Cultureel erfgoed

Terecht wordt in NRC Handelsblad van 23 januari de aandacht gevestigd op het rijke culturele erfgoed van Irak.

Het overzicht is echter verre van compleet. Behalve de overblijfselen van de oude voor-christelijke Mesopotamische beschavingen en de islamitische heiligdommen, herbergt Irak ook een zeer oude, eigensoortige christelijke cultuurtraditie. Kerken en kloosters, waarvan sommige een eeuwenoude geschiedenis hebben, bevinden zich vooral in het noorden van het land, in de streek van Mosoel en verder noordwaarts. Een inventaris daarvan is gepubliceerd door de Fransman J. M. Fiey (Assyrie chretienne, Beirut 1965-1968). De verwoeste kerk waarvan de Iraakse televisie op 23 januari beelden verspreidde, was volgens een Britse verslaggever de Thomaskerk in Mosoel, die al in bronnen uit de achtste eeuw vermeld wordt.

Grote hoeveelheden Syrisch-Aramese handschriften worden bewaard in bibliotheken in Bagdad en in kerken en kloosters in het noorden. Deze literatuur, die opklimt tot de eerste eeuwen van het christendom, is in vele opzichten belangrijk, maar is onvoldoende bekend en grotendeels onuitgegeven. Westerse onderzoekers, onder wie ook Nederlandse, zijn in het verleden te weinig in de gelegenheid gesteld de Iraakse handschriften te bestuderen.

Behalve gebouwen en handschriften, zijn er de mensen die tot op vandaag de oude tradities van het Mesopotamische christendom bewaren en overleveren. De grotendeels Arameestalige christelijke minderheden zijn verdeeld over verschillende kerken. In de recente geschiedenis van Irak hebben zij weinig rechten genoten en zijn vaak de speelbal geweest van regimes en politici. Door de eeuwen heen hebben zij vele stormen van verwoesting over hun streken zien trekken, met als hoogtepunt de ravages door de Mongolen in de veertiende eeuw.