Leger 'zal niet ingrijpen' tegen milities; Belgrado is teleurgesteld

LJUBLJANA, 23 jan. - Het Joegoslavische staatspresidium heeft gisteren zijn teleurstelling uitgesproken over het resultaat van de oproep aan “personen en illegale paramilitaire eenheden” om hun wapens over te dragen aan het leger.

Het presidium beloofde dat er geen actie van het leger komt om naleving van de oproep af te dwingen.

In de oproep kregen de milities tot maandag de tijd hun wapentuig bij de dichtstbijzijnde kazerne in te leveren zonder dat dat strafrechtelijke gevolgen zou hebben. De oproep heeft vooral in Slovenie en Kroatie tot heftige reacties geleid. Daar ziet men in het ultimatum een poging van het federale bewind om de van het leger onafhankelijke para-militaire eenheden van deze republieken te ontwapenen. Zowel in Ljubljana als in Zagreb werden de afgelopen dagen de regeringsgebouwen, de gebouwen van de radio en televisie en de belangrijkste verkeersknoopunten door speciale politie-eenheden gecontroleerd. Vandaag werd de hoofdingang van een kazerne in Zagreb door vrachtwagens en autobussen geblokkeerd en door speciale politie-eenheden bewaakt om te voorkomen dat vanuit deze kazerne de Kroatische hoofdstad bezet zou worden. De Sloveense leiders stellen zich niet minder krijgshaftig op.

GOLFOORLOG .

De Slovenen en de Kroaten verdenken het centrale gezag er van dat het, nu de aandacht van de wereld voornamelijk is gevestigd op de Golfoorlog, af wil rekenen met de twee opstandige republieken.

De Territoriale Verdediging, de milities waartegen de federale autoriteiten zich richten, werd al in 1968 opgericht als reactie op de inval van de Sovjet-Unie in Tsjechoslowakije. De milities zouden actief moeten worden wanneer het Joegoslavische leger door een bezettingsmacht tot capitulatie gedwongen zou worden en dan de vijand het leven in een partizanenstrijd lastig moeten maken. De Territoriale Verdediging wordt gefinancierd door de republikeinse overheid en heeft zich vooral sterk ontwikkeld in Slovenie. Daarom kwam de ontwapening van de Territoriale Verdediging daar heel hard aan.

Eerder pogingen van het federale leger om de militie te ontwapenen hebben maar gedeeltelijk succes gehad: door snel ingrijpen van de Sloveense regering is de helft van de wapens uit handen van het leger gehouden. Sindsdien is de territoriale verediging, die onder het directe bevel van de Sloveense president is geplaatst, in feite een zelfstandig leger van naar schatting 20.000 manschappen en 150.000 reservisten.

VERDEDIGING .

Kroatie heeft haar “verdediging” vooral via de politie en met de politie verbonden para-militaire eenheden opgebouwd. Kroatie heeft volgens de militaire inlichtingendienst na de verkiezingen van vorig jaar de politiemacht uitgebreid van 15.000 naar 60.000 manschappen, met de mogelijkheid een half miljoen reservisten op te roepen. De politie heeft haar manschappen gerecruteerd uit de gewapende eenheden die door de HDZ - de regerende nationalistische partij - zijn gevormd na een aanslag op hun leider Tudjman tijdens de verkiezingscampagne. Deze gewapende eenheden werden tijdens en ook na de verkiezingscampagne ingezet om de leiders van partij te beschermen en vormen nu volgens de militaire inlichtingendienst de ruggegraat van de Kroatische politie.

Het staatspresidium ontkent dat het met zijn ultimatum de territoriale verdediging van Slovenie of de politie van Kroatie heeft willen ontwapenen, maar erg opvertuigend is die ontkenning niet. Beide republieken zijn vorig jaar overgegaan tot de invoer van wapens uit het buitenland, omdat de Joegoslavische wapenfabrieken de Slovenen en Kroaten geen wapens meer mochten leveren. Via particuliere bemiddelaars hebben de Kroaten en Slovenen - ondanks de afwezigheid van invoervergunningen van de federale overheid - machinegeweren, anti-tankwapens, handgranaten en munitie gekocht en naar Joegoslavie gesmokkeld.

    • Theo Engelen