Omvangrijke hulp moet Duitse solidariteit bewijzen

BONN, 30 jan. - Mede onder druk van de groeiende internationale kritiek op haar terughoudendheid ten aanzien van de oorlog in de Golf wil de Duitse regering nu met een breed hulppakket haar “solidariteit met de VS”, “bijzondere verantwoordelijkheid tegenover Israel” en “bondgenootschappelijke plichten” in de NAVO bevestigen.

Na een vergadering van Kohls kabinet is gisteren meegedeeld dat aan Israel beveiligingsmateriaal tegen chemische wapens, Duitse Fuchs-tanks voor het opsporen van ABC-wapens en de luchtafweersystemen Roland en Hawk beschikbaar zullen worden gesteld. Naar de Turkse bases Erhac en Diyarbakir zendt Bonn Rolands en Hawks met 560 man Duits personeel, onder meer voor de verdediging van daar gelegerde Duitse, Belgische en Italiaanse NAVO-luchtmachteenheden.

Bovendien worden begin februari Duitse marine-eenheden in de Middellandse Zee met extra schepen en 2.100 man versterkt. De VS ontvangen het eerste kwartaal van dit jaar als bijdrage in de kosten van hun militaire inspanning in de Golfoorlog een bedrag van 8, 3 miljard mark (5, 5 miljard dollar). Volgens Kohl moet het pakket “een duidelijk signaal zijn dat de Bondsrepubliek een betrouwbare partner is, die beseft dat zij zonder de NAVO niet ruim veertig jaar in vrede en vrijheid had kunnen leven en de Duitse eenheid niet had verkregen”.

Hurd

Kohl heeft de afgelopen dagen herhaaldelijk met president Bush getelefoneerd. Maandag was hij het met hem eens geworden over de omvang van de nadere Duitse financiele steun voor de VS. Vandaag komt de Britse minister van buitenlandse zaken, Douglas Hurd, naar Bonn om bij zijn collega Genscher te informeren op hoeveel Duitse steun Londen voor zijn bijdrage aan de Golfoorlog mag rekenen.

De kanselier en minister van financien Waigel sluiten niet uit dat de extra Golf-bijdragen en hulp voor de Sovjet-Unie en Oost-Europa belastingverhogingen of in elk geval “extra inkomsten” (zoals Waigel het zei) nodig zullen maken. Waigel wil daaromtrent zonodig echter pas beslissen nadat hij midden februari de begroting-'91 heeft ingediend.

Zondag had Kohl de Israelische premier Shamir gevraagd snel met een lijst van wensen te komen. Onopgemerkt door de media trad maandagavond een Israelische onderhandelingsdelegatie in Bonn aan, onder leiding van ambassadeur Navon, voor overleg met de kanselier en de ministers Seiters (kanselarij), Stoltenberg (defensie) en Genscher (buitenlandse zaken). Maandagnacht laat was in Kohls kanselarij op hoofdzaken overeenstemming bereikt.

Patriot

Onzeker is of Israel ook Duitse Patriot-systemen wil, omdat de Bundeswehr-versie van de Patriot alleen tegen vliegtuigen en niet tegen de Iraakse Scud-raketten bruikbaar is. Daarover en over de overige precieze opzet van de militaire hulp aan Israel overleggen deze week militaire experts verder, aldus Navon gisteravond. De ambassadeur zei dat Israel “heel dankbaar is voor de hulp van de Bondsrepubliek aan het enige democratische land in het Midden-Oosten”. Het moet echter om “langdurige hulp” gaan, zei hij, die blijft als de Golfoorlog voorbij is. De Duits-Israelische betrekkingen “kennen hoogte- en dieptepunten, ze bewegen zich nu weer in opwaartse richting”, oordeelde hij.

Tot nu toe had Duitsland eerst, vorige herfst, 3, 3 miljard en begin dit jaar nog eens 1, 9 miljard mark uitgegeven aan hulp voor de VS en economische steun aan de landen in het Midden-Oosten die extra schade lijden door het VN-embargo tegen Irak. In dat bedrag waren 250 miljoen humanitaire hulp aan Israel begrepen en munitieleveranties aan de geallieerden in de Golf. Aan Londen zou bijvoorbeeld al zoveel munitie voor de Britse Tornado-vliegtuigen geleverd zijn dat voor de Duitse Tornado's nu bijna geen munitie meer beschikbaar is, heet het in Bonn.

De Duitse grondwet verbiedt militaire operaties buiten het NAVO-gebied. Wegens de Golfcrisis zond de Bondsrepubliek vorig najaar enkele niet-offensieve marineschepen met 400 opvarenden naar de Middellandse Zee. Begin deze maand werden, na een emotioneel publiek debat en tegen de zin van de oppositionele SPD en de Groenen, als bijdrage aan een NAVO-contingent achttien oude Duitse Alpha-jets met 200 man personeel naar Turkije overgebracht.

Offensief

De indruk van een gecoordineerd Duits regeringsoffensief werd versterkt door een toespraak die bondspresident Richard von Weizsacker gisteren (in het Engels) nabij het Hessische Giessen hield voor familieleden van Amerikaanse militairen die in de Golfoorlog actief zijn. Hij verzekerde zijn gehoor dat Duitsland werkelijk solidair is met de VS en Israel en achter het militaire ingrijpen van de VN-alliantie tegen Irak staat. De bondspresident, die nadien een uur voor vele televisiecamera's informeel in gesprek bleef met groepen uit zijn gehoor, vroeg echter ook om begrip voor de bijzondere grondwettelijke en historische positie van de Bondsrepubliek.

Kohl had gisteren zoveel haast om de besluiten van zijn kabinet wereldkundig te maken dat de SPD-top er via de media kennis van moest nemen. Hans-Jochen Vogel, partij- en fractievoorzitter van de SPD, was daarover zeer in zijn wiek geschoten. Dit temeer omdat de SPD maandag duidelijk had gemaakt dat zij een besluit tot militaire hulp aan Israel zou steunen. Vogel had maandag al een pijnlijk nederlaagje in zijn partijbestuur geleden. 's Morgens had hij voor de radio een onmiddellijk staakt-het-vuren in de Golf bepleit op voorwaarde dat Irak eerst Koeweit zou ontruimen. Maandagmiddag vroeg het SPD-bestuur bij monde van ondervoorzitter Lafontaine om een staakt-het-vuren zonder voorwaarden.

De SPD steunt niet de versterking van Duitse marine-eenheden in de Middellandse Zee en evenmin het zenden van Rolands en Hawks en militair personeel naar Turkije. “Daarvoor achten wij geen redenen aanwezig”, aldus Vogel. Hij wil vandaag, in een debat over een regeringsverklaring van Kohl, de bondsregering herinneren aan haar eerdere toezegging dat zij over meer militaire hulp aan bijvoorbeeld Turkije vooraf de Bondsdag zou horen.

Publieke opinie

De publieke opinie in de Bondsrepubliek, die tot begin vorige week vooral in het teken van angst en een zeker anti-Amerikanisme leek te staan, blijkt dezer dagen sterk veranderd. Volgens een enquete van het tweede Duitse televisienet en de Suddeutsche Zeitung leeft weliswaar een meerderheid van de Duitsers (63 procent) in angst wegens de Golfoorlog, maar 75 procent zei wel achter de militaire operatie tegen Irak te staan.

Die meningsomslag wordt mede toegeschreven aan de kritiek van NAVO- en EG-bondgenoten en een ook daardoor veranderde toon in de Duitse media. De harde Israelische veroordeling van het karakter van Duitse demonstraties tegen de oorlog in de Golf en van de export van Duitse wapens en militaire know how naar Irak heeft daarop grote invloed gehad. De openlijke felle verwijten aan twee groepen Duitse politici die vorige week onder leiding van minister van buitenlandse zaken Genscher en oppositieleider Vogel Israel bezochten hebben brede aandacht in de media gekregen.