Vladimir Krjoetsjkov: 'Voorlopig is er weinig materiaal over het Comite van Nationale Redding'

Kommersant (De Zakenman), 24 januari 1991

Financieel-economisch weekblad opgericht en geleid door Vladimir Jakovlev, zoon van de hoofdredacteur van Moskovskije Novosti. Fel anti-communistisch en tegen de regering van Gorbatsjov. Oplage in Moskou alleen: 450.000.

Op 17 januari heeft onze correspondent Igor Svinarenko gesproken met de hoofden van enkele ministeries en instanties [... ]. Hij heeft hun commentaar gevraagd op de tragische gebeurtenissen in Litouwen.

Minister van Defensie van de USSR, Dmitri Jazov

Waarom waren de troepen in Litouwen onder bevel gesteld van het Comite van Nationale Redding?

Jazov: “ Niemand heeft de troepen onder bevel gesteld van het Comite van Nationale Redding; zij stonden en staan niet onder bevel van dat Comite. Er is een oorlog aan de gang en u komt aan met het Comite van Nationale Redding. Alsof dat het belangrijkste is! Als u die zaken serieus had genomen, dan was u er naar toe gegaan en had u de boel daar uitgezocht. Waarom hebben ze de lijken niet voor onderzoek aan het Openbaar Ministerie gegeven? Waarom schuift men het leger alles in de schoenen? Dat gebeurt voortdurend. Komt dat u soms goed uit?”

Er zijn mensen die denken dat dergelijke comites van Nationale Redding in Rusland en ook in andere republieken kunnen worden opgericht. Zal het leger op hun verzoeken om ondersteuning ingaan?

“De troepen in Litouwen waren zelf vernederd, beledigd, tot wanhoop gebracht. Zowel de officieren als hun vrouwen, hun kinderen en 24 duizend veteranen. Dat waren niet zomaar troepen die daar in actie kwamen, daar kwamen ontevreden mensen in actie.”

Wie gaf het bevel om troepen in te zetten?

“De eerste die het bevel gaf om troepen te gebruiken was Landsbergis. Denkt u dat hij geen gewapende mensen had? Het is geen geheim dat de mensen die Landsbergis bewaakten als eersten begonnen te schieten, op ongewapende mensen. En om te voorkomen dat er ongewapende mensen zouden sneuvelen heeft de garnizoenscommandant dat besluit genomen.”

Heeft de garnizoenscommandant zich niet in verbinding gesteld met het Comite van Nationale Redding alvorens dit besluit te nemen?

“Natuurlijk heeft hij zich ook met het Comite van Nationale Redding in verbinding gesteld. Die mensen hebben zich tot hem gewend. Hebt u gisteren de uitzending van Nevzorov gezien?”

[... ]

Hoofd van de KGB van de USSR, Vladimir Krjoetsjkov

In hoeverre is de mening van de Officier van Justitie van Litouwen gewettigd dat het Comite van Nationale Redding van Litouwen een anticonstitutionele organisatie is, die erop gericht is de bestaande orde te ondermijnen, en in hoeverre is het aanspannen van een strafproces tegen dit comite gewettigd?

Krjoetsjkov: “ Mij is niets bekend over die mening en ook niet over het aanspannen van een strafproces. Maar ik kan een ding zeggen: in Litouwen wordt de grondwet van de USSR geschonden. De grondwet van de Litouwse Sovjetrepubliek wordt ook niet geeerbiedigd, daar zijn andere wetten van kracht. De Officier van Justitie van Litouwen doelde, denk ik, op nieuwe wetten van Litouwen. Ik ben van mening dat wij moeten handelen binnen het kader van die wetten, die langs wettige weg zijn aangenomen; ik bedoel de wetten van de USSR.”

Hoe staat u tegenover het feit dat een maatschappelijke organisatie bevelen uitdeelt aan het leger?

“Ik ben van mening dat het daar allemaal niet zo eenvoudig lag. Onze kameraden, onder wie ook mensen van het leger, deden alles om bloedvergieten te voorkomen en om te zorgen dat alles binnen het kader van de maatschappelijke orde verliep. Maar naar het schijnt hebben ook anderen besloten mee te doen.

Maakte de KGB deel uit van het Comite van Nationale Redding?

“Hoe komt u daarbij? Natuurlijk niet. Niet wij hebben de oprichting ervan geinitieerd. Er zijn geen gegevens over contacten waaruit zou blijken dat de KGB invloed uitoefent op het Comite van Nationale Redding. Iets anders is, dat wij ons interesseren voor alles wat met dit Comite te maken heeft; maar voorlopig is er weinig materiaal.

Kan men het Comite beschouwen als een ondermijnende organisatie?

“Dat is geen gemakkelijke vraag. In de Sovjet-Unie zijn honderden, misschien wel duizenden van zulke organisaties. [... ] Daarom moet eerst alles worden uitgezocht. Waarschijnlijk zal dat Comite van Nationale Redding binnenkort zijn program bekend maken, en dan wordt de situatie duidelijker. Het is nu de taak van ons allen om te komen tot een dialoog, tot vrede en overeenstemming [... ].”

    • Vladimir Krjoetsjkov