Soul voor soldaten; James Brown en de zwarte muziek

Cynthia Rose: Living In America, The Soul Saga Of James Brown. Uitg. Serpent's Tail, 182 blz. Prijs fl. 30, 85

In september 1988 werd James Brown na een wilde politieachtervolging gearresteerd wegens verboden wapenbezit. De soulzanger bleek onder invloed van PCP, een verdovend middel dat agressief gedrag in de hand werkt. Brown werd veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf. Hoewel hij in 1989 opnieuw in opspraak kwam toen in zijn cel een bedrag van 40.000 dollar aan cheques en bankbiljetten werd gevonden, bestaat de kans dat hij in augustus voorwaardelijk vrij zal komen. Intussen werkt Brown mee aan een heropvoedingsproject voor jongeren met drugsproblemen, en gaf hij onlangs twee concerten voor soldaten die op het punt stonden om naar de Golf af te reizen.

Living In America is de wat wrange titel van een boek over een man die al op jonge leeftijd in aanvaring kwam met de Amerikaanse justitie. Muziek redde hem van de ondergang, want in de jeugdgevangenis ontmoette hij de eveneens door muziek gefascineerde Bobby Byrd en samen begonnen ze een gospelgroepje. Eenmaal vrij ontwikkelde Brown zich onder invloed van rhythm en bluesartiesten als Louis Jordan tot een van de grondleggers van de soulmuziek, die erenamen verdiende als 'Mr. Dynamite' en 'The Greatest Showman On Earth'.

In zijn autobiografie James Brown uit 1987 vertelde hij zijn veelbewogen levensverhaal, met grote nadruk op de invloed van God en kerk. De Texaanse, in Engeland werkende journaliste Cynthia Rose legt zich met Living In America toe op de invloed die James Brown in haar ogen heeft gehad op de ontwikkeling van de zwarte muziek, van gospel en blues tot funk en hiphop. Met grote trefzekerheid portretteert ze een sleutelfiguur in het Amerikaanse culturele en politieke leven, die het groeiende Afro-Amerikaanse zelfbewustzijn in de jaren zestig voedde met teksten als Say It Loud, I'm Black And I'm Proud en die potentiele relschoppers na de moord op Martin Luther King van de straat hield door middel van een in allerijl ingelast live-concert op de radio.

Rose sprak met muzikanten uit Browns vaste begeleidingsgroep, als saxofonist Maceo Parker en orkestleider Fred Wesley, die zich beklagen over de ingewikkelde persoonlijkheidsstructuur van de hyperactieve en door grootheidswaanzin gehinderde Brown maar popelen om weer met hem te gaan spelen. De toon van het boek is soms wat al te eerbiedig. Zo wordt Brown geroemd om zijn acteertalent in The Blues Brothers, waarin hij een door het gospelvuur bevangen baptistenpredikant speelde. Zelf gaf Brown, die hier voornamelijk aan het woord komt in citaten uit zijn autobiografie, volmondig toe dat hij te laat had begrepen dat het hier een komische film betrof.

In zijn afwezigheid kreeg Brown er een nieuwe eretitel bij: 'The Most sampled Artist in Musical History'. Een goed doortimmerd hoofdstuk over de ontstaansgeschiedenis van de hiphop laat er geen twijfel over bestaan dat Brown en zijn muzikanten aan de wieg van het rap-genre stonden. En al mag James Brown nog steeds geen geld hebben gezien voor al die samples, met dit nog net niet hagiografische boek krijgt hij in ieder geval een welverdiend eerbetoon.

    • Jan Vollaard