Partijcongres besluit tot opheffing; De PSP is dood, leve Groen Links

Op het 50ste partijcongres, 34 jaar na de oprichting, heeft de PSP gisteren besloten tot opheffing.

Het voorstel werd gesteund door 1971 leden, 290 leden stemden tegen. Per 1 juli komt een einde aan het “Socialisme zonder atoombom”. De pacifistisch socialisten maken dan deel uit van Groen Links. Daarmee is een ontwikkeling afgerond die in 1989 begon. Toen besloot de PSP na 22 jaar interne strijd tot samenwerking met PPR en CPN.

De ruim 200 afgevaardigden waren gisteren weemoedig gestemd. Plaats van handeling was het Amsterdamse hotel Krasnapolsky waar het in 1957 ook allemaal begon. De ironie wil dat de pacifisten ophouden te bestaan op het moment dat volgens hen de Derde Wereldoorlog is uitgebroken. Het partijcongres neemt hiertegen een allerlaatste resolutie aan, waarin de leden worden opgeroepen binnen Groen Links het “anti-militarisme scherp en actueel te houden”. Een voorstel om tienduizend gulden te storten op het gironummer van het Initiatiefcomite anti-Golfoorlog wordt weggestemd. En daarmee verloopt het congres volgens partijbestuurder L. Platvoet ongekend “gladjes en nauwelijks politiek”.

Terwijl achter in de zaal uitverkoop wordt gehouden van propagandamateriaal, gebeurt voor in de zaal hetzelfde met de partij-ideologie. “Enkele tienduizenden zijn ooit lid geweest van de PSP”, zegt partijvoorzitter en senator J. Vogt, “helaas waren ze het niet tegelijk.” En hij vergelijkt de partij met een kruiwagen kikkers.

Bij de meeste PSP'ers heerst nog steeds ongerustheid over de vraag of het PSP-gedachtengoed wel veilig is bij Groen Links. Wellicht om zijn gehoor te verzoenen met het onvermijdelijke maakt Vogt de balans op van het opgaan in Groen Links. Dat is dan wel geen principieel pacifistische groepering, maar volgens Vogt wel “de enige partij die een praktisch pacifistisch standpunt heeft ingenomen”. Ook de 'groene' en feministische opvattingen zijn volgens hem in goede handen bij Groen Links.

Met het socialisme ligt het wat ingewikkelder. Groen Links streeft niet naar een socialistische samenleving. Maar het PSP-socialisme is flexibel, zoals het partijbestuur ook in een motivering van het opheffingsbesluit schrijft. PSP-corifee Van der Lek: “Wij waren wel dogmatisch, maar het waren nooit dezelfde dogma's”. Vogt geeft een actuele invulling van het socialisme (zeggenschap van de mens over zijn eigen omstandigheden, eerlijke verdeling van de wereldrijkdom) en brengt dit onder bij Groen Links. En zo concludeert hij dat alleen het voor de PSP zo typerende republikeinse standpunt wat “ondergesneeuwd” blijft. “De PSP is dood, leve Groen Links.”

Het congres is ten einde en terwijl de afgevaardigden zich al richting broodmaaltijd begeven, heft het partijbestuur voor de laatste keer de Internationale aan. En ze zingen mee, de PSP-ers, sommigen met aarzelend geheven linkervuist. Aan de uitgang deelt A. Bilius, PSP-lid uit Veere, een pamflet uit waarin hij oproept tot heroprichting van de PSP.

Het aangekondigde 'brisante' programma, met talkshow en cabaret, is met het oog op de oorlog gewijzigd. Het Amsterdams Saxofoon Kwartet drijft de afgevaardigden de zaal uit, naar de buffetruimte waar een nostalgische video draait. Beelden van demonstraties, een naakte man in een weiland met een koe en oud-voorman - tevens grote afwezige - Van der Spek: “Zij dreigen met de dood. Wij met het leven. Ons leven.” Niemand wil op de foto met een opgezet kalf: een verwijzing naar de roemruchte PSP-verkiezingsposter met naakte vrouw en koe.

Een forum over de Golfoorlog doet nog eenmaal de discussie en daarmee de voor de PSP zo karakteristieke verwarring oplaaien. L. Sipkes, die in de Kamer A. van Es opvolgde, verklaart zich nogmaals tegenstander van het sturen van Nederlandse Patriot-raketten naar Israel. Het onschuldige Iraakse volk wordt tenslotte ook platgebombardeerd. In plaats daarvan moet Saddam Hoessein een staakt-het-vuren worden aangeboden. A. van Es - “Ik wil een aantal woorden meegeven van PSP-ers, krachtige, moedige mensen, dwarsliggers” - is wel voor het sturen van Patriots. “Principes zijn niet zo absoluut.”

Als het programma is afgewerkt begeleiden onsamenhangende free-jazz klanken de leden van de Pacifistisch Socialistische Partij de zaal uit, een onzekere toekomst in.

    • Frank Vermeulen
    • Wilma Cornelisse