Auteur Josine Meyer (94) overleden

ROTTERDAM, 30 jan. - De essaysiste Josine Meyer is maandag op 94-jarige leeftijd overleden.

Van haar generatie van heel krachtigen was zij de laatste die, dank zij uitgever Van Oorschot, nog een boek publiceerde in een bijna uitgestorven, even voornaam als toegankelijk idioom. Het vorig jaar verschenen boek, Oude vrienden en een veranderende wereld, stamt uit een tijd dat het socialisme nog een utopie van liberalen was.

Josine W. L. Meijer werd geboren op 16 december 1896 te Den Haag uit een gezin met een socialistische vader en een protestantse moeder, mensen, zoals hun dochter het omschreef, met een “degelijke ouderwetse moraal, humaan en integer”. Zij werd opgevoed in bewondering voor Paul Kruger en Multatuli tegelijk. Het Haagse gymnasium dat zij bezocht kende onder de leraren geleerden als Leenmans, Bolkestein en Van Aalst, maar de grootste indruk op haar maakte Aegidius Timmerman ('Tim'), van wie zij een prachtig portret zou schrijven. Haar vader nam haar mee naar vergaderingen waar Henriette Roland Holst en Herman Gorter spraken. Zo groeide een instelling die, als men grote woorden wil gebruiken, eerder gericht was op schoonheid dan op rechtvaardigheid, eerder op kennis dan op verandering. Zoals velen heeft zij geloofd in het socialisme, zoals velen hebben de onderwijs- en cultuurparagrafen van de Partij van de Arbeid haar tot ander inzicht gebracht.

Lezen en schrijven wilde zij. Josine Meijer heeft rechten gestudeerd maar nooit een carriere gewild. Een 'petit travaille tranquille', een kleine mansarde, dat was haar genoeg. Het grootste deel van haar leven woonde zij met haar zuster Lennie in Amsterdam. Er is niet zoiets als een biografie van haar te schrijven; zelf stelde zij een biografie samen uit haar artikelen, die ze bundelde onder de titel Oude vrienden en een veranderende wereld. Haar leven bestond uit haar vrienden, haar lectuur en het schrijven over die twee.

Josine Meijer schreef essays. Zij had wel gedichten of romans willen schrijven, maar zij wist dat zij dat niet kon. Met essays was zij in haar element, “want ik heb graag een beetje houvast aan de werkelijkheid”. Het zijn meestal portretten - soms over vrienden als 'Tim', Jacques de Kadt, Sal Tas en Jaap van Hattum, soms over mensen die zij graag las: Nietzsche, Multatuli, Hannah Arendt - en dat zegt veel over haar. Zij had misschien houvast nodig aan de werkelijkheid, maar zij kon die ook als weinigen tot haar recht laten komen.

    • Willem Otterspeer