Grafici tegen het uitbrengen van zondagedities kranten

ROTTERDAM, 25 JAN. De grafische bond Druk en Papier FNV verleent niet zonder meer opnieuw toestemming voor de produktie van extra edities van dagbladen op zondag in verband met de Golfoorlog.

De bond stelt dat van het verbod op zondagwerk, opgenomen in de CAO voor de grafische industrie, alleen kan worden afgeweken als sprake is van “eenmalige, ingrijpende gebeurtenissen”.

Het uitbreken van de Golfoorlog vorige week was volgens voorzitter T. Doeze van Druk en Papier zo'n gebeurtenis. “Nu de strijd daar nog steeds voortduurt, is er geen sprake meer van een situatie die het vervaardigen van zondagkranten noodzakelijk maakt.”

Volgens C. Spaan, directeur van de Nederlandse Dagbladunie, onder meer uitgeefster van deze krant, gaat de bond met die beoordeling niet op de stoel van de uitgever zitten. “We hebben hierover duidelijke afspraken. Druk en Papier heeft het recht dit standpunt in te nemen.” Spaan wijst er daarbij op dat de vakbond zich vorige week “redelijk heeft opgesteld toen dat nodig was”

Concrete verzoeken om komende zondag extra edities uit te brengen hebben de FNV-bond niet bereikt. Maar naar aanleiding van “vele reacties van leden uit krantenbedrijven” heeft het bondsbestuur zich gisteren op eventuele aanvragen voorbereid. “We zullen 'nee' zeggen, tenzij bij voorbeeld zaterdagavond om zeven uur het bericht komt dat Irak zich uit Koeweit terugtrekt. Dan zullen we kranten niet de mogelijkheid ontzeggen daarvan zondag melding te maken”, aldus Doeze.

In de grafische CAO staat dat het de werkgever “verboden is op zondag grafisch-technische arbeid te doen verrichten”. In bijzondere gevallen kan het zogenoemde centraal bureau, waarin werkgevers en werknemers gezamenlijk toezien op de naleving van de afspraken, dispensatie verlenen. Voorwaarde is dat de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers het eens zijn, wat in de praktijk neerkomt op een vetorecht.

Voordat het centraal bureau over een dispensatieverzoek van een grafische onderneming beslist, raadplegen de bonden hun leden bij het betrokken bedrijf. “We zijn niet ingehuurd om 'ja' te zeggen als onze mensen dat niet willen”, zegt Doeze.

J. M. van Schaijk, hoofd arbeidsvoorwaarden van de grafische werkgeversvereniging KVGO, wijst erop dat de Arbeidsinspectie in laatste instantie uitspraak kan doen over werken op zondag als werkgevers en werknemers het daarover niet eens worden. Precedenten hiervoor kent hij overigens niet.

Als de Arbeidsinspectie die toezicht houdt op arbeidsomstandigheden en -tijden, in zo'n situatie toch toestemming geeft voor werken op zondag, dan wordt het volgens Van Schaijk toch moeilijk voldoende grafici bereid te vinden. Werken op zondag geschiedt op basis van vrijwilligheid.

Voorzitter Doeze van Druk en Papier voorziet geen conflict met redacties die de urgentie van een extra editie anders bezien dan het centraal bureau. “Dan moet zo'n redactie toch eerst haar eigen baas mee zien te krijgen en die weet nu dat het van ons niet meer mag. Het verbod staat trouwens al tientallen jaren in de CAO.”

H. Verploeg, secretaris van de journalistenvakbond NVJ, zet vraagtekens bij het verschijnsel dat grafici nieuwsfeiten lijken te wegen. “Dat ze een toeslag voor werken op zondag vragen is logisch - de NVJ wil werken in het weekeinde straks ook ter discussie stellen - maar het zijn de journalisten die bepalen wat nieuws is en of er een krant op zondag moet komen.”

Verploeg stuurt Druk en Papier een brief waarin hij de grafici “ter overweging geeft” na te denken in hoeverre ze de belemmeringen voor werken op zondag moeten opgeven. De opkomst van snelle, elektronische media brengt de noodzaak daartoe dichterbij, denkt hij.