President Bush en Gorbatsjov stellen hun topgesprek uit

WASHINGTON, 29 jan. - De Amerikaanse president Bush en Sovjet-president Gorbatsjov hebben met het oog op de Golfoorlog en problemen bij ontwapeningsbesprekingen hun topconferentie in Moskou “met wederzijds goedvinden” tot nader datum uitgesteld.

Dat heeft de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, gisteren gezegd na een gesprek met zijn Sovjet-collega Bessmertnych in Washington. De topontmoeting had over twee weken in Moskou moeten worden gehouden.

“Beide presidenten willen zo snel als het uitkomt een precieze datum voor een topconferentie vaststellen”, aldus Baker. Minister Bessmertnych zei: “We hebben allebei besloten om het uit te stellen”. In Washington is gezegd dat de top naar alle waarschijnlijkheid nog deze helft van het jaar wordt gehouden. Dat betekent overigens niet, zo is meegedeeld, dat de Amerikaanse regering ervan uitgaat dat de Golfoorlog voor 1 juli zal zijn afgelopen.

Volgens Baker kan Bush door de Golfoorlog onmogelijk Washington verlaten. Bovendien zouden de START-besprekingen over de beperking van nucleaire lange-afstandswapens nog niet zijn afgerond. Het harde optreden van Sovjet-militairen in de Baltische staten werd niet genoemd, hoewel president Bush dat volgens eerdere uitspraken van functionarissen wel mede als motief voor uitstel had overwogen.

Bessmertnych uitte tijdens de persconferentie gisteren geen kritiek meer op de manier waarop de geallieerden de oorlog tegen Irak aanpakken. Afgelopen zaterdag zei hij te vrezen dat Irak zou worden vernietigd en dat er grote aantallen slachtoffers zouden vallen aan beide zijden. Op de vraag of de Sovjet-regering teleurgesteld is over het uitstel zei de minister: “Het ging om een gezamenlijke beslissing en van teleurstelling kan daarom geen sprake zijn.”

Zowel Bush als Baker heeft met Bessmertnych over het Sovjet-optreden in de Baltische staten gesproken.

Pag. 7: .

Topgesprek Gorbatsjov en Bush uitgesteld

Volgens Baker “worstelt” Gorbatsjov met “een aantal problemen” en probeert hij ze naar beste vermogen aan te pakken. Amerikaanse functionarissen maken zich nu zorgen over de overleving van Gorbatsjov als leider in de Sovjet-Unie.

Baker heeft ook met Bessmertnych gesproken over vermeende Sovjet-schendingen van het twee maanden geleden gesloten verdrag over de beperking van conventionele wapens in Europa.

De problemen van het START-verdrag, waarover acht jaar is onderhandeld, zijn volgens deskundigen klein en technisch van aard. Het gaat om de verificatie van raketassemblagefabrieken, fabrieken voor bommenwerpers en van data bij tests van raketvluchten.

Volgens Jack Mendelsohn van de Arms Control Association, een onafhankelijke instelling, zijn de problemen miniem. “Er heeft aan beide zijden een conservatieve reactie plaats”, zegt hij. Dit voorjaar waren de problemen bij de onderhandelingen veel groter; de meeste zijn inmiddels opgelost. Hij wijt de huidige perikelen aan onwil en hij vindt het verkeerd om het Sovjet-optreden in de Baltische staten bij de onderhandelingen te laten meespelen. “We straffen hen door hen niet hun aantallen kernwapens te laten reduceren”, zei hij. Volgens Mendelsohn moet Amerika de kans om nu tot een START-verdrag te komen met beide handen aanpakken. “De situatie zou kunnen verslechteren.”

In 1960 ging een topconferentie tussen president Eisenhower en toenmalig Sovjet-partijsecretaris Chroesjtsjov niet door wegens spanningen rond West-Berlijn en het neerschieten van een Amerikaans U-2-verkenningsvliegtuig boven de Sovjet-Unie. In 1968 zag president Johnson de toenmalige partijsecretaris Brezjnev niet wegens de Sovjet-inval in Tsjechoslowakije. President Carter stelde plannen voor een topconferentie met Brezjnev uit, toen het Sovjet-leger in Afghanistan binnenviel.

foto: Sovjet-militairen bewaken in Vilnius het gebouw van de Litouwse radio en televisie dat ze op 13 januari met geweld in bezit namen. De Litouwse president Landsbergis heeft zich gisteren naar aanleiding van nieuwe incidenten aan een Litouws-Witrussische grenspost beklaagd over “de sluipende dictatuur” van het Sovjet-leger in zijn land. (Foto AFP)

Pag. 11: Hoofdartikel

    • Maarten Huygen