Afdaling onder commerciele druk toneel kamikaze-skiers

SAALBACH, 28 jan. - Franz Heinzer, een 28-jarige Zwitserse skier, geldt al jaren als de beste technicus onder de afdalers.

Toch won hij in de tien winters die hij al in de top meedraait slechts vijf wereldbeker-wedstrijden. Enerzijds was er de concurrentie van vooral zijn landgenoot Pirmin Zurbriggen, die hem meestal van overwinningen afhield. Anderzijds werd hij voortdurend geconfronteerd met faalangst, gebrek aan zelfvertrouwen, denken dat er altijd wel een obstakel op zijn weg naar overwinning zou kunnen liggen.

Sinds Zurbriggen zich heeft teruggetrokken maakt Heinzer vorderingen. Maar het is zeker niet alleen het afscheid van Zurbriggen dat Heinzer vleugels heeft gegeven. Het is meer een kwestie van gewonnen zelfvertrouwen. Gisteren in Saalbach na zijn veroverde wereldtitel op het 'koningsnummer', gaf hij als reden zijn ondanks de hoge risicograad van het onderdeeel nog altijd perfecte lichaamsstructuur aan. “Ik ben de laatste drie jaar niet gevallen en heb geen enkele blessure opgelopen. Dat geeft zekerheid. Een keer hard vallen en het duurt tijden voor je weer voluit naar beneden durft. Je moet zonder angst, instinctief naar beneden gaan. Dat heb ik vandaag gedaan.”

Duizelingwekkende snelheden (ver boven de 100 kilometer per uur) bereiken de topskiers wanneer ze zich op hun gladde latten naar beneden storten. Vaak zijn de trajecten door verijzing van de sneeuw zo snel geworden, dat techniek alleen niet toereikend is om veilig en toch zo hard mogelijk af te dalen. Dan is scherp geslepen en goed uitgekiend met was bewerkt materiaal, maar vooral kracht in de benen en de kniegewrichten van cruciaal belang.

De vraag is hoe lang het materiaal, maar vooral hoe lang het landingsgestel van de skier de klappen nog kan opvangen die worden gemaakt op de piste. Organisatoren zijn geneigd onder grote druk van sponsors hun parcours zo spectaculair mogelijk te maken. Niet alleen verraderlijke bochten, maar vooral de aanwezigheid van sneeuwbulten die als lanceerinrichtingen voor de afdalers dienen, neemt toe. Zonder die hot spots zijn de wedstrijden niet te verkopen aan de televisiemaatschappijen, redeneren de geldschieters.

Afdalingen als in Kitzbuhel, Val Gardena en Val d'Isere zijn berucht om hun verraderlijke schansen. Andere organisatoren willen - onder druk - hetzelfde of bouwen 'snelwegen' a la Wengen, waar op de Lauberhorn snelheden van 140 worden gehaald. Om spanning en sensatie te garanderen eiste hoofdsponsor Rossignol (skimateriaal) van de wereldkampioenschappen in Saalbach en Hinterglemm de afdaling van de Zwolferkogel van de parcoursbouwer (vaak een skitrainer, gisteren de Oostenrijker Hoch) zo selectief mogelijk te maken.

Belangrijkste hindernis werd de zogenoemde carrousel, waar acht moeilijke bochten werden uitgezet. Bij de trainingen bleek al dat weinig skiers de ideale lijn zouden kunnen volgen. De Zweed Erikssen brak zelfs een been bij een val en de Noor Kjus zijn kaak. Sommigen meldden zich zelfs af voor de wedstrijd, zoals de Nederlanders Slootweg en Van Es.

Doordat de zon al vroeg op de zuidoostelijke bergflank brandde, dreigde niet alleen het onderste deel van het traject (de lange 'schuss') een ijsvlakte te worden, maar ook de vervaarlijke carrousel. Uiteindelijk werden de paaltjes iets verzet en de wedstrijd anderhalf uur vervroegd naar elf uur, waardoor de beijzing nog niet in volle hevigheid kon toeslaan.

Ernstige ongelukken bleven gisteren in Hinterglemm uit. Betrokken artsen maken zich zorgen over de ontwikkeling van de afdaling. Door de dood van de Oostenrijker Reinstadler, vorige week in Val d'Isere, zijn ze extra waakzaam geworden. Vangnetten bieden niet altijd soelaas. Skipakken zouden dat evenmin doen, van welk dik materiaal dan ook. In fabrieken wordt geexperimenteerd met bindingen die bij de neus naar boven losschieten. (De Italiaan Mair en de Duitser Huber scheurden vorig jaar in Val Gardena hun kniebanden, hoewel ze niet waren gevallen.) Veel zal het niet helpen. Bovendien, als een lichaam eenmaal los is van de grond, is alles mogelijk.

Knieen en bovenbenen moeten het ontgelden. Weinig topskiers nemen afscheid van hun sport zonder slijtageverschijnselen. De sprongen van kunstmatige sneeuwbulten zijn nauwelijks op te vangen. De Duitse teamarts Munch wijst vooral op de kracht die in de bochten moet worden aangewend. “Een onderzoek met drukmeetlatten in een skischoen liet zien dat soms driehonderd kilo door de bovenbenen moet worden opgevangen.”

Voor zover tegen deze belasting enige bescherming kan worden geboden, is een ver doorgevoerde krachttraining zeker vereist, zegt Munch. Dus zal er gretig door bepaalde skiers naar anabole steroiden worden gezocht. Munch denkt dat echter gebruik van spierversterkende middelen weinig nut heeft, omdat een afdaling zeker twee minuten continue belasting betekent. Te lang om daar met anabolica kracht voor op te bouwen. “Maar dat er anabolica worden gebruikt, sluit ik niet uit.”

Munch zegt nog nooit een skier te hebben verboden te starten omdat het parcours te gevaarlijk was. “In Kitzbuhel was ik blij dat alle Duitsers gezond beneden waren gekomen. Dat wel. De afdaling was over de grens van het toelaatbare.”

Franz Heinzer, de man van de techniek en het toegenomen zelfvertrouwen, won die afdaling in Kitzbuhel. Gisteren, op de verraderlijke 'Schneekristallpiste' in Hinterglemm, was hij voor de tweede maal dit seizoen de snelste. Als gold het een eerbewijs aan de Oostenrijkse trainer van de Zwitsers Karl Frehsner, die vrijdag na 17 jaar door zijn werkgever na een geschil over het functioneren van een collega-trainer op straat werd gezet.

Frehsner stond op verzoek van Heinzer en Daniel Mahrer (die derde werd) echter toch op de piste om aanwijzingen te geven. Mogelijk leidde juist zijn inspirerende aanwezigheid tot de zoveelste wereldtitel van een van de pupillen. Frehsner geldt als een kampioenenmaker. Hij bracht onder meer Zurbriggen aan de top.

Evenals in Kitzbuhel bleef Heinzer net de Italiaan Peter Lunggardier voor. Het was een overwinning van de oude lichting. Lunggardier (net 22) behoort tot de jonge generatie, de groep die de grote gevaren trotseert met zijn techniek en bravoure, maar vooral met atletisch vermogen. De Noren Skaardal en Thorsen, en de Italianen Lunggardier en Ghedina zijn daarvan de exponenten.

Lunggardier, een reuzenslalom- en Super G-specialist geboren aan de voet van de Sasso Lungo in Val Gardena, geldt als een groot talent en was de favoriet bij de ojectieve insiders. Bij de Oostenrijkers was dat Helmuth Hoflehner, mede op grond van zijn twee van de drie gewonnen trainingswedstrijden. De 32-jarige Hoflehner was niet tegen de spanning opgewassen. Hij zette bij de start zijn stok voor de afzet in de rubbermat, sprong weg maar werd geremd door de stok die bleef hangen. Voordat Hoflehner op snelheid was, had de Oostenrijkse favoriet al kostbare tijd verloren. In een afdaling gaat het vaak om tienden van een seconde. Alleen al daarom is de spanning uiterst groot bij de kamikaze-piloten onder de skiers.

    • Guus van Holland
    • Onze Erik Oudshoorn