Op zoek naar een melkkoe met tijdklok

Een verwoed belegger uit Dordrecht is vorig jaar, even na de kerstdagen, voor een half jaar naar Amerika vertrokken.

Have en goed achterlatend. Maar daar zat hij niet over in. 'Veel erger is het', schreef hij, 'om een half jaar de beurs te moeten missen. Ik kan mijn vijf en twintig mille natuurlijk op een renterekening zetten, maar dat kan iedereen. Er moet meer te verdienen zijn dan acht procent, want de beurs zal omhoog gaan. Is er iets te bedenken waar ik niet naar om hoef kijken en wat toch geld oplevert, een soort melkkoe met tijdklok, want ik ben zes maanden praktisch van de wereld afgesloten', besluit hij somber. Nee, niet achter tralies.

Meneer zit op een booreiland.

Het antwoord op de vraag luidt ontkennend. Wie passief wil beleggen en bijna geen risico wil lopen, is het best af met een renterekening. De kans dat de bank in die tijd failliet gaat en het gestorte bedrag niet terug kan betalen, is te verwaarlozen. Bijna onafwendbaar (slechts verzwijgen biedt soelaas) is het fiscale risico. Over het rentedeel boven de rente-vrijstelling moet belasting worden betaald.

Een belegger die meer wil verdienen op zijn belegging en een hoger rendement wil behalen, kan kiezen uit meer mogelijkheden. De koper van aandelen bij voorbeeld loopt, zoals bekend, het vervelende risico dat zijn bezit tijdelijk of voorgoed in waarde daalt. Dat wordt gecompenseerd door het dividend. Het negatieve of positieve rendement over een bepaalde periode is het saldo van waardedaling en dividend.

De kans op hogere koersen ervaart geen belegger als een risico maar meer als een prettige bijeenkomst. Bovendien is de koerswinst vrij van belasting.

Risicobewuste koele beleggers proberen te kopen op een moment dat de risico's naar boven (koersstijging) groter lijken dan de risico's naar beneden (koersdaling).

Net voor de kerstdagen wilde de boortorenwachter 300 aandelen Akzo kopen op 75, 50 gulden omdat hem het slechte nieuws al in de koersen verwerkt leek te zijn. Koersstijging plus slotdividend 1990 (uit te betalen in het tweede kwartaal 1991) leken hem meer op te leveren dan een renterekening. De op- en neer risico's wilde hij tot geld maken- beperken door zijn commissionair voor een halfjaar verkoopopdrachten op 85 en 70 gulden te geven.

Die opzet heeft het nadeel dat de aandelen bij forse koersbewegingen met winst of verlies worden verkocht voor de uitkering van het slotdividend. Of Akzo blijft een halfjaar tussen de twee limieten op en neer gaan. Niet ideaal dus.

Door het combineren van aandelen en opties veranderen de kansen. Op driehonderd aandelen kunnen drie call-opties voor een halfjaar worden verleend. In dit geval bij voorbeeld de Akzo-call juli 1991 met een uitoefenprijs van tachtig gulden. De verlener heeft dan tot en met de afloopdag vrijdag 19 juli de plicht zijn aandelen te verkopen op tachtig gulden als Akzo op die vrijdag boven de tachtig gulden sluit of voor die dag oploopt tot ver boven de tachtig gulden. Tussentijds sluiten, in geval van nood, wil de verlener niet.

Als vergoeding voor de verplichting, het beperken van een eventuele koerswinst tot 4, 50 gulden (80 min 75, 50), ontving de verlener- schrijver in december belastingvrij 480 gulden per optie. Rijst de koers van Akzo de pan uit en moeten de stukken op tachtig gulden worden verkocht, dan is de belastingvrije winst (zonder rekening te houden met kosten) 9, 30 (4, 50 plus 4, 80). Een rendement van twaalf procent in een periode van een halfjaar. De geschreven call fungeert als een soort tijdklok die het verkoopsein op groen zet als de tijd rijp is.

Het is niet zeker of de aandeelhouder het slotdividend van naar schatting zes gulden ontvangt, omdat voor de ex-dividend-dag de stukken opgevraagd kunnen worden door de houders van de call juli 80. Die pikken dan het dividend in. Wordt het dividend wel ontvangen en vindt daarna verkoop plaats, dan komt het rendement op 15, 30 (4, 50 plus 4, 80 plus 6 gulden) of twintig procent op een koers van 75, 50 gulden.

Zo mooi loopt het niet altijd. Blijft Akzo voorlopig onder de tachtig gulden, dan is het rendement 10, 80 (4, 80 plus 6) of veertien procent. Het neerwaartse risico is voor hetzelfde bedrag gedekt. Dus beperkt. Met zo'n combinatie kan je een halfjaar afzien. Niet alleen in Akzo's maar ook in andere fondsen met een vlezig slotdividend.