Albanese oppositie: nog veel provocaties

TIRANA, 23 jan. - Nagenoeg alle voorbijgangers op de Asim Voksiu in Tirana kijken nieuwsgierig door de helverlichte ramen van het gebouw van de Partia Demokratia.

Sinds eind december zetelt de eerste Albanese oppositiepartij, opgericht op 12 december 1990, hier. “Wij hebben nu 40.000 leden”, zegt voorzitter Sali Berisha. “Ondanks onze communicatieproblemen zitten de leden verspreid over het hele land.”

Berisha ontvangt me in een kale kamer van drie bij vier meter die pas is opgeverfd. Een grote kale peer centraal aan het plafond is de enige lichtbron. Twee tafels met schrijfmachine en een telex, een kast en een nog op te hangen kapstok vormen het interieur. Berisha is soms moeilijk te volgen omdat medestanders de kamer in- en uitlopen en een ernstige jongen een lange tekst dicteert die een zeer jong meisje aan een van de tafels behendig op kringlooppapier hamert. Ze kunnen het goed vinden, die twee. Hun Albanees zit vol herkenbare termen: depersonalisatie, fictieve autoriteit en patriarchale mentaliteit.

Sali Berisha is chirurg, maar heeft per 1 januari zijn hele vakantie van zes weken ineens opgenomen. “We moeten optimale communicatiemogelijkheden snel regelen”, zegt hij. “Ik verlies veel tijd aan het organiseren van een auto en telefoons hier en op de adressen van kaderleden in de districten. Er komen ontzettend veel problemen op ons af. Op 15 februari zal ik waarschijnlijk nog een maand onbetaald verlof moeten nemen en hoe het daarna moet, dat weet ik ook niet.”

Heeft de Democratische Partij veel last van provocaties?

“Iedere dag, er zijn stupide en immorele groeperingen in dit land die bereid zijn alles te doen om ons te bestrijden. Meer wil ik hier eigenlijk niet over kwijt. Je kunt niet verder, als je je hierdoor laat afleiden.”

Geloof hij in de oprechtheid van het staatshoofd Ramiz Alia bij diens toezeggingen over een democratiseringsproces?

“Alia is realistisch en recht door zee. Hij speelt een belangrijke rol in vredelievende ontwikkelingen in Albanie al moeten we niet vergeten dat zijn beslissingen zijn genomen onder de druk van democratische stromingen in ons land. Een groot succes voor ons was dat de verkiezingen die waren uitgeschreven voor 10 februari zijn uitgesteld tot 31 maart.”

Maar de wens van uw partij was die eerste vrije verkiezingen sinds 'de bevrijding' in 1944 uit te doen stellen tot mei?

“Ja, maar achteraf gezien zijn we tevreden. De economische catastrofe werkt zo diep door dat langer wachten niet verantwoord zou zijn. Het zal moeilijk zijn om alle kiezers op tijd te bereiken, maar dit is het beste alternatief.”

Duizenden Albanezen zijn de laatste maanden gevlucht naar Griekenland. Die geloven niet meer in het democratiseringsproces?

“De economische situatie van die mensen was zo verschrikkelijk slecht dat ze niet langer wilden wachten. Het is juist dat de mijnwerkers kort geleden vijftig procent loonsverhoging hebben gekregen, maar dat is niet toereikend. Ook andere groepen zitten in onaanvaardbare situaties. Maar groepen arbeiders zijn zo ver dat ze geen dag langer geduld hebben.”

Op 7 januari heeft de regering ook de formele oprichting van een Ecologische Partij toegestaan. Is de oppositie uit die hoek voor u belangrijk?

“De ecologische partij stelt niets voor. Ik heb een maal een gesprek met ze gevoerd, dat was geen succes. Verder wil ik daarover niet praten.”

Er is in Albanie nog steeds sprake van een Hoxha-cultus. Is democratiseren vanuit zijn ideeen wel mogelijk?

“Op de bijeenkomsten van mijn partij, krijgt Enver Hoxha de schuld van veel wantoestanden. En terecht. Toch zie je zijn afbeelding en uitspraken nog overal in het straatbeeld. Daarvan moeten we inderdaad af. Zonder het verleden af te werpen, kunnen we geen toekomst opbouwen. Democratisering kan nooit vorm krijgen op basis van Hoxha's ideeen.”

Sali Berisha heeft al enkele malen op zijn horloge gekeken. In een aangrenzend vertrek wachten partijgenoten die direct na hun werk naar het kantoor zijn gekomen voor een vergadering. Berisha is een lange vijftiger in een net pak van Oosteuropese snit, gele schoenen en een regenjas die hij ook binnenshuis aanhoudt. Het is steenkoud in de kamer, ook de typiste heeft haar gewatteerde jack aangehouden. Als ik haar naderhand vraag wat het nummer is van de telex, haalt ze haar schouders op en laat zien dat de snoeren van het apparaat los op de grond liggen.

    • Hidde van der Ploeg