Mini-soldaatjes met Desert Shield-camouflagepak in trek

ROTTERDAM, 26 jan. - Middenin de etalage van een speelgoedwinkel aan de Rotterdamse Lijnbaan, op de hoogste stelling, staan twee dozen met 'Flying Fighters'.

Flying fighters zijn straaljagers 'met echte elektronische geluiden'. In de ene doos zit het 'VF111 fighter squadron', in de andere het 'VFA 131 strike fighter squadron'. De dozen kosten 64, 50 gulden per stuk.

De etalage was al zo ingericht voor de Golfoorlog uitbrak. Ook in de winkel zelf is niets veranderd. Een halve wand is gereserveerd voor de tankachtige 'swampmashers' en 'mean foxes' G. I. Joe, bij kinderen in de leeftijdgroep van 10 tot 12 a 13 jaar vooral bekend van Sky Channel. Aan het rek naast de dozen hangen 'de internationale helden', de 'volledig beweegbare actiefiguren' en de populaire 'turtles', de 'teenage mutant heroes'.

“Kinderen zijn wat geweld op tv betreft wel wat gewend”, zegt chef M. Van Lith van speelgoedwinkel Meyer en Blessing. De figuren die de 'tigerjeeps' besturen en die met hun zwaard in de hand of ooglap op (Zanzibar de piraat) een vreemde mengeling van middeleeuws en modern geweld vormen, lijken bijna angstaanjagender dan wat tot nu toe aan Golfgeweld op tv is vertoond. De verkoop van dit soort speelgoed is sinds het uitbreken van de Golfoorlog niet gestegen. Die hangt enkel af van de populariteit van een serie.

Dat ligt iets anders bij de bouwmodellen, die in de kelder van de winkel liggen. Een wand vol dozen met tanks, vliegtuigen en jeeps vanaf de Tweede Wereldoorlog tot en met de ultramoderne Stealth bommenwerpers. Volgens verkoper P. Hoogeveen neemt de verkoop weliswaar niet toe, maar is er wel meer belangstelling voor F15's, F16's en vooral voor de Stealths, die al bijna uitverkocht zijn. Met name jongeren kopen deze modellen nu, ouderen zijn als altijd meer geporteerd van vliegtuigen uit de Tweede Wereldoorlog.

Hoogeveen meent dat het niemand om het oorlogstuig gaat: “Onze klanten zijn geinteresseerd in bouwen en schilderen. De ouderen schilderen graag piloten en cockpitten, dat komt erg precies. En de jongeren kopen het liefst automodellen, die lopen in de leeftijdcategorie vanaf 16 jaar veel beter dan vliegtuigen en tanks.”

De speelgoedwinkels in Nederland maken sinds het uitbreken van de Golfoorlog geen extra omzet. Bij Bart Smit en V en D, de twee grootsten op speelgoedgebied, zegt men zelfs “geen oorlogsspeelgoed te verkopen”. Bart Smit heeft twee jaar geleden de nepgeweren en- pistolen verbannen, omdat daar echte roofovervallen mee werden gepleegd. Uit de afdeling met bouwmodellen zijn toen tegelijk de Duitse vliegtuigen uit de Tweede Wereldoorlog verwijderd die van hakenkruizen waren voorzien.

Ook een woordvoerder van het hoofdkantoor van V en D noemt G. I. Joe “echt iets heel anders dan oorlogsspeelgoed”. 'Swampmashers' zijn volgens hem “geen echte namaaktanks”, namaaktanks verkoopt V en D al jaren niet meer, net zomin als nepgeweren en- pistolen. En G. I. Joe mag dan hele rekken bezetten, het verkoopt nog altijd minder dan Lego en Barbie.

In de V en D-filialen blijkt overigens dat ook Lego sinds kort inspeelt op de belangstelling voor gewelddadige kinderseries. V en D heeft voorafgaand aan Sinterklaas en Kerst grote Lego-shows gehouden en verkoopt sindsdien in de grote filialen het allernieuwste op dit gebied. Op de planken staat oorlogslego, waarvan de modellen veel weghebben van die van G. I. Joe: vreemdvormige, op tanks lijkende bouwsels met vuurlopen, radars en figuurtjes in open cabines (maar zonder de vervaarlijke blik van de trawanten van G. I. Joe). Een aantal modellen uit deze '9V'-reeks is uitgerust met sirene en zwaailicht.

Naast de speelgoedzaken zijn er in Nederland een paar in modelbouw gespecialiseerde winkels, waaronder Van Nieuwenhuyzen in Rotterdam en Netten in Gorinchem. Zij verkopen zowel plastic als houten modellen, inclusief zelf van 'US heads', 'Israeli heads' en 'assorted hands' samen te stellen bemanning. G. van Nieuwenhuyzen zegt “niet veel meer te verkopen dan anders”. Wel gaan bepaalde dozen wat meer over de toonbank dan andere, maar “dat is een kwestie van de voorraad op peil houden”. De dozen met vliegtuig-, tank- en jeepmodellen worden geimporteerd uit Japan, West-Duitsland en Italie.

Bij Netten is de verkoop wel “behoorlijk gestegen”. Vooral de uit Belgie afkomstige soldaatjes met Desert Shield-camouflagepak vinden gretig aftrek. P. Netten verklaart zijn alerte inkoopbeleid door erop te wijzen dat “niet alleen Bush en Saddam Hussein zich een paar maanden lang hebben kunnen voorbereiden”. Behalve extra verkoop, is er in zijn winkel sprake van een verschuiving in belangstelling, ook onder ouderen: “De mensen stappen nu eindelijk eens van dat Tweede Wereldoorlog-spul af”. Op de grondgevechten is Netten eveneens voorbereid, de zakjes zand liggen al klaar. “Maar dat is logisch, die hebben we in huis voor treinen en voor mensen die Israelische toestanden bouwen.”