Gorbatsjov nu zelf verantwoordelijk voor openbare orde

MOSKOU, 30 jan. - President Michail Gorbatsjov heeft het besluit om vanaf vrijdag de openbare orde in alle grote steden in handen van het leger en de strijdkrachten van binnenlandse zaken te geven, nu ook voor zijn eigen rekening genomen.

Gisteren heeft Gorbatsjov de hierarchisch lagere order van de ministers Dimitri Jazov van defensie en Boris Pugo van binnenlandse zaken per decreet opgewaardeerd. Met deze 'oekaze' heeft het besluit van Jazov en Pugo, dat eind december al genomen is maar pas vijf dagen geleden bekend werd, tevens een constitutionele status gekregen.

In het presidentiele decreet is niets afgedaan aan het brede karakter van het bevel van de beide ministers. De gezamelijke patrouilles van het leger en de gewapende troepenmacht van binnenlandse zaken (MVD) mogen niet alleen gaan optreden in alle steden als “misdadige aanslagen op burgers, arbeiders, rechtstaatsorganen en militairen” daartoe aanleiding geven maar ook als “andere rechtsverkrachtigen een gevaarlijker en meer massaal karakter krijgen”. De patrouilles van leger en binnenlandse zaken zullen vanaf 1 februari waarschijnlijk in bestuurlijke zin tegenover de politie komen te staan. De lagere overheden hebben zich de afgelopen dagen een voor een tegen het bevel van Jazov en Pugo gekeerd. Nadat eerder Litouwen en de stad Moskou zich tegen de maatregelen hadden uitgesproken, hebben Rusland en Armenie dat voorbeeld nu gevolgd. Volgens het presidium en de regering van de Russische federatie (de Sovjet-republiek die in haar eentje de helft van de unie vormt) hebben de recente gebeurtenissen in de Baltische landen aangetoond hoe gevaarlijk het kan zijn om buiten de lokale en regionale overheden om gewapend in te grijpen. Het feit dat het bevel een maand geheim is gehouden heeft Rusland “zorgen” gebaard. De inhoud van de maatregelen “staat gelijk aan een staat van beleg”, aldus het presidium en de ministerraad van Rusland. In de Russische republiek is daarvoor echter geen aanleiding, zodat gezamelijke patrouilles van leger en MVD de “situatie in het land alleen maar zullen destabiliseren”. De Armeense president Lev Ter-Petrosjan liet zich gisteren in vergelijkbare bewoordingen uit.

Volgens generaal Ivan Sjilov, onderminister van binnenlandse zaken, is het bevel niettemin op verzoek van “het volk” genomen. Dat veel legitiem gekozen parlementen zich nu tegen het besluit keren, zei hem weinig. Op een persconferentie gistermiddag verwees hij naar de stroom brieven die het departement ontvangt van burgers die bezorgd zijn over de openbare orde en veiligheid. “We kunnen de wensen van het volk niet negeren”, aldus Sjilov. De onderminister legde er de nadruk op dat er in de order van Jazov en Pugo niets is vastgelegd over de aard en werkwijze van de gezamelijke patrouilles. Ter toelichting zei Sjilov dat de patrouilles, zolang er geen formele staat van beleg van kracht is, onder de eerste verantwoordelijkheid van binnenlandse zaken zullen werken en dat het departement van defensie dus bestuurlijk ondergeschikt zal zijn.

Niet bekend

    • Hubert Smeets