Weekoverzicht

Terwijl de Golfoorlog zijn tweede week inging, werd op het andere scherm het geld afgeschaft.

De Sovjet-Unie maakte iets van een oude communistische droom waar: een samenleving zonder geld. De plotseling aangekondigde, slecht voorbereide geldsanering zorgde voor een authentiek kapitalistische run op de banken in de Sovjet-Unie.

Per decreet via de televisie kregen de Sovjet-burgers te horen dat de biljetten van 50 en 100 roebel niets meer waard zijn. Van het geld, opgepot in matrassen of sokken, mag maximaal 1.000 roebel (volgens de officiele koers 3.750 gulden) worden omgewisseld in kleinere coupures. Van spaarrekeningen mag maandelijks niet meer dan 500 roebel worden afgehaald.

Het officiele doel van deze geldsanering is de vermindering van de monetaire overhang, de miljarden roebels die in omloop zijn zonder dat er goederen tegenover staan, met een kwart. Verder zou de maatregel gericht zijn tegen de winsten van zwarthandelaren. In de Sovjet-Unie, waar alle officiele handel nog altijd via de staatsorganen loopt, is handel heel gauw 'zwart'.

Geldsanering vormt onderdeel van de aanbevelingen van Westerse organisaties voor de hervorming van de Sovjet-economie. Maar dan wel in samenhang met andere ingrijpende maatregelen en met externe steun. Beide ontbreken vooralsnog.

Uit onverwachte bron is aan de Sovjet-Unie deze week wel steun toegezegd: Koeweit (1 miljard dollar) en Zuid-Korea (3 miljard dollar). En IBM heeft een beginselakkoord getekend met Aeroflot voor de verkoop van een gecomputeriseerd boekings- en luchtvrachtsysteem. IBM is van plan om een dochteronderneming in de Sovjet-Unie te vestigen en om 40.000 computers aan Russische scholen te verstrekken.

Maar door de militaire bezetting van de Baltische republieken is de deur naar Sovjet-integratie in de wereldeconomie weer grotendeels dichtgeklapt. De EG heeft zijn technische hulp opgeschort en de Groep van zeven belangrijkste industrielanden hebben besloten dat de Sovjet-Unie voorlopig geen lid zal worden van het Internationale Monetaire Fonds en de Wereldbank.

De ministers van financien en centrale bankpresidenten van de G-7 kwamen in New York bijeen. Ze waren tevreden met de kalme reactie van de financiele markten op het begin van de Golfoorlog. Op doorreis terug naar Frankfurt deed Karl-Otto Pohl, de president van de Duitse Bundesbank, de Ridderzaal in Den Haag aan. Daar herhaalde hij zijn bezwaren tegen de oprichting van een Europese monetaire instelling met beperkte macht in de tweede fase van de monetaire eenwording vanaf 1994.

In de voormalige DDR wordt de produktie van de Wartburg gestopt. Ze worden nog wel verkocht, maar tegen enorm verlies. Verder zullen 3.000 staatswinkels worden overgenomen door de west-Duitse Spar, Edeka en Rewe-ketens.

De economie van het Verenigd Koninkrijk verkeert al zeven maanden in recessie. In het laatste kwartaal van 1990 liep de industriele produktie met maar liefst 2, 7 procent terug.

Harde klappen vallen in de luchtvaart. Eastern Airlines heeft de strijd tegen de vakbonden en incompetent management opgegeven en is bankroet. TWA heeft zijn transatlantische vluchten gehalveerd omdat de passagiers massaal wegblijven. Door de problemen bij de Amerikaanse maatschappijen heeft de federale overheid besloten dat het buitenlandse belang in luchtvaartmaatschappijen tot 49 procent mag oplopen.

Dat is meegenomen voor KLM. Een eerdere eis van de Amerikaanse overheid dat KLM zijn belang in North West Airlines moest terugbrengen, is hiermee ongedaan gemaakt. KLM mag zijn investering van 400 miljoen dollar in NWA behouden en zijn stemrecht in de raad van bestuur verdubbelen.

De Golfoorlog heeft onverwachte gevolgen voor de economie. Terwijl de oliemaatschappijen enorme winstsprongen over het vierde kwartaal van 1990 bekend maakten, zijn de verkoop van Parijse haute couture en de Antwerpse diamanthandel ingestort. Mario Moselli, een Italiaan die nepvliegtuigen maakt voor 50.000 per stuk, vaart wel bij het conflict.

De Amerikanen voeren de druk op om andere landen meer te laten betalen voor de oorlogsinspanning. Japan heeft zijn bijdrage met 9 miljard dollar verhoogd tot 13 miljard. Duitsland heeft 3, 3 miljard DM toegezegd.

De kosten van de Nederlandse militaire aanwezigheid in de Golf bedragen tot nu toe 300 miljoen gulden. Om de gedachten te bepalen: dat is 1, 4 procent van onze jaarlijkse uitgaven aan de WAO. Waarin een klein land gezond kan zijn.