Leiders ANC en Inkatha willen eind aan geweld

DURBAN, 30 jan. - De twee belangrijkste zwarte leiders in Zuid-Afrika hebben gisteren na hun eerste ontmoeting in 28 jaar hun aanhang opgeroepen de onderlinge rivaliteit en gewelddadige confrontaties te beeindigen.

Vice-voorzitter Nelson Mandela van het ANC en Zulu-leider Mangosuthu Buthelezi van de Inkatha-beweging bestempelden na afloop hun ruim acht uur durende gesprek in een hotel in Durban als “een doorbraak”.

De leiders zeiden in een gezamelijke verklaring dat hun organisaties beide bestaansrecht hebben. Ze riepen hun aanhangers op zich tolerant op te stellen en op te houden elkaar te intimideren.

Mandela en Buthelezi hebben afgesproken samen een rondreis te maken door de zwarte woonoorden die de laatste jaren het toneel zijn van gewelddadigheden. Ook hebben zij afgesproken elkaar van tijd tot tijd te ontmoeten “wanneer dat nodig is”.

De twee belangrijkste anti-apartheidsbewegingen in Zuid-Afrika zullen een commissie benoemen die naleving van de oproep van gisteren moet controleren. Ook moet die commissie erop toezien dat de politie in de zwarte woonoorden onpartijdig optreedt. Het ANC heeft Inkatha er eerder van beschuldigd zich in zijn strijd door de politie te laten bijstaan.

Het ANC en Inkatha zijn beide voor het afschaffen van de apartheid maar veschillen van mening over de manier waarop dit moet gebeuren. Terwijl het ANC steeds heeft gepleit voor economische sancties tegen het blanke minderheidsbewind en streeft naar nationalisatie van de belangrijkste industrien, heeft Inkatha-leider Buthelezi samengewerkt met de regering in Pretoria en is hij voorstander van een vrije markt economie.

De afgelopen jaren zijn in de strijd tussen met name jonge radicale aanhangers van beide organisaties naar schatting 5.000 doden gevallen. Sinds de ANC-leider in februari vorig jaar uit de gevangenis kwam, is er gesproken over een ontmoeting met Buthelezi maar de rivaliteit tussen hun aanhangers heeft dit steeds verhinderd.

In zijn openingsrede van zestien pagina's somde de Zulu-leider gisteren alle onrecht op die hem de afgelopen jaren door het ANC zou zijn aangedaan. Hij zei dat hij herhaaldelijk was gekleineerd en belasterd. Buthelezi vroeg van een aanwezige ANC-voorman publiekelijk te erkennen dat hij er verkeerd aan had gedaan de Zulu-leider “een slang” te noemen “die op zijn kop moet worden geslagen”.

Mandela heeft zich vervolgens verzoendend opgesteld, aldus aanwezigen in Durban. Na afloop van de ontmoeting, die door omvangrijke delegaties van beide partijen werd bijgewoond, verklaarden de twee mannen dat er van bitterheid geen sprake was.

Mandela en Buthelezi zeiden gisteravond dat hun overeenstemming moet bijdragen aan een snel begin van de besprekingen over een nieuwe grondwet, die president De Klerk heeft beloofd met alle betrokken partijen te zullen houden. (Reuter, AP)

    • Marc Leijendekker