Gorbatsjov blijft de gevangene van het Sovjet-systeem; Uitroeiing communisme is nodig

De gebeurtenissen van het afgelopen jaar met hun onheilspellende vaart en hun vergaande consequenties voor Europa wekken de indruk dat alles het gevolg is van een goed doordacht scenario.

Ooit heeft een historicus opgemerkt, dat men het verleden moet kennen, niet omdat het is gepasseerd, maar omdat het bij het weggaan niet in staat was, al zijn sporen op te ruimen. Het helpt geheimzinnige ontwikkelingen te overzien. Overzien is herwaarderen en daarmee opnieuw vaststellen dat zonder de Russische omwenteling van 1917 die tot doel had “de wereld om te keren en op haar grondvesten te doen schudden”, de Europese wereld er heel anders zou hebben uitgezien.

Naar het voorbeeld van deze bolsjewistische 'daad' volgden de meest notoire omwentelingen en staatsgrepen van de twintigste eeuw: de fascistische van Mussolini in Italie, van Primo de Rivera in Spanje in 1923, de nationaal-socialistische in Duitsland.

De Italiaanse historicus en schrijver Malaparte heeft al in de jaren dertig geconcludeerd, dat Trotski's tactiek in 1917 het model is geworden van latere aanvallen op de bestaande orde. Volgens Trotski, de architect van de staatsgreep-tactiek, is de opstand geen kunst maar een machine. Om die op gang en weer tot stilstand te brengen zijn alleen maar goede machinisten nodig zoals de bolsjewieken-communisten.

De herfst van 1989 die vergeleken werd met 'de lente van de volkeren' van 1848, maakte de wereld blij door de bevrijding van Oost-Europa van de communistische tirannie.

Nu wijzen steeds meer gegevens erop dat de omwentelingen door Moskou waren georkestreerd, samen met 'de diensten': zowel het Moskouse centrum als 'lokale' diensten. De 'politiek' van Moskou en Gorbatsjov, die zijn hoop vestigt op het Westen, werd klaarblijkelijk geschaad door de botte hardnekkigheid van wraakzuchtige oude mannen die in de 'socialistische' landen de lakens uideelden (Husak, Kadar, Honecker, Zjivkov). In oktober 1989 vertelde een hoge ex-functionaris van de Stasi in de International Herald Tribune dat Moskou al in 1988 had besloten dat samenwerking met Honecker niet meer mogelijk was en hoe de tactiek werd uitgewerkt om hem af te zetten zonder de DDR te destabiliseren.

De plannen verliepen daar niet naar wens. In Roemenie echter wel. Daar was 'revolutie' juist wat Moskou wenste. Revolutie, direct uitgezonden door de televisie. Opzienbarend daarbij is dat Gorbatsjov, tijdens die decemberdagen, de Moldavische volksvertegenwoordigers vroeg naar Roemenie te bellen om erachter te komen wat daar eigenlijk gebeurde.

We weten nu dat dat alles show en een samenzwering was; op touw gezet door de beruchte Securitate, nauw verbonden met en getraind door de KGB, een deel van de generale staf, ontgoochelde apparatsjiks, die bij de dictator in ongenade waren gevallen. Het Roemeense model bevat alle elementen van een paleisomwenteling, die wordt gepresenteerd als een volksrevolutie en als een staatsgreep: provocatie, slachtoffers, manifestaties in de hoofdstad, de vlucht van de door iedereen verlaten tiran, de explosie van de volkswoede. Weer schoten, weer slachtoffers en uiteindelijk de overwinning. De tiran afgezet, ingerekend, berecht en onmiddellijk doodgeschoten. Er komen nieuwe mensen aan de macht op de golf van het volksoproer.

Al snel blijkt in wiens handen de macht uiteindelijk is gekomen. Het aureool van een man die samen met Gorbatsjov op de universiteit heeft gezeten, moet Ion Iliescu, de vroegere ideologiechef en partijsecretaris die had geruzied met Ceausescu, de nodige geloofwaardigheid als hervormer verschaffen. Met dit 'mandaat' heeft Iliescu na de potsierlijke fraude van de pseudoverkiezingen de post van president betrokken. In wezen weerspiegelt de 'omwenteling' van Iliescu in veel facetten inhoudelijk de omwenteling van Gorbatsjov zelve, met als enige verschil, dat de eerste zijn communistische wezen behendig wist te verhullen onder het mom van het Front van nationale redding. Na de staatsgreep van 1917 door de bolsjewieken, noemde de regering van Lenin, oprecht vrezend voor volksverzet, zichzelf 'de tijdelijke regering van de bolsjewieken', tot aan de Constitutionele Vergadering. De periode van deze tijdelijke regering is 73 jaar gerekt alleen dankzij wrede communistische terreur. Voor het verdedigen van het 'socialistische vaderland' (lees hun macht en privileges) werden het leger en de KGB (Tsjeka, NKVD) opgericht.

Gorbatsjov blijft een apparaat leiden en belichamen dat nog steeds het achterlijke deel van de provincie, de industriele ministeries, een groot deel van het leger en de hele KGB onder controle heeft. De communistische partij is de perestrojka gedwongen begonnen, toegevend aan de druk van krachten van de bevrijding. Gorbatsjov bleek aan het hoofd van het communistische 'leger' te staan op het moment dat het alleen kon worden behouden door het bevel terug te trekken. De nieuwe generatie partijleiders deed dat allerminst namens het volksbelang. Maar dit gedwongen ideologische terugtrekken heeft de krachten van de burgerlijke samenleving bevrijd: het streven naar onafhankelijke economie, politiek, cultuur en religie.

Als Gorbatsjov een eerlijke en consequente hervormer was, zou hij zich afzetten tegen de reactionaire partij en steun zoeken bij de nieuwe maatschappelijke en politieke krachten. De 'schitterende verworvenheden' van Gorbatsjov blijken echter een Pyrrus-overwinning, omdat ze hem in de positie hebben gebracht van een Chinese keizerin-weduwe die is omringd door elkaar naar het leven staande mandarijnen.

Daarom moet het Westen Moskou mijden en direct samenwerken met maatschappelijke stromingen die streven naar uitroeiing van het communisme en naar een snelle overgang van totalitarisme naar een burgerlijke samenleving Het gaat om de liquidatie van de grondslagen van het communisme: partij, plan-economie, politieke politie en imperialistische Unie.

De enige redding wordt nu verwacht van de vrije markt-economie. Maar redding waarvan? Van de Sovjet-Unie en het Sovjet-systeem? Adam Smith sprak over een 'onzichtbare hand van de markt'. Moskou wil nu een onzichtbare hand creeren die met behulp van verordeningen en oekazes uit de hoed van de president komt. Op dit punt is de 'hervormer' Gorbatsjov uiterst voorzichtig en tegenstrijdig. Hij erkent het bestaansrecht van prive-eigendom, maar alleen als het effectief kan concurreren terwijl hij hetzelfde principe niet toepast op staatseigendom. De kernvraag van de toekomstige economie, de grondeigendom, ontwijkt hij volledig.

De partijleider blijft altijd trouw aan de manier waarop hij zijn 'projecten' ideologisch ondersteunt. Hoewel de afgelopen jaren 1.200.000 mensen de partij verlieten, blijkt deze nog altijd 15 miljoen leden te tellen, van wie de meesten overigens tegen wil en dank. Nog steeds wordt er geen wezenlijke tegenkracht geboden door andere politieke partijen. Gorbatsjov blijft erop hameren dat het idee van het socialisme bij de mensen leeft en diep wortel heeft geschoten. Maar zolang hij zich blijft vastklampen aan dode postulaten berokkent hij diepe schade aan de belangrijke taak waar het land voor staat: de bevrijding uit het web van het verleden.

De oorzaak van de tegenstrijdigheden van Gorbatsjovs politiek, van zijn onvermogen en traagheid bij belangrijke beslissingen ligt noch in zijn natuur, noch in zijn afhankelijkheid van bepaalde politieke krachten, maar in het Sovjet-systeem. Tijdens zijn succesvolle partijcarriere heeft hij zich alle kenmerken daarvan eigen gemaakt: afwachten, niet te hard van stapel lopen, eerst een achterhoede creeren en daarna pas handelen. Een Chinees gezegde leert dat een leider die het vertrouwen van zijn volk heeft verloren, het recht verliest dit te regeren. Dit recht had geen van de Sovjet-leiders met inbegrip van Gorbatsjov, hoe hij ook probeert het Westen te overtuigen van zijn wil een menselijke samenleving op te bouwen.

Niet minder dan een miljoen Afghanen zijn gedood door het Sovjet-leger. Ten minste een half miljoen slachtoffers in Afghanistan is gevallen sinds het begin van de perestrojka. Zou dat alleen al niet een argument moeten zijn geweest tegen het toekennen van de Nobelprijs voor de vrede aan de Sovjet-president? De reclamestunt van de opzienbarende terugtrekking van de troepen uit Afghanistan ontneemt de tegenwoordige Sovjet-machthebbers de verantwoordelijkheid niet voor de misdadige politiek van de jaren tachtig. Nog steeds krijgen de burgers halve waarheden te horen: oorlogsmisdadigers, verantwoordelijk voor beestachtige moorden onder de Afghaanse burgerbevolking worden niet vervolgd.

De Sovjet-leiders houden er een dubbele moraal op na. De op niets stoelende Westerse wens om in Rusland een democratische ontwikkeling te ontwaren, wordt door de realiteit gelogenstraft. Twee weken voor de 73-ste herdenking van de Oktober-revolutie publiceerde het Centraal Comite zijn traditionele oproepen. De belangrijkste oproep die zich in diverse combinaties herhaalde, ging over toewijding aan de 'Oktober-idealen' en er werden de meest platgetreden partij-cliches herhaald.

De halve maatregelen van het 'leiderschap', dat alles te danken heeft aan een systeem van wetteloosheid, leiden nu tot eenvolledige verlamming van de macht. In hun houding tegenover de gebeurtenissen die zich nu voltrekken, zijn de communisten niet meer in staat de juiste sleutel te vinden en het dunne draadje waaraan hun macht nog hangt, kan worden doorgeknipt door vitale krachten die de plaats kunnen innemen van deze weerzinwekkende schimmen die allang door de tijd zijn achterhaald.

    • V. P. Poesjkin