Bonn flink geschrokken van kritiek op Duitse afzijdigheid

BONN, 24 jan. - De schrik zit er nu bij de Duitse body politic goed in. De groeiende internationale kritiek op de afzijdige rol van de Bondsrepubliek en het vaak duidelijk anti-Amerikaanse karakter van Duitse demonstraties tegen de Golfoorlog hebben de regeringspartijen en de oppositionele SPD tot snelle en grootscheepse solidariteitsoffensieven jegens de VS en Israel gebracht.

Ook het vooruitzicht van massale demonstraties, overmorgen o.a. in Berlijn en Bonn, waar meer dan 100.000 deelnemers en vele internationale televisieploegen worden verwacht, heeft een rol gespeeld voor een reeks besluiten die sedert zondag zijn voorbereid. Bondskanselier Kohl heeft de afgelopen dagen herhaaldelijk telefonisch contact gehad met o.a. president Bush, de Britse premier Major en de Franse president Mitterrand over een grote Duitse financiele bijdrage aan de Golfoperaties.

Oogst

De oogst van gisteren, na de eerste vergadering van het vierde kabinet-Kohl:

1) Twee groepen top-politici reizen vandaag naar Israel, een namens de regering onder leiding van minister van buitenlandse zaken Genscher (FDP), die een cheque van 250 miljoen mark voor humanitaire hulp aan Israel meeneemt, een tweede groep onder leiding van oppositieleider Vogel (SPD) gaat op bezoek bij de Israelische sociaal-democraten;

2) De bondsregering heeft de VS “een aanzienlijk hoger bedrag” aan militaire steun aangeboden dan de 3, 3 miljard mark die eerder was toegezegd. In Bonn heet het dat het voorshands om nog eens vijf miljard gaat. Zonodig zullen daarvoor “tijdelijk” de belastingen worden verhoogd, zei Kohl. De SPD wijst hogere belastingen af en vindt dat de regering eerst op de eigen uitgaven moet bezuinigen. Aan het demonstrantenfront wordt al van “oorlogsbelasting” gesproken. Volgens de Groenen is Kohl nu van “eenheidskanselier” geworden tot “oorlogskanselier”.

3) Er komt een verscherping van de wetgeving, de strafmaten en de controle inzake wapenexport naar het Midden-Oosten en niet-NAVO-landen. Ook zal het exportvergunningenbeleid worden verscherpt en krijgt Economische Zaken meer controlepersoneel en het recht om in te grijpen nog voor contracten getekend of uitgevoerd zijn. De nieuwe minister van economische zaken, de FDP'er Mollemann, komt over twee weken met wetsvoorstellen. Voor de inhoud daarvan heeft Mollemann gisteren al groen licht van het Duitse kabinet en de desbetreffende vaste Bondsdagcommissie gekregen. Voor het schenden van EG- en VN-embargo's zal een strafmaat van zes maanden tot tien jaar worden ingevoerd. Geschat wordt dat ruim honderd Duitse bedrijven de afgelopen jaren aan al dan niet illegale export van wapens en know how naar Irak hebben gedaan, tegen acht daarvan loopt een gerechtelijk vooronderzoek.

4) Bovendien heeft kanselier Kohl in een scherpe openbare verklaring de derde Iraakse raketaanval op Israel veroordeeld en

5) de staf gebroken over “morele onverschilligheid, krasse verdraaiing van de feiten en bewuste stimulering van emoties” bij “sommige demonstraties”. Kohl noemde het “regelrecht pervers” dat sommige demonstranten “van hun zogeheten vredesliefde laten blijken door het plegen van geweld”.

Reis

Vandaag zijn de ministers Genscher en Spranger (CSU, ontwikkelingssamenwerking) naar Israel vertrokken om de solidariteit van hun regering te onderstrepen. Genscher heeft een cheque van 250 miljoen mark bij zich als eerste hulp. Van zijn delegatie maken ook deel uit secretaris-generaal Volker Ruhe van de CDU en de Munchense CSU-bestuurder Gauweiler.

Fractieleider Hans-Jochen Vogel en partijbestuurslid Koschnick reizen vandaag met een SPD-delegatie apart naar Tel Aviv om solidariteit met het Israelische volk en de geestverwante Arbeiderspartij te demonstreren. Omdat de SPD deze reis al eerder had afgesproken is zij niet ingegaan op Kohls uitnodiging om de regeringsdelegatie te vergezellen.

In Hamburg hebben enkele honderden demonstranten gisteren de scheepswerf Blohm und Voss, o.a. producent van marineschepen, bezet gehouden. In Frankfurt (Main) kwam het in de binnenstad tot een kleine veldslag tussen betogers en politie, waarbij 115 demonstranten werden gearresteerd. Volgens ooggetuigen trad de politie, die zich vorige week in veel steden nog terughoudend gedroeg, nu veel hardhandiger op.

De grote Duitse televisie- en radiostations, die vorige week wegens hun “anti-oorlogsberichtgeving” onder vuur kwamen van de conservatieve dagbladen en de boulevardpers, lijken hun koers te verleggen. Beelden uit onder meer de VS en Israel maken duidelijk hoe kritisch daar over zowel de Duitse wapenexport, de regeringspolitiek als de huidige demonstraties wordt gedacht en hoe geisoleerd de Bondsrepubliek dreigt te raken of al is. Sinds het weekeinde kritiseert een aantal tv-commentatoren ook soms de uitzendingen die de eerste dagen na het begin van de Golfoorlog te zien waren.

Inmiddels blijkt de Duitse 'zwijgende meerderheid' anders te denken, of anders te zijn gaan denken, dan veel demonstranten. Vorige week bleek uit een Infas-enquete nog dat circa drie kwart van de Duitsers tegen wapengeweld in de Golf was. Gisteren meldde het Wickert-instituut echter dat 70 procent achter het gebruik van wapens tegen Irak staat, 61 procent heeft begrip voor demonstraties tegen de oorlog maar een grote meerderheid van de ondervraagden vindt het onjuist dat vooral tegen de VS wordt gedemonstreerd.

Uit de verklaring van gisteren van bondskanselier Kohl:

“(... ) Ik kan het goed begrijpen als mensen die bezorgd zijn om de vrede de straat opgaan om te demonstreren. Maar ik heb er in het geheel geen begrip voor als zulke acties gericht zijn tegen de VS, die aan de Golf in opdracht van de VN het volkenrecht verdedigen. Saddam Hussein is de agressor: hij heeft een weerloos buurland overvallen en onderdrukt dat tot de dag van vandaag gruwelijk. Hij valt Israel met raketten aan. Wij rouwen om alle offers van deze verschrikkelijke oorlog, maar - ik herhaal het - alleen Saddam Hussein draagt de verantwoordelijkheid voor deze oorlog.

“Demonstraties tegen zulke brutale verkrachtingen van het volkenrecht zijn op hun plaats - en wie vandaag demonstreert moet tegen de vraag kunnen wat hij deed op 2 augustus, de dag van de Iraakse overval op Koeweit. Bondgenoten uit alle continenten, de VS voorop, voeren een opdracht van de volkerengemeenschap uit. Zij vechten tegen een gewetenloze dictator opdat iedereen - ook wij Duitsers - morgen in een vreedzame wereld kunnen leven. Zij brengen offers en ik denk vandaag vooral aan de soldaten en hun families.

“Van sommige demonstranten deprimeert me hun morele onverschilligheid, hun krasse verdraaiing van de feiten en hun bewust opzwepen van emoties. Ronduit pervers vind ik het dat enkelingen hun zogeheten “liefde voor de vrede” tonen met gewelddadigheden. Voor zulke excessen, die ik ten scherpste veroordeel, bestaat geen rechtvaardiging. (... )”

    • J. M. Bik