Gorbatsjov: crisis is schuld van Baltische leiders zelf

MOSKOU, 23 jan. - De Sovjet-regering is niet verantwoordelijk voor de gebeurtenissen in Letland en Litouwen.

Die waren het resultaat van de diepgaande crisis in die landen zelf die op het conto van de Baltische leiders moet worden geschreven. Dat heeft Sovjet-leider Gorbatsjov gisteren op een persconferentie in Moskou gezegd.

Er is volgens Gorbatsjov niettemin geen reden om te preluderen op direct 'presidentieel bestuur' mits de regeringen van de Baltische landen maar bereid zijn de constitutie en wetgeving van de unie in hun staten te herstellen.

Na anderhalve week geweld in Vilnius en Riga en een stroom van afkeurende internationale reacties legde president Gorbatsjov gisteravond voor het eerst een verklaring af over de ontwikkelingen in zijn land; vragen werden gisteren niet toegelaten. Hij werd vergezeld door Aleksandr Jakovlev (ex-lid van het politburo en de voormalige presidentiele raad, die gezien wordt als de sociaal-democratische ideoloog van de perestrojka) en Jevgeni Primakov (eveneens oud-lid van de opgeheven presidentiele raad), twee voormalige adviseurs wier vertrek uit de omgeving van Gorbatsjov eind vorige week was aangekondigd.

Gorbatsjov legde er in zijn korte toespraak de nadruk op dat “noch de binnenlandse noch de buitenlandse politiek aan verandering onderhevig” is. Volgens de president wordt er van de “crisis” in de Sovjet-Unie misbruik gemaakt. In eigen land gebeurt dat door mensen die hem “speculeren” over de komst van een “dictatuur”. “De gebeurtenissen in Vilnius en Riga zijn in geen enkel geval de uiting geweest van presidentiele macht. Ik verwerp elke speculatie, elke verdenking en elke laster daarover”, aldus Gorbatsjov.

Pag. 7: .

Gorbatsjov: beleid in binnen- en buitenland onveranderd

“De gebeurtenissen daar zijn het gevolg van een crisissituatie die is geschapen door anti-constitutionele daden, het ontbreken van respect voor de decreten van de president, de schending van de burgerrechten, discriminatie van mensen met een andere nationaliteit en een onverantwoordelijke houding jegens de militairen en hun gezinnen”, zei Gorbatsjov. “In deze atmosfeer kon een lucifer het vuutje makkelijk aansteken”. Het buitenland beschuldigde hij ervan op grond van “onjuiste interpretaties” een “ideologische oorlog” te voeren.

Gorbatsjov eiste van de Baltische landen dat ze hun “onwettige beleid” staken. Bovendien herhaalde hij dat er zonder een referendum onder de bevolking geen sprake van kan zijn dat de republieken de Sovjet-Unie kunnen verlaten. Het staatshoofd richtte zich scherp tegen hen die de gebeurtenissen willen “aanwenden om chaos, paniek en nationale onenigheid en een confrontatie tussen volk en leger te provoceren”. De “speculaties over een staatsgreep en dicatuur zijn propaganda”, aldus Gorbatsjov. “Onverantwoordelijke eisen voor het scheppen van republikeinse legers zijn een serieus gevaar, zeker als ze komen van de leiding van de Russische federatie”, zei hij zonder president Boris Jeltsin van Rusland overigens bij naam te noemen.

Eerder gisteren sprak Gorbatsjov met de Letse president Anatoli Gorbunovs en diens communistische tegenstander Alfred Rubiks die schuil gaat achter het 'comite van nationale redding' dat de macht van het wettig gekozen parlement betwist. Over de resultaten van de gesprekken werd nauwelijks iets bekend gemaakt. Volgens Gorbunovs heeft Gorbatsjov de mogelijkheden van “direct presidentieel bestuur” niet eens ter sprake gebracht. Eergisteren hadden woordvoerder Arkadi Maslennikov en de volksvertegenwoordiger Anatoli Denisov, die aan het hoofd heeft gestaan van een 'fact finding mission' in Riga, aangekondigd dat Gorbatsjov uit was op 'presidentieel bestuur'.

    • Hubert Smeets