en teruggevonden”.

De meest gelezen krant in Engeland (zelfs de blote dames op pagina 3 houden dit keer militaire hoofddeksels voor essentiele onderdelen van hun anatomie) is een rubriek begonnen waarin lezers werkgevers kunnen aangeven die niet “patriottisch” zijn. In de rubriek zijn tot nu toe zowel gemeentebesturen als bedrijven aan de schandpaal genageld omdat ze het uitbundig vertoon van Britse vlaggen op kleding, tassen of gemeentelijke vervoermiddelen ontmoedigen, meestal omdat ze geen aanstoot willen geven aan het grote aantal moslims in hun werknemersbestand of verzorgingsgebied.

Adverteerders op de commerciele zenders dragen op eigen wijze een steentje bij. Kellogg (van de cornflakes) vindt het goed dat haar Honey Nut Loops niet aangeprezen worden tijdens programma's die met de Golf te maken hebben. De reclamespot laat een bij zien, die als piloot gekleed gaat. Soortgelijke beperkingen nemen ook andere adverteerders in acht, die in hun spots refereren aan iets militairs: Marmite, Carling Black Label (bier) en Olie van Olaz (die met een variant van Top Gun adverteert). De Britse Automobiel Associatie heeft even afgezien van het aanprijzen van de eigen verdienste door een advertentie die een jongetje op het strand laat zien dat de auto van zijn vader begraaft - in het zand.

    • Hieke Jippes