Kamer wil uitleg van Moskou over Baltische staten

DEN HAAG, 24 jan. - Sovjet-president Gorbatsjov of zijn regering moet snel op bevredigende wijze opheldering geven over de gebeurtenissen in Litouwen en Letland.

Zo niet, dan zal de Tweede Kamer verdergaande maatregelen in de economische en financiele sfeer tegen de Sovjet-Unie nemen.

Dit bleek vanmorgen in een overleg van de Kamercommissie van buitenlandse zaken met minister Van den Broek. De opheldering moet vooral worden gegeven tegenover een afvaardiging van de EG en tegenover zogenaamde mensenrechtenmechanismen van de CVSE, de conferentie over vrede, veiligheid en samenwerking in Europa.

Ondanks de harde woorden die vanmorgen vielen, wilden de Kamerleden in meerderheid wachten met vergaande maatregelen totdat de Sovjet-Unie opheldering heeft gegeven. Wel steunden de Kamerleden de beslissing van de Europese Commissie om het geplande overleg volgende week over technische en economische samenwerking met de Sovjet-Unie op te schorten. De Tweede Kamer hoopt vurig dat Gorbatsjov op zijn schreden terugkeert. In zijn woorden, zo werd geconstateerd, doet hij dat al, maar getwijfeld wordt aan zijn bewering dat hij niet op de hoogte was van het militair optreden. “Met wie praten we eigenlijk nog in Moskou? ”, vroeg Van Traa (PvdA).

Van Dis (SGP) waarschuwde ervoor de bewoners van de Baltische staten niet op te offeren aan de op dit moment bestaande goede relaties van het Westen met Moskou. “In Moskou, aldus Van Dis, “moet niet het idee postvatten dat het Westen het te druk heeft met de Golfoorlog en zich niet intensief met de situatie in de Baltische staten zou kunnen bemoeien.” De VVD'er Blaauw zei dat Gorbatsjov er niet meer op kan rekenen nu nog eens het voordeel van de twijfel te krijgen. “Die tijd is voorbij”. De maatregelen bij een voortdurende onderdrukking van de Baltische staten wilde Blaauw op dit moment nog afhankelijk laten zijn van de vraag of Moskou opheldering geeft en op zijn schreden terugkeert. Een gunstig signaal is volgens PvdA-Kamerlid De Kok dat op het Rode Plein in Moskou tienduizenden mensen hebben geprotesteerd tegen de maatregelen in de Baltische staten. “Zo lang dat nog kan, is de kans niet helemaal verkeken dat de suituatie nog te redden is”.

Eijsma (D66) was hard in zijn veroordeling van de gebeurtenissen in de Baltische landen: hij stelde voor om ter ondersteuning van het Baltische onafhankelijkheidsstreven Nederlandse consulaten in deze landen in te richten en ruimte te maken voor een informatiebureau in Nederland.

Minister Van den Broek zei dat op korte termijn contacten op hoog niveau tussen de EG en Moskou zullen plaatshebben. Of dit gebeurt in de vorm van een missie van het voorzitterschap of van hoge ambtenaren naar Moskou, of dat de minister van buitenlandse zaken van de Sovjet-Unie in Brussel wordt ontvangen, is nog onzeker. Van de Broek vond het jammer dat naast de stappen die de EG heeft gedaan, Frankrijk en Duitsland zich afzonderlijk in Moskou hebben gemeld. “Daardoor is de indruk gewekt alsof de Twaalf daartoe niet in staat zouden zijn”.