Om staatsschuld te verlichten; Lubbers wil vermogen pensioenfondsen afromen

DEN HAAG, 23 JAN. Premier Lubbers wil het vermogen van de pensioenfondsen voor een bedrag van ongeveer 50 miljard gulden 'afromen'.

Dit bedrag zou kunnen worden gebruikt om de staatsschuld terug te brengen naar ongeveer 250 miljard gulden. De renteverplichtingen van het rijk zouden dan met 3 a 4 miljard gulden per jaar verminderen.

Het voorstel van Lubbers staat officieel los van de besprekingnen over de tussenbalans. Maar het komt frequent aan de orde wanneer over de bezuiningsoperatie van 17 miljard gulden wordt gesproken. Minister Kok (financien) staat niet afwijzend tegenover de suggestie van de premier. Maar Kok wil eerst de effecten weten die het voorstel heeft voor het stelsel van premieheffing. “Dat moet fundamenteel op de helling”, aldus een woordvoerder van Financien.

Het kabinet heeft begin deze week gesproken over sociale zekerheid. Minister De Vries en staatssecretaris Ter Veld hebben de suggestie gedaan bij ziekte de eerste zes weken voor rekening te laten komen van de werkgever. Aanvullend willen de bewindslieden van sociale zaken maatregelen nemen, die moeten voorkomen dat werkgevers op een andere manier het risico herverzekeren. De financiele prikkel het ziekteverzuim terug te dringen, zou dan teniet worden gedaan.

Volgens Sociale Zaken blijkt uit statistieken dat bedrijven die zelf een financieel risicio lopen voor verzuim van hun werknevers veel meer doen aan maatregelen om ziekte te voorkomen. Ook blijkt dat het ziekteverzuim bij deze bedrijven beduidend lager is.

Onder druk van premier Lubbers en de CDA-fractie in de Tweede Kamer zijn de bewindslieden met een aanvullende maatregel gekomen op het zogenoemde Najaarsoverleg. De Vries en Ter Veld wilden eerst de resultaten afwachten van de afspraken die werkgevers en werknemers in oktober vorig jaar hebben gemaakt over het terugdringen van de arbeidsongeschiktheid (WAO) en het ziekteverzuim. In de tussentijd moet het kabinet een advies vragen aan de Sociaal-Economische Raad, zodat het kabinet aanvullende maatregelen kan voorbereiden indien de resultaten tegenvallen.

Het Najaarsoverleg en het nieuwe voorstel van De Vries en Ter Veld zouden in deze kabinetsperiode een besparing moeten opleveren van 3, 5 tot 4 miljard gulden. Het is voor het eerst dat de bewindslieden zich uitspreken over een concreet bedrag.

De suggestie het vermogen van pensioenfondsen en levensverzekeringsmaatschappijen af te romen, werd in het kader van de tussenbalans gedaan door een werkgroep onder voorzitterschap van de onderdirecteur dr. F. J. H. Don van het Centraal Planbureau. Vanmorgen typeerde Don het bedrag als “een voorbeeld, maar met een hoge realiteitswaarde”.

Pag. 23: .

Sinds het midden van de jaren tachtig wordt gesproken over het afromen van het zogenoemde oververmogen van de institutionele belegeers. In 1987 werd het voorwetsontwerp Brede Herwaardering ingediend.

In de notite van de werkgroep Don staat “dat het voorstel in principe los staat van de Brede herwaardering”, maar het voorstel van Lubbers wijkt niet veel af van het voorwetsontwerp van 1987.

Als het kabinet besluit tot het afromen van het vermogen van de pensioenfondsen met een bedrag van 50 miljard gulden dan betekent dit dat het stelsel van premieheffing moet worden aangepast. Voor de ontvangers van een pensioen zou de maatregel geen effect hebben. De institutionele beleggers moeten namelijk een zogenoemde voorheffing gaan betalen (een heffingsspercentage van tien levert een bedrag van 50 miljard gulden op) en de uitkering wordt niet belast. Op dit moment wordt geen voorheffing geheven en wordt de pensioenuitkering belast. De maatregel houdt in dat de overheid in de toekomst minder inkomsten krijgt, doordat de belasting over de pensioenuitkering komt te vervallen.

Zodra de uitgewerkte voorstellen voor de bezuinigingen op de pensioenfondsen bekend zijn zullen deze reageren “met alle mogelijke middelen die ons ten dienste zijn”, aldus mr. P. R. de Vlam, secretaris van de Vereniging van bedrijfspensioenfondsen. De pensioenfondsen beschouwen de plannen voor zover deze bekend zijn als een nieuwe poging een aanslag te plegen op hun vermogenspositie.

De pensioenfondsen vrezen vooral dat de huidige plannen, die ondermeer de afgedragen pensioenpremies niet langer aftrekbaar maken voor de belastingen, de bereidheid vermindert om een goed pensioen op te bouwen. “Het betalen van premies zal minder worden geaccepteerd door werknemers en dat kan ten koste gaan van de toekomstige pensioenen en dus ook van de toekomstige bestedingen”, aldus De Vlam.

Daarnaast wijzen de pensioenfondsen er op dat de voorgestelde maatregelen slechts een verschuiving van de toekomstige belastinginkomsten naar de huidige begroting inhouden. “De overheid krijgt nu een smak geld in een keer ten koste van de toekomst. Er is geen sprake van enige discipline om de toekomstige uitgaven en inkomsten tegenover elkaar te stellen, zoals bij pensioenfondsen wel gebeurt. De overheid wordt op deze manier gevangene van haar eigen beleid”, aldus De Vlam.

De secretaris toonde zich verrast dat de plannen, die in december reeds werden voorbereid door een aantal topambtenaren in de centrale economische commissie, nu door Lubbers zijn overgenomen. “We dachten dat die plannen weer een beetje waren weggezakt. Bij ons is nooit geinformeerd wat de mogelijke effecten zijn van deze maatregelen”, aldus De Vlam.

Vorig jaar werd reeds in de brede herwaardering voorgesteld om dat deel van de vermogens van de fondsen weg te belasten, die volgens het Kabinet “overtollig” zijn. Volgens de pensioenfondsen is echter totaal niet beargumenteerd waarom de fondsen te veel in kas zouden hebben. “Er wordt kennelijk gedacht dat de werknemers en werkgevers die met het mes op tafel onderhandelen over de verdeling van de premies te veel afdragen. Dat is een nogal naief uitgangspunt.”