Auschwitzherdenking in teken van Golf

AMSTERDAM, 28 jan. - Langzaam zet de stoet zich in beweging. Zachtjes pratend begeven de bezoekers van de jaarlijkse Auschwitzherdenking op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam zich naar het door Jan Wolkers ontworpen spiegelmonument 'Nooit meer Auschwitz'.

De herdenking, gisteren, viel precies op de datum waarop de Russen het concentratiekamp in 1945 hebben bevrijd.

“Jonge Russische soldaten met vriendelijke, verbaasde kinderogen, geweer voor de borst, kijken toe, roepen naar elkaar, helpen soms. Willoos, een kleuter gelijk, laat ik alles over mij komen, val in de truck in slaap met het brood dat ik gekregen had als een teddybeer in mijn armen, “ schrijft G. Durlacher, die Auschwitz overleefde, in zijn boek 'Strepen aan de hemel.'

Burgemeester E. van Thijn moest aan dit boek denken toen hij op 7 november vorig jaar met joden en niet-joden, overlevenden en familie bij Krematorium II en Krematorium III stond. “Verenigd in afgrijzen, verdriet en machteloze woede, “ zei hij gisteren in zijn toespraak.

Hoop gevolgd door machteloze woede maakte zich in augustus 1944 ook meester van de gevangenen op de appelplaats achter Krematorium III. Durlacher: “Het schorre gebrul van kapo's en SS-ers wordt overstemd door het ritmisch gezoem in de lucht en opeens zien wij allen de witte schapewollen draden die door bijna onzichtbare metalen vlekjes over het lichte blauw van de hemel worden getrokken. Honderden paar ogen volgen die draden tot de SS-ers, schreeuwend met rechthoekige bekken en slagen uitdelend, opnieuw laten aftellen.”

Een dag later is de hoop verdwenen en weten de gevangenen zich vergeten door de overvliegende bommenwerpers. “Hadden ze ons vergeten daarbuiten, daarboven? Waren de olie-raffinaderijen van Blechammer en Trzebinia belangrijker dan wij en onze verbrandingsovens? Politiek cynisme, opportunisme, laksheid, onverschilligheid, haat en naiveteit stonden tegenover wanhoop en ondergang, “ schrijft Durlacher.

Toen. Volgens Van Thijn zijn de omstandigheden van vandaag totaal verschillend. “Er is een Joodse staat, sterk en op alles voorbereid. Maar even belangrijk is vandaag het feit dat men niet alleen staat. De Veiligheidsraad, de Geallieerden, 24 bondgenoten, hebben tijdig het gevaar onderkend en zijn, toen andere middelen waren uitgeput, in actie gekomen.”

In actie tegen de raket-aanvallen vanuit Irak. Wat zou er gebeurd zijn, aldus Van Thijn, met steden als Tel Aviv, Haifa en Jeruzalem wanneer de wereld met de armen over elkaar zou blijven zitten?''Geen bloed voor olie, roepen de demonstranten. Maar ook niet tegen gas?'' vroeg hij zich in gemoede af.

Wanneer hij is uitgesproken zegt rabbijn S. Herman de gebeden Kaddisj en Jishkor en worden kransen en bossen bloemen gelegd bij het monument.

“Zesenveertig jaar na de bevrijding van het kamp Auschwitz hebben in Israel de mensen een gasmasker op en wachten ze op de inslag van raketten. Moordende raketten gericht op een onschuldige burgerbevolking”, zegt minister d'Ancona (WVC) tijdens de reunie-lunch, even later in de RAI.