Lautier, een eigenwijs schaaktalent

WIJK AAN ZEE, 26 jan. - “Veel mensen nemen er aanstoot aan als ik zeg dat ik wereldkampioen wil worden.

Maar wat is daar zo erg aan? Zo ben ik nu eenmaal.” Joel Lautier, met zijn zeventien jaar de jongste deelnemer aan de grootmeestergroep van het Hoogovens-toernooi, is er zich terdege van bewust dat zijn ambitieuze uitspraken vaak worden uitgelegd als arrogantie. Hij wordt er warm noch koud van. “Ik wil gewoon kunnen zeggen wat ik vind en als ze daar niet tegen kunnen, tsja... “

Het is zeker geen nieuwe gewaarwording voor de jonge Fransman. Joel Lautier heeft nooit onder stoelen of banken gestoken dat alleen het beste goed genoeg voor hem is. Voor de critici, die in de zelfverzekerde tiener voornamelijk een pedant mannetje zagen, moet het des te pijnlijker zijn geweest dat hij de meeste van zijn voorspellingen ook waarmaakte. Hij grossierde in Franse jeugdtitels en werd op zijn dertiende wereldkampioen bij de pupillen in Puerto Rico. Zijn ware internationale doorbraak kwam twee jaar later toen de vijftienjarige scholier tot ieders stomme verbazing in Adelaide de jongste jeugd-wereldkampioen uit de schaakgeschiedenis werd. Voor de kenners was het een uitgemaakte zaak dat de titel bij Ivantsjoek of Gelfand zou terechtkomen, die al sterke grootmeestertoernooien op hun naam hadden gebracht, maar ook dit keer had de eigenwijze Lautier zo zijn eigen mening.

EUFORIE

Deze titel bleek vele voordelen te hebben. Joel Lautier zelf voelde zich verder ontslagen van de plicht om nog in jeugdtoernooien uit te komen en richtte zich op het echte werk. In Frankrijk, waar men met enig chauvinisme toch al meende een toekomstige opvolger voor Kasparov in huis te hebben, werd de euforie alleen maar groter. Een Franse firma bleek zelfs bereid om verspreid over een periode van vijf jaar zeven ton in hem te investeren. De enige voorwaarde is dat hij af en toe een naam laat vallen en het geld gebruikt voor zijn training. Het contract loopt af in 1993 en dat was het jaar waarin Lautier eigenlijk gepland had om voor de wereldtitel te spelen. Aanvankelijk verliep alles volgens verwachting. Begin vorig jaar, een maand nadat hij eindelijk grootmeester was geworden, won Lautier met overmacht het zonetoernooi in Lyon. Onder de deelnemers bevonden zich ook drie Nederlanders. Na afloop van het toernooi konden zij de naam Joel Lautier een tijdje niet horen. Alles en iedereen in Lyon had in dienst gestaan van zijn kwalificatie en zij betwijfelden of hun aanwezigheid was opgemerkt. De grote deceptie kwam tijdens het Interzonale toernooi in Manila. Tot de negende ronde ging alles volgens plan, maar toen maakten twee nederlagen een einde aan de droom. Lautier zal nu op zijn vroegst in 1996 om de wereldtitel kunnen spelen. Dat zint hem niet echt. “Het kwam echt als een schok voor me. Ik was woedend. Maar ja, ik zal toch verder moeten. Een echt doel heb ik nu niet want zes jaar is ontzaglijk lang, zeker als je nog jong bent. Het kwalificatiesysteem is erg oneerlijk ten opzichte van jongere spelers. Ik zal nu maar eerst proberen om een rating van 2600 te krijgen en zal verder werken om mijn spel te verbeteren. Dat is eigenlijk nog belangrijker dan toernooien te winnen.”

Met het geld van zijn sponsor heeft hij tot nu toe zeer tot zijn tevredenheid gebruik gemaakt van de diensten van ervaren grootmeesters als Kortsjnoi en Polugajevsky. “Ik ervaar het als een groot voorrecht om met zulke mensen te mogen samenwerken.” Zij zullen hem zeker bij kunnen staan bij het opmerkelijke streven dat hij ten aanzien van zijn stijl heeft. “Ik probeer een onverslaanbare stijl te ontwikkelen door Kasparovs openingen te spelen met de stijl van Karpov. Dat moet wel erg sterk zijn, maar ik ben nog bezig. Ik houd van openingen waarmee je je tegenstander meteen onder druk zet, maar ik ben niet zo drastisch als Kasparov. Ik wil ook wennen, maar wel bedachtzamer.”

In Wijk aan Zee houdt Joel Lautier zich bewust afzijdig van zijn collega's. “Ik weet dat veel andere spelers er geen been in zien om met hun tegenstanders op te trekken tijdens een toernooi, maar mij ontneemt dat voor een deel de motivatie. Ik moet ze echt als tegenstanders zien en niet als vrienden.”

Tot nu toe kan Lautier moeilijk tevreden zijn met zijn verrichtingen. “In de eerste ronde zat ik gewoon te slapen en in de tweede ronde raakte ik in paniek nadat ik mijn voordeel verspeeld had. Maar goed, ik zal zeker proberen terug te vechten.” Na een remise tegen Khalifman gisteren bevindt de ambitieuze, jonge Fransman zich in de middenmoot. Lange tijd zag het ernaar uit dat hij zijn tweede overwinning zou laten aantekenen, maar uiteindelijk moest hij berusten in remise. Twee partijen uit de zesde ronde eindigden in een beslissing. John Nunn toonde zich in een gecompliceerde stelling handiger dan Hansen en heroverde de leiding. Hij deelt de eerste plaats met Yasser Seirawan, die tegen de Joegoslavische kampioen Kozzul een fraai en goed getaxeerd kwaliteitsoffer bracht.