'Irak kan een Scud-raket met chemische lading lanceren'

ROTTERDAM, 25 jan. - Dat Irak nog steeds geen Scud-raketten met chemische lading heeft ingezet bewijst niet dat het land niet in staat is tot produktie van zo'n wapen.

Een 'chemische Scud' zit zo eenvoudig in elkaar dat aannemelijk is dat Irak wel degelijk tot een raketaanval met gifgas kan overgaan.

De Russische chemische Scud is getoond aan Westerse wapenexperts, journalisten en diplomaten betrokken bij de Ontwapeningsconferentie van Geneve, toen die begin oktober 1987 een bezoek mochten brengen aan een centrum voor onderzoek en ontwikkeling van chemische wapens bij Sjichany (650 kilometer ten zuidoosten van Moskou aan de Wolga). Het was de eerste en laatste maal dat Westerse waarnemers in zo'n onderzoekscomplex werden toegelaten.

De bezoekers kregen 19 verschillende chemische wapensystemen te zien, voornamelijk artilleriegranaten, bommen, vernevelinrichtingen en zelfs een gifgashandgranaat. Maar ook werden neuskegels getoond van twee ballistische raketten waarmee zenuwgas is te verspreiden.

De lezingen en 'posters' van de twee open dagen van Sjichany zijn gebundeld en in december 1987 door de Sovjet-Unie als 'officieel document' aangeboden aan de ontwapeningsconferentie. Het in het Engels gestelde document geeft een gedetailleerd overzicht van bouw en inrichting van de reeks granaten en bommen. Op bladzijde 26 staat een schema van een chemische neuskegel van een tactische raket met een kaliber van 884 millimeter. Dat is de Scud-raket waarvoor Jane's Weapon Systems ruwweg een diameter van 85 centimeter opgeeft.

De chemische raketkop zit verrassend eenvoudig in elkaar. Centraal in de holle neuskegel bevindt zich een springlading die door de elektrische puls van een ontsteking in de uiterste punt van de kegel tot exploderen wordt gebracht. Door de explosie barst de neuskegel en verspreidt zich een nevel van zenuwgas, dat als vloeistof rondom de springlading aanwezig was. De kegel is voorzien van een simpele vulopening waardoor de raket op het laatste moment met gifgas is te vullen. Het document noemt VX als het gebruikte zenuwgas, dat is een modern, uiterst effectief zenuwgas waarvan ook de Verenigde Staten grote voorraden hebben aangelegd.

Dat het VX, zoals wordt aangegeven, is omgezet in een 'visceuze' (stroperige of gelatine-achtige) oplossing zal in verband staan met het beoogde soort verspreiding van het zenuwgas en de hinder die een Scud in zijn baan ondervindt van een klotsende inhoud.

Onderzoekers van TNO's Prins Maurits Laboratorium die ook in Sjichany aanwezig waren noteerden dat het document een ander type ontsteking beschrijft dan de radio-afstandontsteking die zij op de posters zagen. Beide typen ontsteking brengen de neuskegel op enige hoogte boven de grond tot explosie.

De Russische Scud bevatte 555 kilo VX-oplossing. Voor het totale gewicht van de kegel wordt 985 kilogram opgegeven, dat is het gewicht van de lading van de oorspronkelijke Scud-B, die een bereik van ongeveer 300 kilometer heeft. Omdat Irak de reikwijdte van zijn verbeterde Scuds (de 'al-Hussein' en de 'al-Abas') heeft opgevoerd ten koste van het gewicht van de 'warhead' kan worden aangenomen dat een chemische Scud die een afstand van 600 kilometer moet afleggen maar ongeveer een kwart van de opgegeven hoeveelheid zenuwgas zal vervoeren.

Duidelijk is, zegt TNO-onderzoeker dr.ir. J. Medema, dat een gifgasaanval met een chemische Scud gepaard gaat met een heftige explosie en dat het daarna nog vele minuten tot een ruim een kwartier duurt voor het gifgas zich als een regen over de omgeving heeft verspreid. “Het is daarom van levensbelang dat de bewoners van een getroffen gebied hun gasmasker net zo lang ophouden tot het sein 'veilig' is gegeven. Je ziet dat mensen nu veel te snel na een explosie die goed lijkt te zijn afgelopen hun masker afzetten.”

Medema toont zich bezorgd over de toenemende nonchalance. “Als je de juiste voorzorgen neemt kan een gasmasker 99, 99 procent bescherming geven. Wie zich weigert te scheren of een baard laat staan neemt een geweldig risico. Ik zou die mensen daar wegsturen.”