Leger gaat orde bewaken in grote Sovjet-steden

MOSKOU, 26 jan. - Het Rode Leger en het ministerie van binnenlandse zaken gaan samen de “orde” in alle grote steden van de Sovjet-Unie handhaven.

De gewapende eenheden van de krijgsmacht en binnenlandse zaken zullen in actie komen tegen demonstratieve “blokkades” en andere verstoringen van de openbare orde, zo hebben de departementen van defensie en binnenlandse zaken gisteravond officieel bekendgemaakt. Door deze maatregel zullen de lokale politiekorpsen worden uitgeschakeld. De betrokken ministers maarschalk Dimitri Jazov en Boris Pugo blijken daartoe al op 29 december het bevel te hebben gegeven. Volgens de ministeriele verklaring, die gisteravond in het tv-journaal werd voorgelezen, gaat het om gezamenlijke patrouilles als de “omstandigheden op straat” aanleiding geven tot “bescherming van de rechtsorde”.

In de praktijk betekent dit dat het leger en de gewapende eenheden van binnenlandse zaken (MVD) de vrije hand krijgen bij demonstraties en andere massale politieke bijeenkomsten in Moskou en in andere grote steden van de Sovjet-Unie.

Pag. 7: .

'Ordehandhaving' Rode Leger in Sovjet-Unie

De eenheden zullen daartoe uitgerust met extra wapens, munitie, communicatiemateriaal en pantservoertuigen. Tot nu toe was de openbare orde voor de verantwoordelijkheid van de politie en dus van het lokale bestuur dat in de meeste grote steden wordt gedomineerd door niet-communistische 'linkse' democraten of nationalisten.

In Moskou bij voorbeeld heeft de regering van de unie vorig jaar geprobeerd de openbare orde in het centrum van de stad in eigen hand te nemen, maar werd daarvoor op de vingers getikt door het Opperste Gerechtshof dat de bevoegdheid vervolgens weer aan de gemeenteraad teruggaf. Afgelopen zondag had er in de hoofdstad onder het motto “Vandaag Litouwen - morgen Rusland” nog een demonstratie voor het Kremlin plaats uit protest tegen de gebeurtenissen in Vilnius.

De huidige maatregel is genomen in een week waarin de sociaal-politieke spanningen in de Sovjet-Unie verder zijn toegenomen. Niet alleen omdat het geweld in de Baltische staten onverminderd doorgaat, maar ook door de geldhervorming die dinsdagavond werd aangekondigd en onmiddellijk tot onrust onder de burgers heeft geleid.

Bij spaarbanken en postkantoren kwam het woensdag en donderdag tot ongeregeldheden omdat de filialen niet in staat waren de uit de roulatie genomen bankbiljetten van 50 en 100 roebel om te wisselen en omdat veel mensen, merendeels bejaarden, bang waren hun spaargeld boven duizend roebel te zullen verliezen. Veel Sovjet-burgers vermoeden dat de monetaire sanering gevolgd zal worden door drastische prijsverhogingen, hetgeen het maatschappelijke klimaat evenmin verzacht.

Bovendien is deze week gebleken dat de Russische leider Boris Jeltsin, die zich heeft opgeworpen als de belangrijkste tegenspeler van een presidentiele “dictatuur” van partijleider Michail Gorbatsjov, in zijn eigen parlement steeds meer moeite heeft brede steun te verwerven. Eergisteren werd een ontwerp-motie, waarin het gewapende optreden in Letland en Litouwen werd veroordeeld, ten tweede male naar de redactiecommissies terugverwezen.

De aankondiging van gisteren heeft veel gemeen met de wijze waarop de stationering van parachutisten drie weken geleden in de Baltische landen werd gepresenteerd. Ook toen zei een woordvoerder van het leger dat dit besluit louter en alleen genomen was om de recrutering van ondergedoken dienstplichtigen te begeleiden. Binnen vier dagen werden de para's echter ingezet bij militaire operaties tegen civiele instellingen in Vilnius.