Kosto niet ongerust over toestroom Russen; Geen kans op verblijfsvergunning Oost-Europeanen

WENEN, 25 jan. - West-Europese landen als Frankrijk en Duitsland mogen zich deze dagen afvragen hoeveel Oost-Europeaanse arbeidskrachten ze eventueel willen toelaten, Nederland is iets heel anders van plan.

“Wij willen juist Nederlandse werknemers zoals economen en landbouwdeskundigen naar Oost-Europa sturen zodat ze ter plekke trainingsprogramma's kunnen geven”, zegt staatssecretaris Kosto (justitie).

Samen met zijn collega van buitenlandse zaken Dankert voert hij de Nederlandse delegatie aan op de migratieconferentie in Wenen. Daar buigen de 24 landen van de Raad van Europa, de VS, Canada en Australie en de voormalige Oostbloklanden zich over oplossingen waarmee een op het westen gerichte volksverhuizing van voornamelijk economische vluchtelingen kan worden voorkomen.

“Sommige West-Europese landen kunnen nog wel wat tijdelijke arbeidskrachten gebruiken”, zegt Kosto die een enkele voordracht overslaat om de pers te informeren. “Maar wij hebben niet bepaald grote projecten liggen waarvan we zeggen: hee, we laten nog wat Oost-Europeanen komen werken”.

Kosto hoopt in Wenen vooral van de Sovjet-delegatie te vernemen wanneer daar de ingezetenen toestemming krijgen om zonder beperkingen naar het westen te reizen. De wettelijke maatregelen die hierin voorzien zijn al gereed maar zouden naar verluidt pas in werking treden zodra er ook bepalingen zijn opgesteld die de convertabiliteit van de roebel regelen.

Voorspellingen over twee tot dertig miljoen Russen die op het punt staan hun koffers te pakken, noemt Kosto “zuiver speculatief”. De staatssecretaris hoopt trouwens dat de Russen Nederland niet in hun vluchtplan opnemen. De huidige cijfers maken hem in ieder geval niet ongerust. “In november lagen er 21 Russische dossiers op mijn bureau, in december 42. Dat is weliswaar een verdubbeling, maar ach.”

Nederland is, zeker in vergelijking met vele andere West-Europese landen, relatief weinig in trek bij de Oost-Europese vluchtelingen. In de afgelopen zomer leek dat even te veranderen toen Radio Free Europe in een uitzending aandacht besteedde aan de vriendelijke vreemdelingenpolitie in Eindhoven. De snel stijgende stroom Roemenen werd echter radicaal ingedamd via nieuw beleid dat erin voorzag dat Roemenen binnen enkele dagen een afwijzing van hun asielverzoek kregen. Waarbij ze vervolgens voor de keuze werden gesteld: of het land uit of in een cel het beroep tegen de afwijzing afwachten.

Weliswaar steeg het aantal asielaanvragen het afgelopen jaar van 14.000 naar ruim 21.000, alleen de Polen en de Roemenen hebben een plaatsje in de top tien veroverd van de in totaal 95 nationaliteiten die zich als vluchteling hebben aangemeld. Het belangrijkste herkomstland is Sri Lanka met 3.010 asielzoekers, de Roemenen staan tweede met 2202 en de Polen zesde met 1.185 vluchtelingen.

Weliswaar toont de bijeenkomst in Wenen aan dat West- en Oost-Europa zich allebei zorgen maken over de migratiestromen, het is Kosto al opgevallen dat de voormalige Oostbloklanden er over het algemeen weinig voor voelen de nieuw verworven vrijheden enigszins in te perken. “De Oost-Europese delegaties worden opvallend genoeg vooral aangevoerd door bewindslieden die iets met arbeid te maken hebben”, zegt Kosto. Zijn collega's vinden het een aantrekkelijk vooruitzicht dat onderdanen westerse valuta's verdienen en mee terug brengen. “Want ze gaan er wel van uit dat de inwoners slechts tijdelijk bij ons komen werken zoals bij de Polen ook inderdaad meestal het geval is.”

Maar ook tijdelijk is te lang, vindt Kosto. Via informatiecampagnes wil hij Oost-Europeanen duidelijk maken dat ze geen kans maken op een verblijfsvergunning. “Ik zal af en toe een relevante minister uitnodigen om eens bij ons te komen kijken.” Tijdens de conferentie zei Kosto gisteren in zijn toespraak dat voorlichting “de veel te hoge verwachtingen en verkeerde ideeen over de vooruitzichten om in mijn land een nieuw leven te beginnen, moet wegnemen”.

Om niet alleen een onaardig gezicht te tonen, heeft Kosto gisteren ook gezegd dat het westen het oosten economische hulp moet geven. Hij presenteerde verder een plan om volgend jaar in Nederland een deskundigenconferentie te organiseren waar over de positie van de ongeveer vier miljoen Oosteuropese zigeuners moet worden gesproken.

Kosto wil in een “vrije gedachtenwisseling” antwoord krijgen op de vraag of “zigeuners misschien hun trekkend bestaan willen opgeven of juist willen rondreizen. Het is in ieder geval niet goed dat zigeuners zich van het ene naar het andere land moeten verplaatsen in ons nieuwe Europese huis”. Als de 'verlangens' in kaart zijn gebracht, hoopt Kosto dat in een politieke bijeenkomst passende maatregelen kunnen worden afgesproken.

    • Marcel Haenen