De ontwerpen die Italie groot hebben gemaakt; Italiaans familie-album

Het lijkt een beetje op een groot familie-album van de Italianen. Alleen gaat het niet om foto's van mensen maar om afbeeldingen van 'de dingen die Italie groot hebben gemaakt'.

De Italiaanse journalist Rita Cirio maakte in opdracht van de Parijse uitgeverij Du May een overzicht van dingen, voorwerpen of gebruiken die, vooral door buitenstaanders, meteen geassocieerd worden met Italie.

In Qualita, scenes d'objets a l'italienne staan eenenzeventig prachtige zwart-wit foto's voorzien van zeer informatief en geestig commentaar. Cirio (niet van de familie Cirio van de gepelde tomaten, zoals zij in haar boek uitlegt) heeft historisch onderzoek gedaan, goed om zich heen gekeken en Federico Fellini in het voorwoord gevraagd wat voor hem typisch Italiaans is. Fellini heeft haar waarschijnlijk ook verteld welke voorwerpen in welke films te zien zijn, want in de beschrijvingen verwijst zij regelmatig naar films die zorgden voor een absolute doorbraak van de Italiaanse cultuur in het buitenland, bij voorbeeld naar Roman Holiday waarin Audrey Hepburn de Vespa wereldberoemd maakte. Maar ze weet nog meer over de Vespa: toen vlak na de oorlog de fabrieken van vliegtuigbouwer Piaggio in Genua in puin lagen kwam ingenieur Corradino D'Asciano op het idee om de overgebleven starters van vliegtuigen op twee wielen te zetten en ze te voorzien van een stuk plaatijzer om zich snel van het ene naar het andere platform in de fabriek te kunnen begeven. De Vespa ('wesp') werd het vliegtuig op wielen, overtrof de fiets in populariteit en was vanaf dat moment niet meer weg te denken uit het straatbeeld.

Natuurlijk staat het boek vol met overbekende beelden uit Italie. Maar naast de Chianti mandfles, de Fiat 500, Martini fles, Pinocchio (de houten pop waarvan Fellini graag de uitvinder had willen zijn), espresso-apparaten en andere bijna-cliche's staan er ook onverwachte dingen in. Zo draagt het shirt van de Turijnse voetbalclub Juventus een eigenaardige geschiedenis met zich mee. Vroeger droegen de spelers een roze hemd met een zwarte vlinder er op. Niet het meest viriele shirt maar wel de goedkoopste stof per meter en vele meters op een rol. In 1903 moesten de shirts na zeven jaar trouwe dienst vervangen worden. Een Engelse industrieel, sympathisant van Juventus, wierp zich op als bemiddelaar en beloofde vanuit Engeland nieuwe roze shirts te sturen. Maar op het moment dat de pakken aan kwamen bleken er zwart-wit gestreepte hemden verstuurd te zijn - een vergissing van de fabriek en bedoeld voor een plaatselijk voetbalclubje, de Notts County. Juventus hield de shirts en werd er in 1905 voor het eerst landskampioen in.

Veel voorwerpen in het boek zijn door hun bekendheid los komen te staan van hun eigenlijke functie of culturele waarde. De pizza is de oorspronkelijke pizza niet meer, de Ferrari en de Olivetti Lettera 22 staan al lang in het museum. Rita Cirio toont ze omdat ze in de ogen van een buitenstaander Italie vertegenwoordigen of vertegenwoordigd hebben. Voor de Italianen zelf is de verzameling een geheugensteuntje.

Naar aanleiding van het verschijnen van Qualita, scenes d'objets a l'italienne (Rita Cirio, 96 pag. uitg. Editions Du May, te bestellen bij de Nederlandse boekhandel onder ISBN 2 906450 35 9) heeft het Frans Cultureel Centrum in Rome (Piazza Navona) een tentoonstelling ingericht met als titel 'Scene di oggetti dall'Italia e dalla Francia'. In dezelfde serie verscheen eerder Qualites, objets d'en France van Bernard Chapuis en Hermine Herscher).