Lichtend Pad dreigt heel Peru te veroveren

LIMA, 29 jan. - Leger en politie in Peru worden in toenemende mate in het defensief gedrukt door de guerrillabeweging Sendero Luminoso ('Lichtend Pad').

In kringen van het Peruaanse leger wordt er rekening mee gehouden dat de maoistische extremisten bij het huidige tempo van hun opmars binnen vier jaar het land in handen kunnen hebben.

De alarmerende berichten over de verslechterende veiligheidssituatie in dit Andesland met zijn ruim 22 miljoen inwoners kwamen vorige week naar buiten na vertrouwelijk overleg tussen de legertop en enkele vooraanstaande leiders van maatschappelijke groeperingen. “Terwijl Sendero zienderogen veld wint, is het enige veld waarop wij nog iets kunnen winnen het tennisveld”, zei een generaal b.d. onlangs op de televisie.

Volgens de legerleiding hebben de strijdkrachten het initiatief in de anti-terreurstrijd volledig verloren en moet rekening worden gehouden met een snelle uitbreiding van de activiteiten van Sendero Luminoso door het hele land. Een groot aantal terroristische aanslagen, zowel in de Andes-provincies als in de hoofdstad Lima, onderstreepten afgelopen weken het pessimisme van de legerleiding.

Daarnaast wordt gewezen op het toenemende geweld van de tweede guerrillagroepering in Peru, de Revolutionaire Beweging Tupac Amaru (MRTA). In grote delen van het land heeft de staat zijn gezag verloren en zijn de guerrilleros heer en meester, vooral na het invallen van de duisternis.

Op 16 januari arriveerde een kolonne senderistas in alle vroegte in het gehucht Huayna Cancha in de province Huanta. Het doelwit was de plaatselijke boeren-zelfverdedigingsgroep. Deze zogeheten 'ronda campesina' was opgezet met steun van het leger om infiltratie van Sendero Luminoso in het gebied tegen te gaan, de methode die tot nog toe het meeste effect sorteert in de anti-guerrillastrijd. Bij de aanval van Sendero op Huayna Cancha vonden 23 mensen de dood en werden zeven anderen gewond. De meesten behoorden tot de ronda.

Vorige week dinsdag liet een politiepatrouille even buiten de stad Ayacucho in een hinderlaag van Sendero Luminoso. Hun vrachtwagen werd met dertig kilo dynamiet opgeblazen. Alle tien agenten en hun chauffeur kwamen daarbij om het leven.

Maar ook in Lima was er de afgelopen weken een forse toename van het geweld. Na de spectaculaire aanslag met een autobom op het ministerie van binnenlandse zaken op 14 januari (waarbij drie mensen om het leven kwamen en tientallen anderen gewond raakten) volgden vorige week vrijdag kort na elkaar aanslagen op de Amerikaanse ambassade en op de internationale luchthaven Jorge Chavez.

Bij de ambassade vuurden terroristen een granaat van Sovjet-makelij af vanuit een rijdende auto. De daardoor veroorzaakte onnauwkeurigheid was er de reden van dat het projectiel op het dak van het gebouw belandde en niet op het bureau van de militaire attache. Bij de aanslag met een autobom op de luchthaven viel een dode en raakten zeven anderen gewond, van wie enkelen ernstig. Deze twee aanslagen werden - evenals die op het ministerie van binnenlandse zaken - opgeeist door de MRTA en in verband gebracht met terroristische activiteiten rond de Golfoorlog.

De grootste zorgen maken de strijdkrachten zich over de toenemende infiltratie van Sendero Luminoso. Was de opmars van de maoisten tot voor kort nog beperkt tot de centrale delen van het Andesgebergte en de Alto-Huallagavallei, nu worden in toenemende mate kolonnes senderistas gesignaleerd ten noorden en zuiden van de hoofdstad. Het doel van Sendero is om de belangrijke noord-zuidverbinding af te snijden en het aan deze zogeheten Panamerikaanse weg gelegen Lima te isoleren.

Politici en diplomaten in de hoofdstad bevestigen de sombere perspectieven over de opmars over Sendero Luminoso. Het parlementslid Alberto Valencia van de sociaaldemocratische Apra bezocht onlangs de Alto-Huallagavallei, 400 kilometer noordoostelijk van Lima, en meldde bij terugkeer dat Sendero mogelijk in de jungle bezig is een eigen staat op te bouwen, met bijvoorbeeld een geheel eigen juridisch systeem.

De strijdkrachten zien zich geconfronteerd met een situatie waarbij de tegenstander dank zij de inkomsten uit de cocahandel van meer en geavanceerdere wapens gebruik kan maken, terwijl de logistiek van het leger veel te wensen overlaat.

Admiraal Felix Granthon stelde tegenover het Peruaanse Congres dat kleine vliegtuigjes per dag circa 75 transporten van cocainepasta verzorgen. Sendero zorgt voor de bescherming van die vluchten en zou daarmee op jaarbasis 550 miljoen dollar verdienen.

De noodkreet van de strijdkrachten over de opmars van Sendero is ten dele ingegeven door de wens om op korte termijn een uitbreiding van de financiele middelen te krijgen. Maar ook de kale statistieken wijzen uit dat de strijdkrachten aan de verliezende hand zijn in de oorlog tegen Sendero Luminoso.

Volgens een recent rapport van een speciale commissie uit het Peruaanse Congres is het gemiddeld aantal slachtoffers per maand van terreuracties het afgelopen half jaar verdubbeld ten opzichte van de voorgaande regeerperiode. Het onvermogen van de regering-Fujimori om hier iets aan te doen wordt steeds duidelijker.

In kringen van de strijdkrachten en van buitenlandse diplomaten is het oordeel over de verrichtingen van de ministers van defensie en van binnenlandse zaken - beiden legergeneraals - unaniem negatief. En uit het presidentiele paleis moeten - zes maanden na de inauguratie van president Alberto Fujimori - de eerste aanzetten tot een anti-terrorismebeleid nog worden gegeven.

    • Reinoud Roscam Abbing